Lý do Nga “thận trọng” với năng lực tác chiến của Ukraine ở Donbass

Quân đội Nga vừa mở đợt tấn công quy mô lớn tiếp theo tại khu vực Donbass nhằm đánh bật các lực lượng vũ trang Ukraine ra khỏi vùng lãnh thổ này. Mặc dù quân Nga và các lực lượng liên minh có ưu thế về quân số, trang bị và sức cơ động, nhưng một số chuyên gia quân sự Nga cho rằng không nên đánh giá thấp khả năng chiến đấu của quân đội Ukraine.

Tạp chí “Người đưa tin công nghiệp quốc phòng” trích dẫn ý kiến của Tiến sĩ khoa học quân sự, Thiếu tướng Igor Semenchenko cho rằng kể từ năm 2014, người Mỹ đã và đang tạo ra một mạng lưới các căn cứ huấn luyện quân sự trên khắp đất nước Ukraine, mạng lưới này không ngừng được mở rộng. Tất cả các vấn đề xây dựng và tài chính đều nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của Mỹ. Ngay cả việc xây dựng các cơ sở cũng không được tin tưởng giao phó cho người Ukraine. Theo vị chuyên gia này, điều này không chỉ làm thay đổi về chất lượng chiến đấu của quân đội Ukraine, mà còn cung cấp cho họ niềm tin về một đội quân hùng mạnh nhất ở Đông Âu với sự hỗ trợ đầy đủ về tiền bạc, vũ khí và trang thiết bị quân sự của Mỹ cũng như các nước đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Trong hệ thống đào tạo quân nhân của NATO cho lực lượng vũ trang Ukraine, công tác quan trọng nhất vẫn là công việc của các giảng viên NATO tại các trung tâm quân sự đặc biệt, nơi đào tạo quân nhân của một trong những cơ cấu quân sự chính của lực lượng vũ trang Ukraine. Đây là những lực lượng đặc nhiệm (SSN) được thành lập vào năm 2016 để tiến hành một cuộc chiến tranh phá hoại và các hoạt động trừng phạt ở Donbass. Theo Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Ukraine, các lực lượng đặc nhiệm được thành lập trên cơ sở của lực lượng đặc nhiệm NATO SOF (Lực lượng tác chiến đặc biệt).

Một trong những địa điểm huấn luyện quân sự nổi tiếng nhất là Yavorovsky - Trung tâm an ninh và gìn giữ hòa bình thuộc Học viện Lục quân Ukraine nằm trong khu vực thành phố Lviv. Kể từ năm 2015, trung tâm này là một hậu phương quân sự lý tưởng cho người Mỹ ở Ukraine trong cuộc đối đầu địa chính trị với Nga và các nước cộng hòa Donbass, và trở thành nơi huấn luyện chính của quân đội Ukraine do các giảng viên NATO hướng dẫn. Mỹ có 200 chuyên gia quân sự, còn Canada là 250. Chính tại khu huấn luyện Yavorovsky, các quân nhân của lực lượng vũ trang Ukraine đã được huấn luyện theo chương trình của Mỹ (Nhóm huấn luyện chung đa quốc gia). Theo đó, họ sẽ được học chiến thuật chiến đấu, tác chiến và chỉ huy. Kể từ năm 2015, khoảng 6.000 quân nhân Ukraine đã được đào tạo theo chương trình này. Năm 2017, người Mỹ đã thành lập một trung tâm đào tạo nghề quốc tế có trụ sở tại làng Stary, ngoại ô thủ đô Kiev, ở đó họ đã đầu tư khoảng 20 triệu USD. Các nhân viên thực thi pháp luật, lực lượng đặc biệt và binh sỹ gìn giữ hòa bình đã được đào tạo tại đây.

Theo chương trình huấn luyện của Chiến dịch Orbital, các giảng viên người Anh đã huấn luyện lính thủy đánh bộ Ukraine. Theo Đại úy Courtney Reese, Trưởng nhóm giáo viên người Anh, lực lượng thủy quân đánh bộ Ukraine được huấn luyện trong 4 khóa đào tạo: một khóa huấn luyện dành cho trung sĩ, một khóa trinh sát, chống bắn tỉa và tác chiến vào ban đêm. Chuyên gia người Anh từng nói với báo chí rằng các khóa học liên tục được xem xét và cải tiến dựa trên phản hồi của quân đội Ukraine và những người đã tham gia chương trình huấn luyện.

Ngoài ra, Bộ Quốc phòng Ukraine tích cực giới thiệu các khóa đào tạo nâng cao cho sĩ quan huấn luyện của họ tại các trung tâm đào tạo này để thành lập các hệ thống đào tạo tương tự ở các khu vực khác nhau trên cả nước. Đến trước thời điểm xung đột, quân đội Ukraine đã có 7 trung tâm như vậy được thành lập với sự hỗ trợ của các chuyên gia quân sự Mỹ, Anh, Canada, Đan Mạch, Ba Lan và Litva. Chỉ trong năm 2018, hơn 300 giảng viên Ukraine và khoảng 3.500 quân nhân thuộc lực lượng vũ trang Ukraine đã được đào tạo theo chương trình Orbital. Lãnh đạo Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết, nhờ sự tham gia của các chuyên gia đến từ Mỹ, Ba Lan, Litva, Estonia, Latvia, các giảng viên Ukraine đã qua đào tạo có trình độ chuyên môn cao và hiện tích cực tham gia vào công tác tuyển chọn, biên chế và đào tạo cho lực lượng vũ trang Ukraine.

Các cơ sở giáo dục quân sự hàng đầu của Ukraine cũng làm việc theo các tiêu chuẩn và chương trình của NATO. Kharkov trở thành một trong những trung tâm giáo dục chính. Tại đây, trường Đại học Không quân quốc gia Kharkov và Học viện quốc gia trực thuộc Vệ binh quốc gia Ukraine được chọn là điểm huấn luyện trong khuôn khổ chương trình đào tạo Ukraine-NATO.

Đồng thời, các chuyên gia quân sự của NATO đã hỗ trợ rất chặt chẽ cho các cơ sở giáo dục như vậy. Các phái đoàn NATO thường xuyên đến thăm. Theo các chương trình của NATO, một số quân nhân Ukraine được đào tạo ở Anh, Canada và Hungary. Việc đào tạo không chỉ dừng lại ở đội ngũ cán bộ khoa học và sư phạm, mà còn cả học viên được tuyển chọn từ một số trường đại học quân sự hàng đầu của Ukraine.

Tất cả các chương trình giáo dục của NATO đều phục vụ nhiệm vụ chính trị quan trọng đó là quảng bá hình ảnh tích cực của khối quân sự này trong xã hội Ukraine, đặc biệt là ở vùng Đông Nam thân Nga. Một vai trò quan trọng không kém theo hướng này là các cuộc tập trận quân sự chung, được tổ chức thường xuyên trên lãnh thổ của cả Ukraine và các quốc gia NATO.

Theo một số thông kê, có khoảng từ 5.000-10.000 quân nhân nước ngoài đã và đang chiến đấu cho phía Ukraine trong cuộc xung đột ở Donbass. Các thành viên NATO không chỉ nghiên cứu về cuộc chiến này mà còn tiến hành huấn luyện trực tiếp hầu hết các đơn vị quân đội của lực lượng vũ trang Ukraine. Hàng loạt các đoàn quân sự nước ngoài đã tới thăm các đơn vị tiền phương của quân đội vũ trang Ukraine ở Donbass, bao gồm: đoàn Tùy viên quân sự Thụy Sĩ do Đại tá Ursa Sulser dẫn đầu; đoàn Quốc phòng Mỹ do Đại tá Lục quân Mỹ, người chỉ huy liên quân Mỹ ở Iraq và Afghanistan David Petraeus (sau này làm Giám đốc Cơ quan tình báo trung ương Mỹ) dẫn đầu; đoàn của quân đội Anh do Tổng tham mưu trưởng Đại tướng Sir Mark Carlton-Smith dẫn đầu; đoàn của Bộ Quốc phòng Canada do Thứ trưởng Peter Hammershmidt dẫn đầu. Họ không chỉ quan tâm đến tình hình hoạt động hiện tại, mà còn quan tâm đến thông tin về chiến thuật hành động của các đơn vị dân quân của các nước cộng hòa Donetsk và Luhansk và các biện pháp đối phó mà các đơn vị Lực lượng vũ trang Ukraine sử dụng.

Nhờ có chương trình huấn luyện hiện đại, chỉ trong thời gian ngắn quân đội Ukraine đã có bước tiến vượt bậc về cơ cấu tổ chức và sẵn sàng chiến đấu. Cùng với những thông tin tình báo và trang bị hiện đại của NATO, quân đội Ukraine đã tạo ra cán cân sức mạnh có lợi cho họ so với các lực lượng Donbass. Và về nguyên tắc, khi cán cân sức mạnh mất cân bằng, chiến tranh tất yếu sẽ xảy ra. Đó là điều mà chúng ta đã và đang chứng kiến trong thời gian gần đây ở vùng Donba