Lý do chính quyền Tổng thống Trump mở "cuộc chiến" với các đại công ty dược phẩm (Big Pharma)

Hôm nay tại Hạ viện Mỹ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố trước báo chí: “Chúng tôi sẽ giảm giá thuốc 85% cho người dân Mỹ.” Cùng với sắc lệnh Tổng thống trước đó, phát biểu này không chỉ là cam kết chính trị mà còn đánh dấu bước khởi đầu cho một chiến dịch cải cách toàn diện trong lĩnh vực y tế và ngân sách công.

Trong bối cảnh Mỹ đang tìm mọi cách cắt giảm chi tiêu liên bang mà không ảnh hưởng đến người dân, trọng tâm của chính sách lần này là nhắm thẳng vào cấu trúc chi phí dược phẩm – lĩnh vực bị đánh giá là có mức chi cao và ít minh bạch nhất trong toàn bộ hệ thống y tế.

GIẢM GIÁ THUỐC LÀ TRỌNG TÂM

Giá thuốc tại Mỹ cao nhất thế giới, gấp 2 đến 4 lần so với các quốc gia phát triển khác như Canada, Đức hay Nhật Bản. Một hộ gia đình Mỹ trung bình chi gần 1.300 USD mỗi năm cho thuốc kê đơn – gần gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu. Trong bối cảnh đó, chính quyền Trump 2.0 đề xuất cơ chế đàm phán giá thuốc trực tiếp giữa chính phủ liên bang và các hãng dược, áp dụng giá tham chiếu quốc tế để ép giá xuống. Ngoài ra, việc loại bỏ các khoản "middleman rebate" – các chi phí trung gian giữa hãng dược và nhà phân phối – được xem là bước then chốt để kéo giá thuốc giảm sâu, ước tính có thể giảm tới 85% với một số loại thuốc phổ biến như insulin, thuốc điều trị ung thư, hoặc thuốc tim mạch.

TIẾT KIỆM CHI TIÊU NHƯNG KHÔNG GIẢM CHẤT LƯỢNG

Ngân sách Medicare chiếm hơn 900 tỷ USD trong tổng chi tiêu y tế liên bang mỗi năm. Việc giảm ngân sách cho Medicare có thể gây tranh cãi nếu đi kèm với việc giảm thuốc hoặc giảm quyền lợi. Tuy nhiên, chính quyền cam kết rõ: cắt chi tiêu thông qua kiểm soát giá thuốc và minh bạch hóa quy trình, không ảnh hưởng đến số lượng thuốc, loại thuốc hay chất lượng điều trị cho người dân. Theo ước tính từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), chính sách này có thể tiết kiệm từ 300–400 tỷ USD trong 10 năm tới mà không làm suy giảm hiệu quả chăm sóc.

TÁI CẤU TRÚC CHUỖI CUNG ỨNG DƯỢC PHẨM

Hiện nay, hơn 70% nguyên liệu hoạt chất (API) sản xuất thuốc tại Mỹ đến từ Trung Quốc và Ấn Độ. Để giảm rủi ro phụ thuộc vào nước ngoài, chính phủ lên kế hoạch đầu tư khoảng 15–20 tỷ USD xây dựng các nhà máy sản xuất API tại các bang công nghiệp như Ohio, Pennsylvania và Texas. Kế hoạch này không chỉ tạo hàng chục nghìn việc làm mà còn gia tăng năng lực phản ứng nhanh trong các tình huống khẩn cấp như đại dịch hoặc khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu.

GIẢM ẢNH HƯỞNG CHÍNH TRỊ CỦA NHÓM LỢI ÍCH

Big Pharma là nhóm vận động hành lang lớn nhất tại Quốc hội Mỹ, với tổng chi lên đến hơn 372 triệu USD trong năm 2024 – gấp đôi so với nhóm đứng thứ hai. Mỗi nghị sĩ, mỗi chánh án đều có một lobbyist của ngành dược theo sát. Ai cũng biết sức mạnh của Big Pharma – không chỉ trong thương mại mà cả trong chính trị – nhưng gần như không ai dám đụng đến. Chính quyền Trump lần này thể hiện rõ quyết tâm thay đổi hiện trạng đó. Việc giảm lợi nhuận siêu ngạch và bóc tách ảnh hưởng ngầm là nỗ lực nhằm thiết lập lại ranh giới giữa lợi ích doanh nghiệp và quyền định đoạt chính sách công.

THIẾT LẬP MỘT TRẬT TỰ Y TẾ MỚI

Mỹ đang đối mặt với một nghịch lý: nền y tế hiện đại nhưng gánh nặng chi phí cao và niềm tin công chúng suy giảm. Chiến lược lần này không chỉ nhằm giảm giá thuốc, mà còn thiết lập lại trật tự vận hành: minh bạch, công bằng và đặt bệnh nhân ở trung tâm. Đây là một bước đi lớn nhằm khôi phục lòng tin xã hội, bảo vệ ngân sách công, đồng thời gửi tín hiệu rằng các nhóm lợi ích không thể mãi đứng trên luật pháp và sức khỏe cộng đồng.

KẾT LUẬN

Cuộc chiến với Big Pharma đã khởi động và hứa hẹn đầy cam go ngay cả với Mỹ, khi phải đối đầu với một hệ thống vận động hành lang mạnh mẽ và quyền lực tài chính khổng lồ. Tuy nhiên, chính quyền Trump 2.0 đang quyết tâm tái cấu trúc ngành dược nhằm xây dựng một hệ sinh thái y tế minh bạch, công bằng và phục vụ người dân.

Tuy nhiên, vấn đề này không chỉ là câu chuyện riêng của nước Mỹ. Nhiều quốc gia khác cũng đang đối mặt với chi phí thuốc cao và sự chi phối của các tập đoàn dược toàn cầu và nội địa, kết hợp với các nhóm lợi ích khác trong nước. Chính vì vậy, cuộc đối đầu tại Mỹ trở thành một bài học chính sách cho thế giới: Muốn cải cách y tế hiệu quả, phải dám va chạm với lợi ích nhóm và giành lại vai trò điều tiết của nhà nước./.