Luân chuyển dòng vốn rẻ trong nền kinh tế

Dù thanh khoản liên ngân hàng dồi dào nhưng Ngân hàng Nhà nước vẫn bơm vốn ra hệ thống - một tín hiệu quan trọng cho thấy chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục theo hướng hỗ trợ tăng trưởng trong năm 2025.

Tín hiệu hạ lãi suất điều hành

Thanh Liên, trưởng phòng ở một công ty liên doanh tại Hà Nội, mới được bố mẹ chia cho 2 tỷ đồng sau khi bán nhà ở quê. Chưa quyết định được kênh đầu tư nên cô gửi tiết kiệm 1 tháng tại ngân hàng. Đáo hạn, khi chuyển đổi khoản tiền gửi sang kỳ hạn mới tại quầy, cô được nhân viên ngân hàng báo mức lãi suất thấp hơn.

“Tôi đàm phán với nhân viên để được mức lãi suất cũ nhưng họ khuyên “ngân hàng nào giờ cũng hạ lãi suất theo chỉ đạo, chị gửi không nhanh, có khi ngày mai lại hạ lãi suất tiếp”, cô kể.

Còn Đức Anh - một nhà đầu tư chứng khoán tranh thủ khi chỉ số VN-Index vượt đỉnh cũ 1.300 điểm để chốt lời cổ phiếu và chuyển gần 10 tỷ đồng vào tài khoản ngân hàng để gửi tiết kiệm, chờ cơ hội đầu tư mới - chia sẻ, anh khá bất ngờ với mức lãi suất huy động thấp mà ngân hàng đưa ra.

Thời điểm đầu tháng 3, khoảng 17 ngân hàng nâng lãi suất huy động nhưng khiến thị trường có những “xao động” và nhà điều hành đã vào cuộc, không chỉ bằng những văn bản, chỉ thị, nhắc nhở. Sau một thời gian liên tục hút ròng, Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng 5.093 tỷ đồng trong tuần từ ngày 3/3 - 7/3/2025 khi gia tăng cho vay cầm cố giấy tờ có giá, lãi suất tín phiếu về mốc 3,1%/năm. Tiếp đó, trong tuần từ 10/3 - 14/3, nhà điều hành đã bơm ròng ra thị trường gần 24.500 tỷ đồng.

Theo ghi nhận từ Wichart, lãi suất tín phiếu đã giảm tổng cộng 0,9%/năm trong hai tuần qua (từ 4%/năm xuống 3,1%/năm).

Nhận định về động thái của Ngân hàng Nhà nước, ông Lê Hoài Ân, chuyên gia đào tạo và tư vấn hoạt động ngân hàng, Công ty cổ phần Giải pháp tài chính tích hợp cho biết, việc nhà điều hành tiếp tục bơm vốn vào hệ thống dù thanh khoản liên ngân hàng dồi dào cho thấy mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ đang tập trung vào việc duy trì lãi suất ở mức thấp. Động thái này không chỉ nhằm đảm bảo nguồn vốn cho nền kinh tế, mà còn thể hiện cam kết ổn định mặt bằng lãi suất, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và tổ chức tín dụng trong bối cảnh nhu cầu vay vốn phục hồi; đồng thời, phát đi tín hiệu rõ ràng về sự chủ động của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều tiết thị trường, tránh những biến động bất ngờ có thể ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất.

Cũng theo ông Ân, thực tế, đợt tăng lãi suất tiết kiệm hồi đầu tháng 3 chủ yếu mang tính cục bộ, diễn ra ở một số ngân hàng gặp khó khăn trong việc huy động vốn, đặc biệt các ngân hàng tư nhân nhỏ. Các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước chi phối và các ngân hàng tư nhân quy mô lớn vẫn duy trì mặt bằng lãi suất tiết kiệm ở mức thấp hoặc chỉ tăng nhẹ. Việc Ngân hàng Nhà nước duy trì lãi suất liên ngân hàng ở mức thấp là một biện pháp quan trọng nhằm hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng, từ đó giúp giảm áp lực tăng lãi suất tại các ngân hàng thương mại. Điều này không chỉ đảm bảo chi phí vốn vay ở mức hợp lý, mà còn góp phần ổn định mặt bằng lãi suất trên thị trường.

“Động thái này cũng phản ánh rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc điều tiết thị trường tài chính, đảm bảo nguồn vốn giá rẻ được luân chuyển hiệu quả trong nền kinh tế, thay vì bị ách tắc tại một số khu vực, hoặc chỉ tập trung vào một nhóm tổ chức tín dụng nhất định. Đây là một tín hiệu quan trọng cho thấy chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục theo hướng hỗ trợ tăng trưởng trong năm 2025. Đồng thời, điều này phản ánh sự chủ động của nhà điều hành trong việc kiểm soát rủi ro và duy trì đà phục hồi kinh tế”, ông Ân nêu quan điểm.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đã phát đi tín hiệu về khả năng hạ lãi suất điều hành. Theo đó, tại Hội nghị “Đẩy mạnh tín dụng ngân hàng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực 4” do Ngân hàng Nhà nước tổ chức chiều ngày 11/3/2025 tại Phú Thọ, Phó Thống đốc thường trực Đào Minh Tú khẳng định, “lãi suất điều hành sẽ tiếp tục ổn định và theo chiều hướng giảm”.

Quan sát rủi ro

Mục tiêu của việc đưa lãi suất huy động đi xuống là duy trì lãi suất cho vay thấp, hỗ trợ các doanh nghiệp vay vốn, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế đã đặt ra đầu năm. Tuy nhiên, ông Nguyễn Đức Huy, CFA, chuyên viên phân tích, VIS Rating cảnh báo: “Trong bối cảnh kinh tế và nhu cầu tín dụng tăng trưởng mạnh mẽ, rủi ro tài sản có thể tăng tại các ngân hàng nhận chuyển giao do sử dụng hạn mức tăng trưởng tín dụng mới cao hơn để mở rộng cho vay tại một số ngành, từ đó làm tăng rủi ro cho vay tập trung và khả năng dễ bị tổn thương hơn trước các rủi ro sự kiện”.

Ông Sacha Dray, Chuyên gia Kinh tế Ngân hàng Thế giới nhận định: “Chính sách tiền tệ vẫn phải đối mặt với dư địa hạn chế về tiếp tục cắt giảm lãi suất trong trường hợp đồng USD tiếp tục mạnh lên”.

Theo các nhà phân tích, với mục tiêu tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng GDP được Chính phủ đặt ở mức tương đối cao, hệ thống ngân hàng cần một khung pháp lý ổn định và toàn diện để giải quyết nợ xấu, thay vì một chương trình thí điểm tạm thời trong một khoảng thời gian xác định như trước đây.

Nhóm chuyên gia nghiên cứu của SSI Research cho rằng, việc luật hóa các quy định của Nghị quyết 42 của Quốc hội về xử lý nợ xấu là một bước đi quan trọng trong việc tháo gỡ những khó khăn liên quan đến quá trình xử lý nợ xấu của ngành ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh tổng tài sản có vấn đề (bao gồm nợ xấu, trái phiếu VAMC và các khoản nợ xấu tiềm ẩn khác) của hệ thống đã tăng lên khoảng 7%.

Theo quan điểm của nhóm nghiên cứu SSI Research, việc luật hóa Nghị quyết 42 sẽ củng cố nền tảng pháp lý cho việc giải quyết nợ xấu, giảm thời gian xử lý và cải thiện hiệu quả thu hồi nợ; cải thiện quy trình thanh lý tài sản, cho phép các ngân hàng đẩy nhanh việc bán tài sản đảm bảo và thu hồi vốn hiệu quả hơn; giảm chi phí vận hành và tăng cường khả năng mở rộng tín dụng, phù hợp với mục tiêu của Chính phủ trong việc cải thiện tiếp cận tín dụng và giảm lãi suất cho vay trong năm 2025.

“Mặc dù các sửa đổi đề xuất sẽ mang lại lợi ích cho tất cả các tổ chức tín dụng, chúng tôi cho rằng các ngân hàng có tỷ trọng cho vay bán lẻ cao - những ngân hàng phải xử lý nhiều khoản vay nhỏ - sẽ được hưởng lợi nhiều nhất, vì việc giải quyết nợ xấu nhanh sẽ giảm đáng kể gánh nặng vận hành và cải thiện khả năng sinh lời”, SSI Research lưu ý.

Chia sẻ với Báo Đầu tư Chứng khoán, ông Louis Kuijs, Kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương, S&P Global Ratings cho biết, mệnh đề tín dụng tăng trưởng mạnh sẽ dẫn đến lạm phát không còn đúng nếu tín dụng được thúc đẩy cho nhà máy, cơ sở hạ tầng…, đồng nghĩa với việc thúc đẩy được cả cung và cầu. Còn nếu tín dụng được rót vào lĩnh vực tiêu dùng hay các kênh đầu tư tài sản, những lĩnh vực chỉ thúc đẩy cầu của nền kinh tế mà không tăng nguồn cung thì khi đó sẽ dẫn tới lạm phát.

“Câu chuyện ở đây sẽ quay lại vấn đề căn bản, tín dụng sẽ được chảy vào đâu. Hay nói cách khác, không có sự dịch chuyển song hành giữa tăng trưởng tín dụng và lạm phát nếu xử lý được vấn đề sử dụng tín dụng vào đâu”, ông Louis Kuijs nói.