Lúa mì đối mặt nguy cơ thiếu nguồn cung khi căng thẳng Biển Đen leo thang

Thị trường lúa mì toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu nguồn cung do căng thẳng tại Biển Đen. Cuộc tấn công làm gián đoạn xuất khẩu từ Nga và Ukraine, dẫn đến tăng giá lúa mì. Nếu gián đoạn kéo dài, giá có thể tiếp tục tăng cao hơn.

Ngày 20/8/2026

Thị trường lúa mì toàn cầu đang đứng trước nguy cơ xuất hiện một đợt thắt chặt nguồn cung mới khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu hàng và cơ sở hạ tầng ngũ cốc tại khu vực Biển Đen ngày càng gia tăng. Với Nga và Ukraine vẫn giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng lúa mì thế giới, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể nhanh chóng chuyển thành áp lực tăng giá trên thị trường hàng hóa.

Từ đầu tháng 7, giá lúa mì kỳ hạn tại Chicago đã tăng hơn 17%, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong kỳ vọng cung – cầu. Không chỉ giá kỳ hạn, giá lúa mì vật chất tại các quốc gia xuất khẩu cạnh tranh như Australia, Argentina và Mỹ cũng đang chịu sức ép đi lên khi người mua tìm kiếm nguồn thay thế.

Biển Đen trở thành điểm nghẽn nguồn cung

Các cuộc tấn công qua lại giữa Nga và Ukraine trong những tuần gần đây đã ảnh hưởng trực tiếp đến cảng biển, kho chứa và hoạt động vận chuyển ngũ cốc. Một số cơ sở phải tạm ngừng hoạt động, trong khi nhiều chuyến hàng bị trì hoãn hoặc hủy bỏ đúng vào giai đoạn cao điểm xuất khẩu.

Đáng chú ý, một số nhà nhập khẩu tại châu Á đã ký hợp đồng mua lượng lớn lúa mì Biển Đen cho thời gian giao hàng từ tháng 7 đến tháng 9. Tuy nhiên, rủi ro hiện nay nằm ở khả năng hàng hóa không thể đến đúng lịch.

Tại châu Á, các nhà chế biến đã đặt mua khoảng 2-2,5 triệu tấn lúa mì Biển Đen trong giai đoạn này, tương đương khoảng 30-50% nhu cầu nhập khẩu. Nếu một phần nguồn cung bị đình trệ, các nhà nhập khẩu sẽ phải nhanh chóng chuyển sang Australia, Argentina, Bắc Mỹ hoặc những nguồn cung khác.

Ai Cập là trường hợp đáng chú ý nhất. Là quốc gia nhập khẩu lúa mì lớn hàng đầu thế giới, nước này đã mua hơn 82% lượng lúa mì từ Nga và Ukraine trong nửa đầu năm 2026. Indonesia cũng đang phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ khu vực Liên Xô cũ và đã phải tính đến các nhà cung cấp thay thế như Australia, Bulgaria, Romania và Argentina.

Chi phí thay thế đang tạo áp lực lên giá

Việc chuyển hướng nguồn cung không phải là giải pháp có chi phí thấp.

Lúa mì từ khu vực Biển Đen hiện có mức giá khoảng 260-280 USD/tấn, trong khi lúa mì Mỹ có giá khoảng 305 USD/tấn. Lúa mì trắng chất lượng cao của Australia được chào bán khoảng 315-320 USD/tấn, bao gồm chi phí và cước vận chuyển tới châu Á.

Khoảng chênh lệch này cho thấy nếu nguồn cung Biển Đen tiếp tục bị gián đoạn, người mua sẽ phải chấp nhận mức giá cao hơn để đảm bảo nguồn hàng. Khi đó, tác động không chỉ dừng lại ở giá lúa mì kỳ hạn mà còn có thể lan sang giá lương thực và chi phí sản xuất của các ngành sử dụng ngũ cốc.

Jordan đã phải hủy một số gói thầu mua lúa mì và lúa mạch trong tháng này do giá cao và rủi ro vận chuyển. Đây là dấu hiệu cho thấy người mua đang gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa nhu cầu nhập khẩu và chi phí thực tế.

Tác động trực tiếp đến giá lúa mì

Từ góc độ của một nhà đầu tư hàng hóa phái sinh, diễn biến hiện tại đang tạo ra một cú sốc nguồn cung mang tính địa chính trị đối với thị trường lúa mì.

Trong ngắn hạn, đây là yếu tố tích cực đối với giá lúa mì. Khi tàu hàng không thể cập cảng, lịch giao hàng bị trì hoãn và người mua phải tìm nguồn thay thế đắt hơn, thị trường sẽ nhanh chóng gia tăng phần bù rủi ro vào giá kỳ hạn.

Đặc biệt, việc giá Chicago tăng hơn 17% kể từ đầu tháng 7 cho thấy thị trường đã bắt đầu phản ánh đáng kể rủi ro này. Nếu các cuộc tấn công tiếp tục làm giảm khả năng xuất khẩu của Nga và Ukraine, giá lúa mì có thể tiếp tục duy trì xu hướng tăng và kiểm định các vùng giá cao hơn.

Tuy nhiên, không nên đồng nhất rủi ro nguồn cung với một xu hướng tăng không giới hạn. Giá lúa mì vẫn chịu ảnh hưởng bởi sản lượng toàn cầu, tiến độ thu hoạch, tồn kho và khả năng các nhà xuất khẩu khác bù đắp phần thiếu hụt.

Nếu Australia, Mỹ và Argentina nhanh chóng tăng xuất khẩu, áp lực thiếu hụt có thể giảm. Ngược lại, nếu năng lực thay thế không đủ để đáp ứng nhu cầu, thị trường sẽ tiếp tục bị thắt chặt và giá có khả năng phản ứng mạnh hơn.

Rủi ro còn nằm ở thời gian

Điểm đáng chú ý nhất hiện nay không chỉ là lượng lúa mì bị gián đoạn, mà là thời gian gián đoạn kéo dài bao lâu.

Nếu tình trạng tại Biển Đen chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, giá có thể tăng mạnh do tâm lý lo ngại nhưng sau đó điều chỉnh khi nguồn cung được khôi phục. Ngược lại, nếu các cảng và tuyến hàng hải tiếp tục bị đe dọa trong nhiều tuần, thị trường sẽ phải định giá lại nguồn cung cho cả mùa xuất khẩu.

Theo Bộ Cơ sở hạ tầng Ukraine, riêng trong tháng 7 đã xảy ra 35 vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trong cảng, 22 vụ trên biển và 67 vụ nhằm vào cơ sở cảng, cao hơn đáng kể so với mức ghi nhận trong cả năm 2025.

Đây là tín hiệu cho thấy rủi ro đối với chuỗi cung ứng không còn mang tính nhất thời.

Góc nhìn thị trường

Kịch bản cơ sở hiện tại nghiêng về xu hướng tăng của giá lúa mì, đặc biệt khi nhu cầu từ các nước nhập khẩu lớn vẫn duy trì và nguồn cung Biển Đen gặp trở ngại.

Nhà đầu tư nên theo dõi sát ba yếu tố: tiến độ xuất khẩu của Nga và Ukraine, lượng đơn hàng chuyển sang Mỹ/Australia/Argentina và diễn biến giá lúa mì kỳ hạn Chicago. Nếu lượng mua thay thế tăng mạnh trong khi xuất khẩu Biển Đen tiếp tục suy yếu, đây sẽ là tín hiệu củng cố cho xu hướng tăng.

Ngược lại, nếu hoạt động tại các cảng Biển Đen được khôi phục và nguồn cung từ Nga - Ukraine quay trở lại thị trường với khối lượng lớn, phần bù rủi ro có thể nhanh chóng bị thu hẹp.

Với thị trường phái sinh, Biển Đen hiện là biến số then chốt. Mỗi tuần căng thẳng kéo dài không chỉ làm tăng chi phí vận chuyển mà còn khiến thị trường phải định giá lại rủi ro thiếu hụt lúa mì toàn cầu — qua đó duy trì nền tảng hỗ trợ đáng kể cho giá trong ngắn hạn.