Lối thoát nào cho bài toán chống úng ngập kinh niên tại Hà Nội?

Từ việc lập Tổ công tác đặc biệt, thí điểm 10 bể ngầm điều tiết dưới các quảng trường, cho đến lệnh siết chặt cao độ nền từ ngày 1/9/2026, thủ đô đang dồn toàn lực cho một cuộc đại phẫu hạ tầng khốc liệt nhất thập kỷ.

UBND TP Hà Nội vừa ban hành kết luận về Đề án xử lý úng ngập nội thành giai đoạn 2026-2030, yêu cầu các giải pháp không chỉ dừng ở mức định hướng mà phải được lượng hóa bằng các mục tiêu cụ thể.

Theo đó, từng lưu vực phải xác định rõ số điểm ngập cần xử lý, mức giảm chiều sâu ngập, thời gian tiêu thoát nước, tiến độ thực hiện và đơn vị chịu trách nhiệm. Thành phố cũng yêu cầu rà soát toàn bộ các dự án đang triển khai, làm rõ những vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật, nguồn vốn và năng lực nhà thầu.

Để đẩy nhanh tiến độ, Hà Nội sẽ thành lập Tổ công tác đặc biệt về xử lý úng ngập đô thị, do lãnh đạo UBND thành phố trực tiếp chỉ đạo.

Giảm ngập tại các điểm nóng

Đối với lưu vực sông Tô Lịch, nơi hiện còn 16 điểm ngập thường xuyên, thành phố đặt mục tiêu giảm chiều sâu ngập xuống dưới 0,2m tại các khu vực trọng điểm và rút ngắn thời gian ngập còn từ 15-30 phút đối với các trận mưa trong ngưỡng thiết kế.

Hà Nội cũng đang nghiên cứu nâng công suất trạm bơm Yên Sở lên 120m3/s, đồng thời triển khai các dự án trạm bơm Đông Mỹ và Liên Mạc nhằm tăng năng lực tiêu thoát nước trong điều kiện mưa cực đoan.

Đáng chú ý, thành phố yêu cầu nghiên cứu xây dựng các bể điều tiết ngầm tại công viên, sân trường, quảng trường, bãi đỗ xe và khu dân cư đông đúc. Trước mắt sẽ lựa chọn ít nhất 10 vị trí để triển khai thí điểm.

Mở rộng bề mặt thấm nước

Một trong những giải pháp mới là từng bước thay thế các bề mặt bê tông kín bằng vật liệu có khả năng thấm nước như bê tông rỗng, gạch thấm, gạch khe cỏ và các dải lọc sinh học.

Từ ngày 1/9/2026, công tác cấp phép xây dựng cũng sẽ được siết chặt nhằm kiểm soát cao độ nền, ngăn chặn tình trạng nâng nền tùy tiện, san lấp ao hồ hoặc làm thay đổi dòng chảy tự nhiên.

Theo yêu cầu của thành phố, đến cuối năm 2027, công tác quản lý cao độ nền tại các khu vực thường xuyên ngập phải có chuyển biến rõ rệt.

Xây trung tâm cảnh báo ngập thông minh

Song song với các giải pháp công trình, Hà Nội sẽ lắp đặt hệ thống đo mưa, mực nước và lưu tốc tại các điểm trọng yếu; xây dựng mô hình thủy lực cho toàn bộ khu vực nội đô và kết nối dữ liệu từ trạm bơm, hồ điều hòa, camera giao thông và phản ánh hiện trường.

Trên cơ sở đó, thành phố sẽ hình thành trung tâm giám sát thoát nước thông minh cùng hệ thống cảnh báo ngập sớm cho người dân và các lực lượng chức năng.

Người dân cũng có thể tra cứu thông tin điểm ngập, tuyến đường thay thế và tiến độ xử lý thông qua các nền tảng số trong tương lai.

Hướng tới mô hình "thành phố bọt biển"

Theo lãnh đạo Hà Nội, chống ngập hiện đại không đơn thuần là xây thêm cống lớn hay tăng công suất bơm. Khi đô thị bị bê tông hóa quá mức, nước mưa sẽ dồn nhanh xuống hệ thống thoát nước, khiến nguy cơ quá tải luôn hiện hữu.

Vì vậy, thành phố đang nghiên cứu áp dụng mô hình "thành phố bọt biển" - hướng tiếp cận giúp đô thị tự thấm, tự giữ và điều tiết nước mưa một cách chủ động. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm ngập bền vững cho Thủ đô trong những năm tới.