#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lãnh tụ tối cao có thực sự nắm quyền tại Iran?

Mỹ và Israel có thể đã xóa sổ những "cây đại thụ" của Iran, nhưng họ chưa thể đánh sập một hệ thống được thiết kế để tồn tại trong ngày tận thế. Giữa khoảng trống mênh mông mà Ali Khamenei để lại, một trật tự mới đang hình thành: Bí ẩn, tàn khốc và đậm mùi thuốc súng. Không phải tân Lãnh tụ Mojtaba đang ẩn mình, mà chính dàn tướng lĩnh "diều hâu" của Vệ binh Cách mạng mới là những kẻ đang thực sự giữ nút bấm tên lửa.

Các đòn không kích nhắm vào thượng tầng đã gây tổn thất nặng nề cho Iran, khi lãnh tụ tối cao cùng nhiều chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) thiệt mạng. Tuy nhiên, điều không xảy ra là sự sụp đổ của bộ máy. Trái lại, Tehran vẫn duy trì được năng lực điều hành và tiếp tục chiến lược quân sự đã khởi phát từ cuối tháng 2.

Các đòn tấn công khiến thượng tầng Iran tổn thất nặng, nhưng cấu trúc quyền lực chặt chẽ giúp nước này duy trì chiến lược và vận hành trong chiến tranh.

Sự ổn định này không đến từ cá nhân, mà từ cấu trúc. Kể từ sau Cách mạng Hồi giáo 1979, Iran xây dựng một hệ thống quyền lực đa tầng, nơi các thiết chế chồng lấn và kiểm soát lẫn nhau. Mục tiêu cốt lõi không phải là duy trì một lãnh tụ, mà là bảo vệ tính liên tục của chế độ.

Cái chết của Ali Khamenei — người giữ vị trí tối cao hơn ba thập kỷ — là cú sốc lớn về biểu tượng. Người kế nhiệm, Mojtaba Khamenei, nhanh chóng được đưa lên thay thế, nhưng chưa có được mức độ chính danh và uy tín tương đương. Việc ông chưa xuất hiện công khai sau khi nhậm chức, chỉ phát đi thông điệp bằng văn bản, càng khiến vai trò lãnh tụ trở nên mờ nhạt hơn so với trước.

Bộ trưởng Quốc phòng Iran Ahmad Vahidi đang là nhân vật đứng đầu trục quân sự.

Trong khoảng trống đó, quyền lực thực tế có dấu hiệu dịch chuyển. Nổi bật nhất là IRGC — lực lượng vốn đã gia tăng ảnh hưởng trong nhiều năm, nay trở thành trung tâm quyết định trong thời chiến. Với cấu trúc tổ chức có sẵn phương án thay thế cho từng vị trí chỉ huy, các đơn vị có thể vận hành độc lập theo kế hoạch định trước, giúp hệ thống không bị gián đoạn dù chịu tổn thất lớn.

Sau các đợt không kích, nhiều chỉ huy cấp cao nhanh chóng được thay thế bằng những nhân sự dày dạn kinh nghiệm, từng tham chiến trong cuộc chiến Iran – Iraq và các điểm nóng khu vực. Chính chiều sâu này giúp IRGC duy trì được năng lực chỉ huy, đồng thời củng cố vai trò chi phối trong hoạch định chiến lược.

Ở cấp độ chính trị, cán cân quyền lực cũng thay đổi. Việc mất đi những nhân vật có xu hướng thực dụng và khả năng kết nối như Ali Larijani khiến không gian chính trị nghiêng rõ về phía các gương mặt cứng rắn hơn.

Ahmad Vahidi, tân Tư lệnh IRGC, nổi lên như trụ cột của trục quân sự. Với kinh nghiệm chiến trường và vai trò trong các chiến dịch ngoài lãnh thổ, ông đảm bảo tính liên tục trong điều hành chiến tranh. Cùng lúc, Esmail Qaani tiếp tục duy trì mạng lưới lực lượng ủy nhiệm, giữ ảnh hưởng của Iran tại các điểm nóng trong khu vực.

Trên mặt trận chiến lược, eo biển Hormuz vẫn là quân bài then chốt. Dưới sự điều phối của lực lượng hải quân IRGC, khu vực này trở thành đòn bẩy gây sức ép toàn cầu, giúp Tehran duy trì vị thế trong một cuộc đối đầu bất cân xứng.

Trong khi đó, các thiết chế dân sự vẫn tồn tại nhưng với vai trò thu hẹp. Tổng thống Masoud Pezeshkian giữ vị trí đại diện chính danh, song ảnh hưởng thực tế bị giới hạn trước sức ép từ giới quân sự. Quốc hội và hệ thống tư pháp tiếp tục đảm nhiệm vai trò kiểm soát nội bộ, với những nhân vật như Mohammad Baqer Qalibaf hay Gholamhossein Mohseni-Ejei giữ vị trí quan trọng trong duy trì ổn định chính trị.

Chủ tịch Quốc hội Iran - Mohammad Baqer Qalibaf -đang là một nhân vật được chú ý tại chính trường Iran.

Ở tầng sâu hơn, các thiết chế giáo sĩ và hội đồng giám sát vẫn đóng vai trò “khung xương” bảo đảm tính chính danh cho toàn bộ hệ thống. Đây là yếu tố giúp Iran không rơi vào khủng hoảng thể chế ngay cả khi thượng tầng bị xáo trộn.

Nhìn tổng thể, quyền lực tại Tehran không biến mất sau cú đánh vào lãnh đạo, mà được tái phân bổ. Khi một trung tâm suy yếu, các trung tâm khác lập tức lấp vào khoảng trống. Và trong bối cảnh chiến tranh, trục quyền lực đó đang nghiêng rõ về phía quân sự — nơi các quyết định được đưa ra nhanh hơn, cứng rắn hơn và ít bị ràng buộc hơn.