Lãi thấp vẫn gửi nhiều: Người Việt chọn ‘ngủ yên’ thay vì ‘đánh cược’?

Dù lãi suất huy động liên tiếp hạ nhiệt từ cuối tháng 2, dòng tiền vẫn chảy mạnh vào hệ thống ngân hàng – một nghịch lý tưởng chừng phi lý nhưng lại phản ánh rõ nét tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường khan hiếm kênh sinh lời, và ngân hàng vẫn là lựa chọn ưu tiên nhờ tính thanh khoản cao và độ an toàn tuyệt đối.

Từ cuối tháng 2/2025, sau chỉ đạo quyết liệt của nhà điều hành tiền tệ, một làn sóng điều chỉnh lãi suất huy động đã lan rộng trong hệ thống ngân hàng. Theo cập nhật từ biểu lãi suất niêm yết, 29 tổ chức tín dụng đã đồng loạt hạ lãi suất tiền gửi, với biên độ giảm từ 0,1 đến 1,05 điểm phần trăm/năm. Đây là lần "đảo chiều" quy mô lớn đầu tiên trong gần một năm qua.

Hiện tượng “lãi suất 6%/năm” gần như đã trở thành hàng hiếm trên thị trường. Vikki Bank (tên cũ: DongA Bank) là đơn vị duy nhất giữ mức này cho kỳ hạn 12 tháng, trong khi phần lớn các ngân hàng chỉ trả lãi từ 5,1% đến 5,6%/năm cho cùng kỳ hạn. Người gửi muốn nhận 6% buộc phải "cam kết" ở lại lâu hơn với kỳ hạn dài hơn 12 tháng.

Tín hiệu lãi suất giảm – hệ quả của điều hành hay áp lực thanh tra?

Sự sụt giảm đồng loạt của lãi suất không chỉ đến từ các yếu tố kinh tế vĩ mô như kiểm soát lạm phát và xu hướng nới lỏng chính sách tiền tệ, mà còn mang tính hành chính rõ rệt. Chỉ đạo “nóng” của Thủ tướng yêu cầu thanh tra các ngân hàng tăng lãi suất bất thường đã tạo ra hiệu ứng tức thì. Người đứng đầu Chính phủ thậm chí yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời đặt vấn đề sử dụng biện pháp quản lý mạnh tay như thu hồi hạn mức tăng trưởng tín dụng, thậm chí rút giấy phép nếu cần thiết.

Tiền vẫn chảy vào ngân hàng: Vì lãi suất hay vì không còn lựa chọn nào tốt hơn?

Dù lãi suất giảm sâu, lượng tiền gửi từ dân cư vào hệ thống ngân hàng vẫn tiếp tục tăng mạnh, phá vỡ mọi kỷ lục trước đó. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 2/2025, tổng tiền gửi dân cư đạt 7,366 triệu tỷ đồng, tăng 4,26% so với cuối năm 2024 – tương đương thêm hơn 300.000 tỷ đồng chỉ trong hai tháng. Con số này cho thấy lòng tin của người dân vào hệ thống ngân hàng vẫn rất cao, hoặc nói đúng hơn: các kênh đầu tư khác chưa đủ hấp dẫn hoặc an toàn để thay thế.

Thống kê báo cáo tài chính quý I/2025 cũng củng cố điều này: 27 ngân hàng ghi nhận tổng tiền gửi khách hàng vượt 11,4 triệu tỷ đồng, tăng 2,4% trong ba tháng đầu năm. Đáng chú ý, nhiều ngân hàng ghi nhận mức tăng hai chữ số như VPBank (+13,7%), KienlongBank (+11,8%), Nam A Bank (+11,4%)…

Lãi suất thấp, dòng tiền vẫn "nằm vùng": Câu chuyện của an toàn và niềm tin

TS. Châu Đình Linh (Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM) nhận định chính sách duy trì lãi suất thấp là chủ trương có chủ đích của Ngân hàng Nhà nước nhằm hỗ trợ nền kinh tế hậu dịch COVID-19, bão Yagi và căng thẳng thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ngân hàng buộc phải linh hoạt với lãi suất huy động.

Lãi suất kỳ hạn ngắn tuy thấp, nhưng kỳ hạn trung và dài hạn đang nhích dần. Tuy nhiên, yếu tố hấp dẫn thực sự khiến người dân tiếp tục gửi tiết kiệm chính là độ an toàn và tính thanh khoản của kênh này – điều mà các kênh đầu tư khác không dễ đáp ứng.

Theo ông Linh, gửi tiết kiệm hiện nay không hẳn là một “chiến lược đầu tư” mà là phương án tạm thời “giữ tiền” chờ cơ hội. Khi thị trường đầu tư chưa ổn định, bảo toàn vốn trở thành ưu tiên hàng đầu của phần lớn người dân.

Thị trường đầu tư: Tăng trưởng chưa rõ ràng, rủi ro vẫn hiện hữu

Ông Nguyễn Quang Huy (Trường ĐH Nguyễn Trãi) cho rằng ngân hàng vẫn là nơi “trú ẩn tài sản” của đại đa số người dân Việt Nam trong bối cảnh bất động sản, chứng khoán và vàng đều thiếu ổn định.

Bất động sản: Giá cao chót vót, thanh khoản èo uột, pháp lý còn ngổn ngang khiến thị trường này dần trở thành “sân chơi” của giới siêu giàu hoặc những tay đầu tư chuyên nghiệp.

Chứng khoán: Dù chỉ số đã cải thiện, dòng tiền vẫn dè dặt, chờ đợi rõ hơn về tiến trình nâng hạng thị trường và các chính sách đối ứng từ Mỹ.

Vàng và ngoại tệ: Giá vàng trong nước neo cao kỷ lục, biến động mạnh theo yếu tố quốc tế. Trong khi đó, ngoại tệ bị hạn chế bởi chính sách và rủi ro tỷ giá.

Đầu tư vào đâu giữa "biển mù mờ"?

Theo ông Huy, điểm yếu lớn nhất của thị trường hiện nay là thiếu những kênh đầu tư vừa an toàn, vừa sinh lời và dễ tiếp cận. Bất động sản và chứng khoán phù hợp với người có kiến thức và tiềm lực tài chính, còn phần đông người dân – đặc biệt là tầng lớp trung lưu và dưới trung lưu – vẫn ưu tiên sự an toàn.

Ngân hàng, vì vậy, tiếp tục là “kênh chờ” lý tưởng – không phải vì nó hấp dẫn vượt trội, mà vì phần còn lại của thị trường... chưa đủ đáng tin.