Lãi suất tiền gửi thấp tiền chảy vào đâu ?

Theo nhận định của giới phân tích, mặt bằng lãi suất thấp những năm gần đây đã kích thích tiền chảy vào chứng khoán, bất động sản. Minh chứng là số tài khoản mới trên thị trường tăng kỷ lục, thanh khoản thị trường cao chưa từng thấy và số dư tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán rất lớn.

Số liệu của FiinGroup cho thấy, số dư tiền mặt của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán tại thời điểm cuối tháng 8/2021 ước đạt tới 80.000 tỷ đồng - xô đổ mọi kỷ lục trước đó.

Theo ước tính của giới phân tích, dòng tiền đổ vào chứng khoán không chỉ đến từ nhà đầu tư cá nhân, mà còn đến từ các doanh nghiệp có vốn nhàn rỗi và chưa thể đẩy mạnh sản xuất - kinh doanh trong bối cảnh dịch bệnh, lãi ngân hàng thấp.

Lãi suất thấp cũng là nguyên nhân khiến thị trường trái phiếu doanh nghiệp sôi động. Mặc dù theo quy định hiện hành, chỉ nhà đầu tư chuyên nghiệp và nhà đầu tư tổ chức mới được mua trái phiếu riêng lẻ, song thực tế, các “chợ” trái phiếu doanh nghiệp vẫn diễn ra hết sức sôi động, chào bán cho nhà đầu tư cá nhân. Nếu muốn mua trái phiếu doanh nghiệp, thì nhà đầu tư cá nhân có thể được hỗ trợ “chạy” giúp chứng nhận nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Trước nỗi lo tiền chảy vào chứng khoán, bất động sản của nhiều chuyên gia, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng khẳng định, NHNN luôn kiểm soát chặt chẽ tín dụng các lĩnh vực ưu tiên. Tín dụng đầu tư, kinh doanh chứng khoán chiếm tỷ trọng nhỏ (0,5%) trong tổng dư nợ nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng bất động sản giảm dần và tập trung chủ yếu vào mục đích tự sử dụng là nhu cầu thiết yếu của người dân và nền kinh tế (chiếm hơn 60% dư nợ bất động sản).

Con số thống kê của NHNN không sai, song thực tế, tiền đang chảy vào chứng khoán, bất động sản rất lớn. Nguyên do là tiền chảy vào kênh này không từ tín dụng, mà từ các kênh khác - vốn ngoài tầm kiểm soát của NHNN, như người dân rút tiết kiệm, chuyển vốn từ sản xuất - kinh doanh vào các kênh này…

Thống đốc NHNN thừa nhận, những tháng đầu năm 2021, thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh, giá bất động sản tăng cao, nhất là giá đất nền ở địa phương có thông tin quy hoạch đô thị, giao thông, hạ tầng hoặc điều chỉnh tăng giá đất... có một phần nguyên nhân là lãi suất tiết kiệm thấp, trong khi người dân thiếu cơ hội đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, nên đã gia tăng đầu tư chứng khoán, bất động sản.

Trong bối cảnh nguồn vốn huy động thiếu bền vững, khả năng giảm lãi suất huy động thêm nữa là rất khó. Các chuyên gia phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán VNDirect nhận định, lãi suất sẽ khó giảm thêm dù có khả năng NHNN sẽ nới room tín dụng và ngân hàng thương mại sẽ giảm thêm lãi suất cho vay.

“Chúng tôi giữ nguyên quan điểm lãi suất huy động có thể tăng 10-15 điểm cơ bản so với mức hiện tại vào cuối năm 2021, nhưng vẫn ở mức thấp so với trước đại dịch”, chuyên gia phân tích của VNDirect dự báo.