#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Sáu điều chỉnh đáng chú ý và sáu kiến nghị chiến lược cho giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình

Quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành với một số điều chỉnh đáng chú ý. Dù không làm thay đổi cấu trúc căn bản của kỳ thi, những cập nhật lần này phản ánh nỗ lực tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức, tinh giản thủ tục hành chính và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản trị kỳ thi quốc gia.

Trong hệ thống giáo dục Việt Nam, kỳ thi tốt nghiệp THPT từ lâu đã giữ vai trò đặc biệt. Không chỉ là dấu mốc quan trọng khép lại 12 năm học phổ thông của mỗi học sinh, kỳ thi còn là một công cụ đánh giá quy mô lớn của hệ thống giáo dục và là căn cứ quan trọng để nhiều trường đại học sử dụng trong tuyển sinh. Mỗi năm, khoảng một triệu thí sinh tham dự kỳ thi. Trong số đó, hơn một nửa sử dụng kết quả để xét tuyển vào các cơ sở giáo dục đại học. Chính vì vậy, mọi điều chỉnh liên quan đến kỳ thi này đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng, vừa đảm bảo tính ổn định cho người học, vừa từng bước cải tiến để phù hợp với bối cảnh phát triển mới của giáo dục và xã hội.

Nhìn tổng thể, sáu điều chỉnh của quy chế thi năm 2026 cho thấy một hướng tiếp cận thận trọng nhưng có tính hệ thống: cải tiến từng bước, giảm thủ tục, tăng tính minh bạch và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý.

Sáu điều chỉnh đáng chú ý của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026:

Quy chế mới mở rộng danh mục chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi môn này khi xét tốt nghiệp THPT. Đáng chú ý, chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK từ cấp độ 3 trở lên lần đầu tiên được đưa vào danh mục công nhận. Trước đây, danh sách chủ yếu gồm các chứng chỉ của tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức và Nhật. Đối với tiếng Anh, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng bổ sung Versant English Placement Test (VEPT) với mức tối thiểu 43 điểm. Việc mở rộng danh mục chứng chỉ phản ánh xu hướng hội nhập ngày càng sâu rộng và sự đa dạng trong lựa chọn ngoại ngữ của học sinh.

Thứ hai, tinh giản thủ tục hành chính và giảm đáng kể giấy tờ.

Theo quy chế mới, giấy báo dự thi và thẻ dự thi được tích hợp thành giấy báo dự thi, trong khi giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi được gộp thành giấy chứng nhận kết quả thi. Việc giảm bớt giấy tờ được xem là bước đi cần thiết trong quá trình hiện đại hóa quản trị giáo dục, giúp giảm thủ tục cho thí sinh, nhà trường và cơ quan quản lý.

Thứ ba, rút ngắn thời gian tiếp nhận đơn phúc khảo.

Thời gian nhận đơn phúc khảo được rút từ 10 ngày xuống còn 5 ngày, giúp quá trình xử lý phúc khảo và công bố kết quả diễn ra nhanh hơn, tạo thuận lợi cho công tác tuyển sinh đại học và cao đẳng.

Thứ tư, siết chặt quy trình chấm phúc khảo.

Quy chế mới điều chỉnh ngưỡng chênh lệch điểm cần đối thoại giữa các giám khảo. Nếu bài thi thay đổi từ 0,25 điểm trở lên, giám khảo chấm phúc khảo và giám khảo chấm ban đầu phải trao đổi trực tiếp để rà soát. Trước đây, mức chênh lệch cần đối thoại là 0,5 điểm. Điều chỉnh này nhằm tăng độ chính xác và minh bạch của quá trình chấm thi.

Thứ năm, điều chỉnh chính sách ưu tiên.

Một số quy định liên quan đến đối tượng ưu tiên được cập nhật để phù hợp với thực tiễn quản lý và đồng bộ với chính sách ưu tiên trong tuyển sinh đại học. Ví dụ, học sinh người dân tộc thiểu số học tại các xã đặc biệt khó khăn chỉ cần học tại khu vực này ít nhất hai phần ba thời gian cấp THPT để được cộng điểm ưu tiên, thay vì phải đủ ba năm như trước.

Thứ sáu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong tổ chức kỳ thi.

Quy chế mới nhấn mạnh việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình tổ chức thi. Hệ thống quản lý thi sẽ được tối ưu hóa để truyền dữ liệu trực tiếp giữa các hội đồng thi và Bộ Giáo dục và Đào tạo, thay thế dần các phương thức thủ công trước đây.

Theo ông, việc mở rộng công nhận các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế là bước đi phù hợp với xu thế hội nhập, khi học sinh ngày nay có nhiều cơ hội tiếp cận các chuẩn đánh giá quốc tế. Ở góc độ quản trị giáo dục, ông Huy đánh giá cao việc tinh giản thủ tục hành chính và tăng cường ứng dụng công nghệ trong tổ chức thi. Những thay đổi này cho thấy hệ thống giáo dục đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Theo chuyên gia, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, giáo dục cần được đặt trong tầm nhìn chiến lược dài hạn, gắn với mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển bền vững.

Sáu kiến nghị để kỳ thi tốt nghiệp THPT ngày càng hoàn thiện

Từ góc nhìn chuyên môn, ông Nguyễn Quang Huy đưa ra sáu kiến nghị mang tính xây dựng nhằm tiếp tục hoàn thiện kỳ thi tốt nghiệp THPT trong thời gian tới:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh số hóa toàn diện hệ thống quản lý kỳ thi.

Việc xây dựng một nền tảng dữ liệu thống nhất kết nối giữa Bộ, địa phương, nhà trường và các trường đại học sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch của kỳ thi.

Thứ hai, minh bạch hóa cơ chế công nhận các chứng chỉ quốc tế.

Các bảng quy đổi và tiêu chuẩn tương đương cần được cập nhật định kỳ, giúp học sinh và phụ huynh dễ dàng theo dõi, lựa chọn lộ trình học tập phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.

Thứ ba, gắn đổi mới kỳ thi với định hướng xây dựng nền giáo dục phát triển bền vững.

Kỳ thi không chỉ là công cụ đánh giá kết quả học tập mà còn cần góp phần thúc đẩy một nền giáo dục phát triển toàn diện, trong đó học sinh được rèn luyện về nhân cách, trí tuệ, lý tưởng sống và khát vọng cống hiến cho xã hội.

Thứ tư, đẩy mạnh số hóa trong công tác thi của thí sinh và chấm thi.

Việc từng bước áp dụng các nền tảng công nghệ trong tổ chức thi và chấm thi sẽ giúp nâng cao độ chính xác, tăng tính minh bạch và giảm thiểu sai sót trong toàn bộ quá trình.

Thứ năm, tăng cường kết nối dữ liệu giữa kỳ thi tốt nghiệp và hệ thống tuyển sinh đại học.

Việc đồng bộ dữ liệu sẽ giúp các trường đại học chủ động hơn trong tuyển sinh, đồng thời giảm áp lực thủ tục cho thí sinh.

Thứ sáu, đẩy mạnh truyền thông và định hướng học tập cho học sinh ngay từ đầu năm học.

Khi thông tin về kỳ thi được công bố sớm, rõ ràng và nhất quán, học sinh sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng lộ trình học tập, rèn luyện năng lực và chuẩn bị tâm thế vững vàng cho kỳ thi.

Trong tiến trình cải cách giáo dục, những thay đổi lớn thường bắt đầu từ những bước hoàn thiện nhỏ nhưng bền bỉ. Sáu điều chỉnh của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vì thế không chỉ là các cập nhật kỹ thuật, mà còn gợi mở một hướng đi dài hạn: xây dựng một hệ thống đánh giá ngày càng minh bạch, hiện đại, nhân văn và gắn chặt với mục tiêu phát triển con người toàn diện, qua đó góp phần tạo dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên mới.