Kỷ nguyên mới ngành nhựa: Cơ hội vàng cho sự chuyển mình

Ngành nhựa Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ từ tăng trưởng đơn thuần sang phát triển bền vững, với trọng tâm là xanh hóa sản xuất, kinh tế tuần hoàn và tự chủ nguyên liệu. Áp lực từ chính sách và thị trường đang trở thành đòn bẩy thúc đẩy ngành tái định vị hình ảnh – từ "thủ phạm ô nhiễm" thành lực đẩy chuyển đổi xanh.

Từ tâm điểm chỉ trích vì ô nhiễm, ngành nhựa đang đứng trước thời khắc xoay chuyển lịch sử: thoát khỏi định kiến cũ để định vị lại mình như một ngành công nghiệp hiện đại, có trách nhiệm và hướng tới phát triển bền vững. Đây không chỉ là cơ hội, mà là phép thử sống còn cho sự tồn tại dài hạn.

Với tốc độ tăng trưởng kép trung bình trên 8,4% mỗi năm, ngành nhựa Việt Nam đang nổi lên như một trong những trụ cột công nghiệp có đà phát triển mạnh mẽ nhất. Riêng năm 2024, doanh thu toàn ngành ước đạt hơn 31 tỷ USD, tăng tới 20% so với cùng kỳ – một con số phản ánh không chỉ tiềm năng thị trường, mà còn cho thấy sức bật của cộng đồng doanh nghiệp trong nước.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả – theo ông Đinh Đức Thắng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Stavian Hóa chất, kiêm Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA) – không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng, mà chính là sự chuyển biến về tư duy và hành động. Ngành nhựa, vốn từng bị gắn mác “ô nhiễm” và “kém thân thiện”, đang chủ động tái định vị mình như một ngành công nghiệp hiện đại, có trách nhiệm và hướng tới phát triển bền vững.

Tái định nghĩa một ngành công nghiệp

Sự thay đổi không diễn ra trong khẩu hiệu, mà bằng hành động cụ thể: các doanh nghiệp nhựa đang từng bước rũ bỏ định kiến cũ, tích cực triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn, đầu tư vào công nghệ tái chế, số hóa quy trình sản xuất và theo đuổi các giải pháp xanh hóa toàn diện. Đây không chỉ là bước tiến về mặt kỹ thuật, mà là một sự chuyển dịch mang tính tất yếu trong bối cảnh ngành nhựa đang bị đặt dưới ánh đèn soi xét toàn cầu về vấn đề môi trường.

Nhựa – với đặc tính nhẹ, bền, linh hoạt – là vật liệu không thể thay thế trong nhiều lĩnh vực, từ y tế đến công nghiệp chế tạo. Thế nhưng, nếu thiếu kiểm soát, rác thải nhựa sẽ nhanh chóng trở thành gánh nặng môi sinh nghiêm trọng. Biến đổi khí hậu, khủng hoảng tài nguyên và sức ép từ cộng đồng quốc tế đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách thức sản xuất, tiêu dùng và xử lý nhựa – không chỉ để phát triển mà để tồn tại.

Cơ hội trong thách thức

Chính trong bối cảnh ấy, ngành nhựa Việt Nam đang tìm thấy một cơ hội mới để “kể lại câu chuyện” của mình – một câu chuyện không chỉ về tăng trưởng, mà còn về trách nhiệm và đổi mới. Theo ông Thắng, những bước chuyển về công nghệ tái chế, số hóa vận hành, phát triển nguồn nhân lực và tối ưu hiệu quả đang dần tạo nền tảng vững chắc cho ngành nhựa bước vào giai đoạn phát triển bền vững và cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu.

Việc Việt Nam triển khai công cụ chính sách trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) càng làm rõ hơn yêu cầu chuyển mình: các doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc chơi khi buộc phải chịu trách nhiệm thu gom và tái chế chính sản phẩm, bao bì mà họ đưa ra thị trường. EPR không chỉ là áp lực pháp lý, mà còn là đòn bẩy tạo ra dòng nguyên liệu sạch trong nước và hình thành các cơ chế tài chính cho ngành công nghiệp tái chế – vốn còn non trẻ nhưng đầy tiềm năng.

Hướng tới tự chủ nguyên liệu và phát triển bền vững

Một khi tái chế trở thành nguồn cung đầu vào ổn định, ngành nhựa có thể giảm mạnh sự lệ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu – hiện vẫn chiếm tới 70% nhu cầu sản xuất. Điều này không chỉ giúp tăng tính tự chủ, mà còn là lá chắn quan trọng trước những bất ổn địa chính trị và biến động thương mại toàn cầu.

Tự chủ nguyên liệu, minh bạch hóa chuỗi cung ứng và xanh hóa quy trình sản xuất – đó không chỉ là khẩu hiệu của ngành nhựa hôm nay, mà là điều kiện sống còn để ngành này tiếp tục trụ vững, phát triển và đóng vai trò tích cực trong tiến trình chuyển đổi xanh quốc gia.