Không dừng ở đe dọa áp thuế EU, ông Trump tuyên bố sẽ loại “mối đe dọa từ Nga” khỏi Greenland

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục làm nóng quan hệ với châu Âu khi tuyên bố Washington sẽ “làm đến cùng” để loại bỏ cái gọi là “mối đe dọa từ Nga” đối với Greenland, chỉ một ngày sau khi ông đe dọa áp thuế lên hàng loạt đồng minh châu Âu nhằm gây sức ép trong vấn đề hòn đảo chiến lược này.

Theo Hãng tin Reuters, ngày 18/1, ông Trump cho rằng Đan Mạch đã không thực hiện được trách nhiệm bảo đảm an ninh cho Greenland trước các thách thức địa chính trị tại Bắc Cực.

“Trong 20 năm qua, NATO đã nói với Đan Mạch rằng ‘các ông phải loại bỏ mối đe dọa từ Nga khỏi Greenland’. Đáng tiếc là Đan Mạch đã không thể làm được điều gì. Giờ là lúc, và điều đó sẽ được thực hiện!!!” — ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Tính đến nay, Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Đan Mạch vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức về tuyên bố này.

Greenland – tâm điểm mới của cạnh tranh địa chính trị

Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, nằm trong phạm vi bảo vệ của NATO và có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng tại Bắc Cực. Trong nhiều năm qua, ông Trump liên tục khẳng định Mỹ cần kiểm soát Greenland vì lý do an ninh quốc gia, viện dẫn sự gia tăng ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc trong khu vực.

Tuy nhiên, các quan chức Đan Mạch và châu Âu cho rằng Greenland vốn đã nằm trong khuôn khổ phòng thủ tập thể của NATO, do đó lập luận của ông Trump là không cần thiết. Lãnh đạo Đan Mạch và chính quyền Greenland nhiều lần nhấn mạnh lập trường nhất quán: Greenland “không phải để bán” và người dân địa phương không muốn trở thành một phần của Mỹ.

Thuế quan trở thành “quân bài gây sức ép”

Trước đó một ngày, theo Hãng tin AP, ông Trump còn đe dọa sẽ áp đặt làn sóng thuế quan mới đối với các đồng minh châu Âu cho đến khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua Greenland.

Ngay lập tức, 8 quốc gia châu Âu gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan đã ra tuyên bố chung phản đối, khẳng định đoàn kết với Đan Mạch và người dân Greenland. Tuyên bố cảnh báo rằng các đe dọa thuế quan như vậy có thể làm suy yếu nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Các nước này cũng nhấn mạnh việc triển khai binh sĩ tới Greenland trong khuôn khổ cuộc tập trận “Arctic Endurance” hoàn toàn mang tính phòng thủ và “không nhằm đe dọa bất kỳ quốc gia nào”.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cho biết đối thoại với Mỹ đã được mở và Copenhagen sẽ tiếp tục theo đuổi giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

EU lo ngại tiền lệ nguy hiểm

Liên minh châu Âu (EU) bày tỏ quan ngại sâu sắc trước cách tiếp cận của Washington. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cảnh báo rằng việc Mỹ sử dụng thuế quan để gây sức ép trong tranh chấp lãnh thổ giữa các đồng minh là hành động đi ngược lại các thỏa thuận thương mại EU – Mỹ.

Ông Costa nhấn mạnh EU “sẵn sàng tự vệ trước mọi hình thức cưỡng ép” và dự kiến sẽ triệu tập hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU vào cuối tuần này để bàn biện pháp ứng phó.

Nguy cơ rạn nứt trong NATO

Giới quan sát nhận định việc sử dụng thuế quan và áp lực kinh tế như công cụ trong tranh chấp lãnh thổ giữa các quốc gia đồng minh là chưa từng có tiền lệ, tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng căng thẳng nội khối, đồng thời làm suy yếu cấu trúc an ninh chung của NATO trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều bất ổn địa chính trị.