Không có chuyện sáp nhập xã, phường ồ ạt

Chủ trương mới mở ra dư địa tái cấu trúc bộ máy hành chính theo hướng linh hoạt hơn, đồng thời tác động tới quy hoạch đô thị, đầu tư hạ tầng và thị trường bất động sản tại nhiều địa phương.

Theo Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Phan Trung Tuấn, định hướng của Trung ương về sắp xếp, điều chỉnh cấp xã, phường sẽ được nghiên cứu thận trọng dựa trên đặc điểm từng địa bàn. Thay vì triển khai trong một đợt đồng loạt, các địa phương sẽ chủ động đề xuất phương án cụ thể. Dự kiến sau khi Trung ương có kết luận, Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ sẽ ban hành hướng dẫn triển khai, từ đó các địa phương có cơ sở để đề xuất theo tình hình thực tế của mình.

705 xã phường chưa đạt tiêu chuẩn cần xem xét

Hiện cả nước còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên và quy mô dân số. Tuy nhiên, danh sách này bao gồm nhiều trường hợp đặc thù liên quan đến biên giới, vùng sâu vùng xa, địa hình phức tạp, hoặc gắn với yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa. Vụ trưởng Phan Trung Tuấn nhấn mạnh rằng nhiều đơn vị trong danh sách có thể không thuộc trường hợp sắp xếp như giai đoạn 2023-2025.

Từng địa phương chủ động đề xuất phương án

Các địa phương có thể chủ động nghiên cứu điều chỉnh những đơn vị nhỏ lẻ, chưa đủ tiêu chuẩn theo quy định. Tinh thần của định hướng này là tránh máy móc trong đề xuất mô hình tổ chức, mà thay vào đó căn cứ vào điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn. Bên cạnh xử lý các đơn vị chưa đạt chuẩn, các cấp có thẩm quyền cũng định hướng xây dựng các xã phường hạt nhân, trọng điểm nhằm tạo thêm cực tăng trưởng mới cho các tỉnh, thành phố.

Mô hình 2 cấp vận hành ổn định sau một năm

Kể từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã triển khai trong hệ thống chính trị. Báo cáo từ các địa phương và cơ quan Trung ương cho thấy mô hình mới cơ bản đạt nhiều kết quả quan trọng, vận hành tương đối ổn định. Tuy nhiên, khi chuyển từ mô hình 3 cấp tồn tại 80 năm sang mô hình 2 cấp, các khó khăn vướng mắc là điều khó tránh, nhất là ở cấp xã với áp lực về nhân sự, thẩm quyền, cơ sở vật chất.

Hội nghị Trung ương 3 sẽ xem xét giải pháp toàn diện

Sau sơ kết một năm, Hội nghị Trung ương 3 tới đây sẽ xem xét, cho ý kiến và dự kiến ban hành kết luận để triển khai các nhiệm vụ tiếp theo. Những vấn đề cần giải quyết không chỉ liên quan đến tổ chức bộ máy mà còn đến phân cấp, phân quyền, nguồn lực, năng lực cán bộ và cách vận hành ở cơ sở. Các giải pháp căn cơ, toàn diện sẽ nhằm tháo gỡ khó khăn khi vận hành mô hình mới, đặc biệt đối với cấp xã.