MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Không chỉ phổi, Covid-19 còn âm thầm bào mòn não bộ

Không cần mắc bệnh, chỉ cần sống qua đại dịch cũng đủ khiến não bộ “già đi” nhanh hơn. Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature Communications ngày 22/7 cho thấy, Covid-19 không chỉ để lại di chứng trên lá phổi hay tinh thần – mà còn âm thầm đẩy nhanh quá trình lão hóa của não, kể cả ở những người chưa từng nhiễm virus.

Một nghiên cứu công phu do nhóm chuyên gia tại Đại học Nottingham (Anh) dẫn dắt, được công bố trên Nature Communications, cho thấy: đại dịch Covid-19 đã khiến não bộ con người lão hóa nhanh hơn khoảng 5,5 tháng – bất kể cá nhân đó có từng nhiễm virus hay không. Kết luận này được rút ra từ việc phân tích ảnh chụp não của hơn 1.000 người trong và trước đại dịch, so sánh với dữ liệu của nhóm người không chịu ảnh hưởng thời đại dịch để xây dựng mô hình lão hóa não điển hình.

Dưới sự dẫn dắt của nhà nghiên cứu Ali-Reza Mohammadi-Nejad, nhóm đã phân tích các chỉ số then chốt như thể tích chất xám, chất trắng, chức năng nhận thức và độ tuổi sinh học của não bộ. Kết quả cho thấy những thay đổi tiêu biểu của quá trình lão hóa – suy giảm chất xám, tổn thương chất trắng và hiệu năng nhận thức – đều diễn ra rõ rệt hơn ở nhóm người trải qua thời kỳ đại dịch. Đáng lưu ý, mức độ tổn thương gần như tương đương giữa người từng mắc Covid và người chưa từng nhiễm bệnh, cho thấy yếu tố gây hại nằm ở chính trải nghiệm xã hội và tâm lý mà đại dịch mang lại.

Mohammadi-Nejad gọi đây là một phát hiện “đáng kinh ngạc”. Ông nhận định: “Chỉ riêng việc sống sót qua đại dịch – với những gián đoạn trong đời sống thường nhật, sự cô lập xã hội, căng thẳng kinh niên và mất đi những tương tác cơ bản – đã đủ để để lại dấu ấn sinh học lâu dài lên bộ não.”

Đặc biệt, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tác động của đại dịch không “bình đẳng”. Những cá nhân thuộc nhóm dễ tổn thương – gồm người già, nam giới, người có thu nhập thấp, trình độ học vấn thấp hoặc sống trong điều kiện nhà ở không ổn định – chịu mức lão hóa não bộ nặng nề hơn. Chẳng hạn, người lao động không ổn định có dấu hiệu lão hóa não bộ nhiều hơn trung bình 5 tháng so với nhóm có việc làm ổn định. Người có sức khỏe kém cũng chịu thêm 4 tháng lão hóa não so với người khỏe mạnh.

Tuy nhiên, chỉ những người từng nhiễm virus mới xuất hiện dấu hiệu suy giảm chức năng nhận thức rõ ràng – khác với nhóm chỉ trải qua đại dịch mà không nhiễm bệnh, dù cả hai đều có dấu hiệu lão hóa cấu trúc não.

Điều này, theo Mohammadi-Nejad, là lời cảnh tỉnh cần thiết để các hệ thống y tế nhìn nhận lại: đại dịch không chỉ để lại vết sẹo hữu hình về mặt thể chất, mà còn âm thầm ăn mòn sức khỏe não bộ và tinh thần – những khía cạnh dễ bị bỏ sót trong các chính sách phục hồi sau khủng hoảng.

Dù nghiên cứu chưa chỉ ra các giải pháp đảo ngược quá trình lão hóa này, nhóm tác giả khuyến nghị duy trì các thói quen tốt cho não bộ như ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ và duy trì tương tác xã hội có thể đóng vai trò quan trọng – đặc biệt trong những giai đoạn nhiều biến động như đại dịch.

“Chúng ta cần mở rộng khái niệm về ‘sức khỏe cộng đồng’, để bao trùm cả những tổn thương tinh thần và nhận thức – không chỉ những con số huyết áp, đường huyết hay nồng độ oxy máu”, Mohammadi-Nejad nhấn mạnh.