Khởi nghiệp không cần phát minh – chỉ cần thích nghi

Có bao giờ bạn thấy mình căng não để phát minh ra cái gì đó hoàn toàn mới chưa? Tin vui đây: Bạn không cần phát minh từ đầu. Thích nghi (adaptation) đôi khi mạnh mẽ hơn phát minh (invention).

1. Câu chuyện lọc mũi và xoáy khí

Một tập đoàn tiêu dùng khổng lồ chi hàng triệu đô phát triển bộ lọc mũi chống dị ứng. Vấn đề nghe đơn giản: chặn bụi, phấn hoa, vi khuẩn. Nhưng khổ nỗi:

• Nếu chặn hết → không thở được

• Nếu thở được → bụi lọt hết

Họ thử vật liệu, thử thiết kế, tối ưu từng milimet → vẫn bế tắc.

Sam Kogan bước vào và hỏi một câu thần thánh: Chức năng cần đạt được là gì?

Câu trả lời: Tạo xoáy khí đủ mạnh để hất các hạt li ti vào lớp màng nhầy trong mũi.

Giải pháp: Không nằm ở ngành y tế, mà trong… ngành dược phẩm công nghiệp. Một công ty Israel từng phát triển công nghệ tạo xoáy khí để chặn hạt nano trong tháp cao 5 tầng (vì nếu hít nhầm → chết người).

Và thế là, họ không phát minh, chỉ thích nghi công nghệ đó thành bộ lọc mũi. Từ bế tắc, thành đột phá.

2. Khởi nghiệp = tìm chỗ khác đã giải quyết rồi

Đây chính là function-oriented search (tìm kiếm theo chức năng):

1. Xem công nghệ hoặc vấn đề bạn đang có.

2. Dịch nó sang chức năng cốt lõi.

3. Hỏi: Ở đâu khác, chức năng này sống còn với họ?

4. Học cách họ làm – rồi thích nghi.

Ví dụ startup:

• Bạn làm ứng dụng đặt đồ ăn → chức năng thật sự: tiết kiệm thời gian.

• Ở đâu khác cũng cần? → Bệnh viện (lên lịch khám), trường học (quản lý lớp), logistics (đặt xe tải).

Bạn không cần phát minh ứng dụng mới → chỉ cần dịch chức năng sang ngành khác.

3. Bài tập thực hành

Hãy thử xoay chức năng với ý tưởng của bạn:

• Bước 1: Viết ra vấn đề hoặc sản phẩm bạn có.

• Bước 2: Chuyển thành câu: Chức năng cốt lõi là…

• Bước 3: Liệt kê 3 ngành/lĩnh vực khác cũng cần chức năng này.

• Bước 4: Tìm cách thích nghi giải pháp sang đó.

Ví dụ:

• Sản phẩm: Khóa học khởi nghiệp.

• Chức năng cốt lõi: giúp người khác tự tin bước vào vùng chưa biết.

• Ứng dụng mới:

1. Khóa học cho sinh viên ra trường.

2. Chương trình cho người về hưu khởi nghiệp.

3. Hướng dẫn nhập cư lập nghiệp ở nước ngoài.

4. Ba bài học khởi nghiệp

1. Đừng cố phát minh khi có thể thích nghi. Nhiều giải pháp đã tồn tại, chỉ là bạn chưa nhìn ra chức năng chung.

2. Hãy hỏi: Ở đâu khác, chức năng này sống còn?Đó là nơi bạn tìm thấy kho vàng ý tưởng.

3. Khởi nghiệp = nghệ thuật dịch chức năng. Bạn không bán sản phẩm, bạn đang bán một chức năng mà khách hàng cần, đôi khi ở lĩnh vực họ không ngờ tới.

Thông điệp Bài 25:

Khởi nghiệp thành công không phải nhờ bạn thông minh hơn thiên hạ, mà nhờ bạn biết copy thông minh – mang chức năng từ ngành này sang ngành khác, đúng lúc, đúng chỗ.

Ở Bài 26, chúng ta sẽ bóc tách sâu hơn về TRIZ – Lý thuyết Giải quyết Vấn đề Sáng tạo, công cụ biến tư duy chức năng thành hệ thống săn ý tưởng cho startup.

⸻

P/s: Bạn đang loay hoay, bế tắc, mất hướng trong sự nghiệp? Inbox tư vấn nhé?