Khói lửa Hormuz "thiêu rụi" dự thảo hòa bình vùng Vịnh

Bất chấp các thông điệp ngoại giao về một thỏa thuận đình chiến sơ bộ, thực tế chiến trường dồn dập tại Trung Đông đang nắn dòng giá dầu toàn cầu vọt tăng trở lại, chứng minh Washington và Tehran vẫn còn cách rất xa một tiếng nói chung.

Căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang bất chấp những tín hiệu đàm phán xuất hiện trong các ngày gần đây. Rạng sáng 28/5, quân đội Mỹ mở thêm các đợt không kích nhằm vào miền Nam Iran, đồng thời bắn hạ 4 UAV của Tehran gần eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước chiến tranh.

Theo một quan chức Mỹ giấu tên, mục tiêu bị tập kích là trạm điều khiển UAV tại Bandar Abbas, nơi Washington cho rằng Iran chuẩn bị triển khai thêm máy bay không người lái đe dọa hoạt động hàng hải thương mại và lực lượng Mỹ trong khu vực.

Truyền thông Iran xác nhận nhiều vụ nổ lớn xảy ra tại Bandar Abbas vào khoảng 1h30 sáng theo giờ địa phương.

Dù vậy, phía Mỹ khẳng định toàn bộ hành động quân sự đều mang tính “tự vệ” và nhằm duy trì lệnh ngừng bắn vốn đang rất mong manh từ đầu tháng 4.

Các đợt tấn công mới diễn ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump bác bỏ thông tin Iran công bố về dự thảo thỏa thuận khôi phục lưu thông hàng hải tại eo Hormuz.

Theo truyền hình Iran, dự thảo này bao gồm việc khôi phục giao thương hàng hải về trạng thái trước chiến tranh trong vòng một tháng, đổi lại Mỹ sẽ rút lực lượng quân sự khỏi khu vực và dỡ phong tỏa cảng biển Iran.

Tuy nhiên, ông Trump phủ nhận hoàn toàn.

“Không ai được quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Đây là vùng biển quốc tế”, ông Trump tuyên bố tại cuộc họp nội các ngày 27/5.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bác bỏ khả năng để Iran và Oman cùng điều phối tuyến hàng hải chiến lược này, đồng thời tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn về chương trình hạt nhân của Tehran.

Trong khi Washington khẳng định Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, Tehran tuyên bố sẽ không từ bỏ quyền làm giàu uranium hay quyền kiểm soát eo Hormuz.

Giới quan sát nhận định đây đang là ba nút thắt lớn nhất khiến mọi nỗ lực đàm phán rơi vào bế tắc: chương trình hạt nhân Iran, dỡ bỏ trừng phạt và quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Tình hình thực địa cũng cho thấy chiến sự chưa hề hạ nhiệt. Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết chỉ 23 tàu được phép đi qua eo Hormuz trong 24 giờ qua, giảm mạnh so với mức 125-140 tàu/ngày trước khi chiến tranh nổ ra.

Thông tin từ Iran từng khiến giá dầu thế giới lao dốc hơn 5% do kỳ vọng đạt thỏa thuận. Tuy nhiên, sau phát biểu cứng rắn từ ông Trump và các đợt không kích mới, giá dầu bật tăng trở lại trong phiên giao dịch châu Á ngày 28/5.

Hiện Mỹ duy trì khoảng 15.000 binh sĩ tham gia chiến dịch phong tỏa Iran cùng hàng loạt tàu chiến hoạt động thường trực tại Trung Đông. Trong khi đó, Tehran tiếp tục phát tín hiệu không nhượng bộ trước sức ép quân sự từ Washington.

Nhiều chuyên gia cảnh báo eo biển Hormuz đang trở thành “điểm nổ” nguy hiểm nhất thế giới, nơi chỉ một tính toán sai lầm cũng có thể đẩy thị trường năng lượng và an ninh toàn cầu vào vòng xoáy mới.