Khoáng sản Ukraine: "Cái bắt tay" Mỹ - Kiev.

Mỹ và Ukraine ký thỏa thuận thành lập Quỹ đầu tư tái thiết chung, cho phép Mỹ tiếp cận tài nguyên Ukraine nhưng vẫn đảm bảo Kiev giữ toàn quyền kiểm soát. Đây là bước đi chiến lược thay thế viện trợ quân sự bằng hợp tác kinh tế sâu rộng giữa hai nước.

Trong khi Washington siết chặt viện trợ quân sự, một cánh cửa khác lặng lẽ mở ra: thỏa thuận mới cho phép Mỹ tiếp cận khoáng sản chiến lược của Ukraine – bước đi khiến nhiều người đặt câu hỏi, liệu đây là ngoại giao lợi ích hay toan tính trong vỏ bọc hòa bình?

Mỹ và Ukraine bắt tay thành lập Quỹ đầu tư tái thiết chung – một bước ngoặt chiến lược trong hợp tác tài nguyên, giữa lúc căng thẳng chính trị và quân sự ngày càng leo thang.

Ngày 30/4, Phó Thủ tướng thứ nhất Ukraine Yulia Svyrydenko thông báo Kiev và Washington đã chính thức ký kết thỏa thuận khoáng sản được mong đợi từ lâu. Trọng tâm của thỏa thuận là việc thành lập Quỹ đầu tư tái thiết Mỹ - Ukraine, hoạt động theo cơ chế đồng quản lý 50/50, không bên nào nắm quyền chi phối.

Bà Svyrydenko khẳng định rõ: “Chủ quyền tài nguyên thuộc về Ukraine. Chúng tôi quyết định khai thác cái gì, ở đâu và khi nào.” Theo đó, mọi quyền sở hữu đất đai, tài nguyên và cơ sở hạ tầng dưới lòng đất đều do Ukraine kiểm soát.

Bản thỏa thuận, vốn từng bị đình trệ vì căng thẳng giữa Tổng thống Zelensky và cựu Tổng thống Trump, giờ đây được nối lại với kỳ vọng mở ra nguồn lực lớn phục vụ tái thiết và phát triển công nghệ.

Thỏa thuận không kèm theo nghĩa vụ nợ, không đánh thuế thu nhập quỹ ở cả hai quốc gia và không cho phép bất kỳ thực thể nào dính líu đến chiến dịch quân sự của Nga được hưởng lợi.

Tổng thống Trump, người được Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhấn mạnh là nhân tố thúc đẩy thỏa thuận, muốn gửi một tín hiệu chính trị: Washington vẫn cam kết với một Ukraine tự do, độc lập và thịnh vượng trong dài hạn.

Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal bổ sung rằng các khoản viện trợ quân sự mới từ Mỹ có thể được tính vào đóng góp quỹ, trong khi doanh thu từ các giấy phép khoáng sản mới sẽ là nguồn cấp vốn chính.

Tuy nhiên, thỏa thuận không bao gồm bất kỳ bảo đảm an ninh cụ thể nào, cũng không đề cập tới nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia – nơi vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

Bản thỏa thuận – dù tránh né những cam kết cứng về quốc phòng – được coi là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang chuyển trục từ "viện trợ vũ khí" sang "đầu tư tài nguyên", theo hướng vừa duy trì ảnh hưởng chiến lược vừa giảm áp lực ngân sách trong bối cảnh dư luận Mỹ ngày càng ngờ vực về chi phí cho cuộc chiến Ukraine.