Khoáng sản chiến lược: Mảnh ghép mới trong ván cờ thuế quan của Trump

Mỹ mở cuộc rà soát toàn diện nhằm áp thuế lên các khoáng sản chiến lược nhập khẩu, trong nỗ lực giảm phụ thuộc và tăng cường tự chủ chuỗi cung ứng. Động thái cho thấy tham vọng rõ rệt về một chính sách tài nguyên cứng rắn trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị leo thang.

Tổng thống Donald Trump chính thức mở rộng mặt trận thuế quan, ra lệnh rà soát toàn diện việc áp thuế với mọi loại khoáng sản quan trọng nhập khẩu vào Mỹ – một động thái cho thấy tài nguyên chiến lược không còn đứng ngoài cuộc chơi địa chính trị.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký sắc lệnh chỉ đạo Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tiến hành đánh giá toàn diện về an ninh quốc gia theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 – công cụ pháp lý từng giúp ông mạnh tay áp thuế thép và nhôm toàn cầu trong nhiệm kỳ đầu tiên, và mới đây là kim loại đồng.

Lần này, mục tiêu là khoáng sản chiến lược – những nguyên tố đang nằm sâu trong chuỗi cung ứng công nghệ và quốc phòng của Mỹ. Trong sắc lệnh, ông Trump cảnh báo rằng sự lệ thuộc vào nguồn nhập khẩu đang làm suy yếu khả năng tự chủ của nền kinh tế, làm gia tăng rủi ro với an ninh quốc gia, khả năng sẵn sàng quốc phòng, ổn định giá cả, và trên hết là tính bền vững của tăng trưởng dài hạn.

Cuộc rà soát sẽ tập trung vào những điểm yếu của Mỹ trong việc tiếp cận, xử lý và tái chế các khoáng sản quan trọng như coban, niken, 17 nguyên tố đất hiếm và uranium. Chính quyền Trump cũng yêu cầu làm rõ cách các quốc gia đối thủ có thể thao túng thị trường, cũng như đề xuất các giải pháp nhằm củng cố nguồn cung nội địa – từ khai thác mới đến phục hồi chất thải công nghiệp.

Trong vòng 180 ngày, Bộ trưởng Lutnick phải trình lên Tổng thống bản báo cáo chi tiết, bao gồm cả khuyến nghị về khả năng áp dụng thuế quan – thứ vũ khí thương mại đã trở thành “thương hiệu” của ông Trump trên bàn cờ địa chính trị.

Nếu được thông qua, các mức thuế mới sẽ thay thế chính sách thuế đối ứng đã được công bố đầu tháng này, mở đường cho một chương mới trong chiến lược “tái công nghiệp hóa” nước Mỹ thông qua kiểm soát chuỗi cung ứng tài nguyên.

Trước đó, ông Trump đã ký lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan liên bang khẩn trương xác định danh sách các mỏ nội địa có thể được cấp phép khai thác nhanh chóng, cũng như xem xét sử dụng đất công cho các cơ sở chế biến khoáng sản.

Tuy nhiên, bài toán không dễ. Việc xây dựng một mỏ khoáng sản hay một nhà máy chế biến mới có thể mất nhiều năm – đủ để đặt ra câu hỏi: Trong khoảng trống đó, nước Mỹ sẽ tìm nguồn cung từ đâu nếu chính sách thuế được mở rộng?