Khi Trump không đủ sức xoay trục Fed

Vì sao Chủ tịch Fed nhiều lần phớt lờ lời kêu gọi giảm lãi suất của Tổng thống Trump? Câu trả lời không chỉ nằm ở chênh lệch quan điểm chính sách, mà còn là minh chứng cho cuộc giằng co quyền lực giữa một bên là Nhà Trắng đầy tham vọng và một bên là ngân hàng trung ương được thiết kế để “miễn nhiễm” với áp lực chính trị.

Từ nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần thúc ép Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất. Tuy nhiên, Chủ tịch Jerome Powell luôn khước từ, chỉ lặp lại một thông điệp lạnh lùng: “Chưa phải lúc”.

Gần đây, ông Trump tiếp tục công khai gây sức ép, cho rằng nền kinh tế Mỹ đang trong giai đoạn “chuyển tiếp” và Fed nên hành động ngay. “Người tiêu dùng đã chờ đợi nhiều năm để thấy giá giảm. Không có lạm phát. Fed phải hạ lãi suất”, ông tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social.

Ông dẫn hàng loạt ví dụ để khẳng định lập luận của mình: giá xăng ở mức thấp, thực phẩm hạ nhiệt, lãi suất vay mua nhà suy giảm, thị trường lao động ổn định, và ngân sách thu thêm hàng tỷ USD từ thuế quan.

Thế nhưng, đằng sau phát ngôn mềm mỏng ấy là một nỗ lực cũ kỹ nhưng đầy tính toán: gây ảnh hưởng lên chính sách tiền tệ – một khu vực vốn được thiết kế để miễn nhiễm với tác động chính trị. Ngày 21/4, ông Trump thậm chí gọi Chủ tịch Powell là “kẻ thất bại”, cảnh báo kinh tế Mỹ sẽ suy yếu nếu Fed không lập tức nới lỏng lãi suất.

Tuy nhiên, Fed vẫn kiên định. Các chuyên gia cho rằng, đây là sự tiếp nối truyền thống độc lập đã ăn sâu vào thiết chế này từ nhiều thập kỷ. Chủ tịch Powell từng nhiều lần nhấn mạnh: Tổng thống Mỹ không có quyền đơn phương sa thải Chủ tịch Fed. Một án lệ của Tòa án Tối cao Mỹ xác lập rõ: chỉ khi có hành vi sai trái nghiêm trọng hoặc bỏ bê nhiệm vụ, lãnh đạo Fed mới có thể bị cách chức.

Được bổ nhiệm từ tháng 2/2018, ông Powell từng bốn lần nâng lãi suất chỉ trong năm đầu nhiệm kỳ. Nhưng khi Covid-19 nổ ra, Fed lập tức hạ lãi suất gần về 0% trong tháng 3/2020. Từ tháng 3/2022 đến tháng 7/2023, trước áp lực lạm phát, Fed đã nâng lãi tới 11 lần – phản ánh mức độ cảnh giác cao trước nguy cơ giá cả tăng phi mã.

Từ cuối năm ngoái, Fed bắt đầu hạ nhiệt chính sách, nhưng mới chỉ giảm ba lần và đang duy trì mặt bằng lãi suất ổn định từ đầu năm 2025.

Lạm phát vẫn là cơn ác mộng lớn nhất với Fed. Các nhà hoạch định chính sách tại đây nhận thấy những tín hiệu cảnh báo quay lại từ thị trường nội địa, cũng như các gián đoạn mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu – đặc biệt là từ Trung Quốc.

Trái với phát biểu của ông Trump, một loạt nghiên cứu lại cho thấy thực tế không hề "yên bình". Dữ liệu từ SmartAsset ghi nhận giá trứng, thịt và gia cầm tại nhiều khu vực của Mỹ đã tăng tới hơn 9% so với năm 2024. Trong khi đó, phân tích từ Phòng thí nghiệm Ngân sách Đại học Yale dự báo giá thực phẩm sẽ tăng 2,6% trong ba năm tới – phần lớn do hệ quả của các chính sách thuế đối đầu mà ông Trump khởi xướng.

Đáng chú ý, gánh nặng giá cả đang đổ lên vai những hộ gia đình thu nhập thấp – nhóm dễ tổn thương nhất trong nền kinh tế.

Tóm lại, những lời kêu gọi của ông Trump có thể mang màu sắc dân túy và chính trị, nhưng Fed thì vẫn phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt: kiểm soát lạm phát là ưu tiên sống còn, và không thể được đánh đổi chỉ vì mong muốn “tăng trưởng bằng mọi giá” của Nhà Trắng.