Khi phóng viên thành nhà đầu tư: Cơ hội, rủi ro và ranh giới đạo đức

Trong lĩnh vực chứng khoán – nơi thông tin là vũ khí – việc phóng viên sở hữu kiến thức “thực chiến” được xem là lợi thế lớn. Hiểu thị trường như một nhà đầu tư giúp họ nắm bắt dòng tiền, xu thế, phản ứng tâm lý để đưa ra bài viết sâu sắc, dễ đồng cảm với độc giả. Tuy nhiên, chính điều này cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới đạo đức khi “ngòi bút” có thể tác động tới giá cổ phiếu.

Chứng khoán là lĩnh vực đòi hỏi phóng viên không chỉ biết tài chính, mà còn phải hiểu luật, kinh tế vĩ mô và thậm chí các mối quan hệ chính trị – kinh tế quốc tế. Không ít nhà báo từng “lên bờ xuống ruộng” khi trở thành F0, rồi F1, từ đó viết nên những bài báo sinh động, đúng nhịp thị trường. Thế nhưng, nếu quá “thấm” với vai nhà đầu tư, một số người dễ rơi vào xung đột lợi ích – dùng bài viết để thao túng thông tin, tạo lợi thế cá nhân.

Có trường hợp phóng viên ca ngợi quá đà một mã cổ phiếu, khiến nhà đầu tư đổ tiền vào chỉ để rồi thất vọng khi cổ phiếu lao dốc. Ngược lại, một bài viết tiêu cực cũng có thể thổi bay niềm tin, thậm chí giá trị thị trường của doanh nghiệp, nếu không được kiểm chứng kỹ lưỡng.

Một giám đốc công ty xây dựng từng tố cáo phóng viên “bẻ cong” văn bản công bố thông tin, làm cổ đông hiểu sai và gây thiệt hại nghiêm trọng cho cổ phiếu công ty. Không chỉ ở Việt Nam, Trung Quốc cũng từng có vụ phóng viên tài chính bị bắt vì “gieo rắc thông tin giả mạo” khiến thị trường chao đảo.

Tuy vậy, không thể phủ nhận vai trò tích cực của báo chí trong việc vạch mặt các sai phạm doanh nghiệp, góp phần làm sạch thị trường. Như cố nhà báo Hữu Thọ từng nói, muốn viết sâu phải biết rộng. Nhưng biết rộng không đồng nghĩa với quyền can thiệp, dẫn dắt thị trường theo lợi ích riêng.

Cuối cùng, phóng viên chứng khoán cần nhớ: kiến thức là điều kiện cần, nhưng đạo đức mới là điều kiện đủ. Giữa “ma trận” thông tin, điều mà nhà đầu tư kỳ vọng nhất không phải là bài viết “đánh lên” hay “đánh xuống”, mà là sự thật – đầy đủ và trung thực.