MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Khi doanh nhân rót nghìn tỷ vào giáo dục: Một canh bạc dài hơi?

Ẩn sau những tấm biển hiệu đậm chất học thuật là những toan tính được tính bằng nghìn tỷ – nơi mà các trường đại học ngoài công lập không chỉ là cơ sở giáo dục, mà đã trở thành “mắt xích” chiến lược trong cuộc chơi quyền lực mềm và bành trướng ảnh hưởng âm thầm của giới doanh nhân.

Trong bức tranh giáo dục đại học hiện đại, các trường ngoài công lập không còn là “người chơi bên lề” mà đang dần trở thành những mắt xích chiến lược trong hệ sinh thái tri thức – kinh tế quốc gia. Từ chỗ từng bị xem là giải pháp tình thế, mô hình đại học tư nhân hiện nay đã lột xác ngoạn mục, thu hút dòng tiền nghìn tỷ, gắn liền với những tập đoàn tư nhân lớn – thậm chí là doanh nghiệp niêm yết.

Theo báo cáo "3 công khai" năm học 2023–2024, top 10 đại học có doanh thu cao nhất hiện nay đều đạt từ hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng, trong đó dẫn đầu là Đại học FPT với hơn 2.900 tỷ đồng, tiếp theo là Đại học Văn Lang và Đại học Bách Khoa Hà Nội. Đáng chú ý, nguồn thu chủ yếu đến từ học phí, hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và – ở khối công lập – thêm một phần từ ngân sách. Những con số ấy cho thấy giáo dục đại học, đặc biệt khối ngoài công lập, đang chuyển hóa thành một lĩnh vực đầu tư có tiềm năng sinh lời cao, không kém bất kỳ ngành công nghiệp nào.

Phía sau nhiều ngôi trường là sự xuất hiện ngày càng rõ rệt của giới doanh nhân. Trường Đại học FPT là thành viên của Tập đoàn FPT, Văn Lang thuộc sở hữu của Tập đoàn Giáo dục Văn Lang, Đại học Nguyễn Tất Thành gắn với CTCP Dệt may Sài Gòn. Gần đây nhất, Kinh Bắc City (KBC) đã chi 110 tỷ đồng để nắm quyền chi phối Đại học Hùng Vương TP.HCM. Còn Tập đoàn TTC thì tiếp tục mở rộng đầu tư vào Đại học Yersin Đà Lạt, trong khi CTCP Tân Tạo duy trì vị thế tại Đại học Tân Tạo – nơi doanh thu năm 2022 đã tăng gần 70% so với năm trước. Một số trường như Văn Hiến thậm chí còn trở thành cổ đông lớn của doanh nghiệp, cho thấy tư duy đầu tư hai chiều: vừa được hậu thuẫn, vừa trở thành nhà đầu tư.

Không rầm rộ nhưng rất bài bản, các tập đoàn đang xây dựng giáo dục như một “tài sản mềm” trong chiến lược phát triển dài hạn. Với đặc thù là lĩnh vực bền vững, tạo ảnh hưởng xã hội sâu rộng, giáo dục mang lại giá trị thương hiệu và niềm tin cộng đồng – những yếu tố ngày càng quan trọng trong cuộc chơi định vị. VinUni là ví dụ tiêu biểu: sau chưa đầy 5 năm, trường này đã tăng doanh thu lên hơn 177 tỷ đồng và được Vingroup cam kết rót thêm 9.300 tỷ đồng nhằm vươn vào top 100 đại học toàn cầu.

Trong làn sóng này, nhiều trường đang đẩy mạnh mở rộng hạ tầng, tăng chỉ tiêu tuyển sinh, phát triển chương trình đào tạo và củng cố thương hiệu. Sự phát triển không chỉ dựa vào quy mô, mà còn đặt trọng tâm vào chất lượng giảng dạy, năng lực quản trị và định hướng chiến lược rõ ràng.

Về phía Nhà nước, hành lang pháp lý đang ngày một cởi mở hơn với sự tham gia của khu vực tư nhân. Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân và các chính sách thuế mới sẽ tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào đào tạo – không chỉ như nghĩa vụ xã hội, mà như một phần tất yếu trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Việc cho phép tính chi phí đào tạo vào chi phí hợp lý khi tính thuế, cùng với chủ trương gỡ bỏ rào cản pháp lý, đang mở ra một "kỷ nguyên mới" cho mô hình trường tư.

Tính đến cuối 2023, Việt Nam có 67 trường đại học ngoài công lập, chiếm tỷ lệ khiêm tốn nhưng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc gia. Cuộc chơi giữa doanh nghiệp và giáo dục không còn là làn sóng nhất thời, mà đã trở thành sự đầu tư nghiêm túc, lâu dài – vừa sinh lợi, vừa tạo giá trị xã hội bền vững. Trong tương lai, yếu tố sống còn của các đại học tư không chỉ là khả năng huy động vốn, mà chính là tầm nhìn giáo dục, năng lực quản trị và khả năng tạo dựng niềm tin xã hội. Những ai chỉ dừng lại ở “tư nhân hóa hình thức” sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau trong cuộc cạnh tranh toàn diện về chất lượng và giá trị thực.