Khi “an cư” chỉ còn là từ trên quảng cáo

Dưới sức ép của cơn lốc giá nhà tăng vọt, giấc mơ an cư của người trẻ không còn là mục tiêu, mà trở thành một thứ xa xỉ. Khi quyền sở hữu ngày càng viển vông, nhiều người đành chuyển hướng sang thuê dài hạn, chấp nhận cuộc sống chung đụng như một giải pháp cầm cự tài chính trong thời đại nhà đất “trên trời”.

Trong cơn sốt bất động sản chưa từng hạ nhiệt, giấc mơ sở hữu một mái nhà – vốn từng là khát vọng chính đáng của tầng lớp trẻ – nay dần trở thành thứ xa xỉ phẩm ngoài tầm với, đặc biệt với những cặp vợ chồng mới lập gia đình. Trước hiện thực khắc nghiệt của những mức giá “trên trời”, ngày càng nhiều người buộc phải gác lại giấc mơ an cư, chấp nhận thuê dài hạn, thậm chí sống chung để san sẻ chi phí – một giải pháp “hợp thời” nhưng không khỏi cay đắng.

Đây không còn là lựa chọn cá biệt, mà đã trở thành phương thức sống phổ biến trong lớp người trẻ thành thị – những người bị loại khỏi cuộc chơi nhà đất bởi rào cản giá cả ngày một vô lý.

Giá nhà phi mã, người trẻ... giơ cờ trắng

Theo giới chuyên gia, trong nửa cuối năm 2024, lý do phổ biến nhất khiến người dân lựa chọn thuê nhà là “không đủ tiền để mua” – chiếm tới 33%, vượt xa lý do “ưa thích sự linh hoạt”. Điều này phần nào cho thấy sự bất lực âm thầm lan rộng trong lớp trẻ trước sự phi lý của thị trường.

Nguyễn Lâm (26 tuổi, Hà Nội) – một trường hợp không hiếm gặp – cho biết với mức thu nhập 15–20 triệu đồng/tháng sau 3 năm làm việc, anh không dám mơ đến chuyện mua nhà. “Để mua một căn hộ 50m2 ở vùng ven, tôi phải tích cóp không ăn không tiêu trong cả thập kỷ. Đó là chưa tính lạm phát, chưa nói đến chuyện đời sống,” anh cay đắng nói.

Thực tế, báo cáo từ CBRE cho thấy giá sơ cấp tại Hà Nội đã chạm ngưỡng 75 triệu đồng/m2 trong quý IV/2024 – tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Một căn hộ 60m2 giờ đây ngốn ít nhất 4,5 tỷ đồng. Nếu mỗi tháng người trẻ dư ra 10 triệu đồng, họ sẽ mất hơn 30 năm mới tích đủ – chưa kể đến khi đó, giá nhà có thể đã kịp nhân đôi.

Anh Bắc (Hà Đông) từng có ý định “liều mình” vay nợ mua nhà, nhưng sau khi cân nhắc thiệt hơn, anh đành chuyển sang phương án thuê nhà dài hạn với giá 6 triệu đồng/tháng. “Mua thì không kham nổi, thuê thì ít nhất còn thở được,” anh chia sẻ. Căn hộ anh đang thuê, nếu mua sẽ tiêu tốn khoảng 3,5–3,8 tỷ đồng – con số khiến mọi phép tính tài chính đều trở nên lạc lõng.

Chia nhà, cắt mơ

Không chỉ những cặp vợ chồng, người độc thân cũng buộc phải xoay xở. Chị Phương Mai (Cầu Giấy) chấp nhận thuê chung cư với bạn bè để tiết kiệm. “Sống chung tất nhiên có bất tiện, nhưng còn hơn là mang trên vai món nợ dài như sông Hồng,” chị nói.

Ở Hà Nội, mức giá căn hộ tại các quận nội thành dao động từ 3–4,5 tỷ cho diện tích 50–70m2. Ngay cả những khu vực từng được coi là “vùng ven giá rẻ” như Hà Đông hay Long Biên cũng không còn dễ thở – giá đã chạm mốc 2–3 tỷ. Trong khi đó, giá thuê nhà cũng tăng theo từng quý, khiến nhiều người trẻ phải... gom lại sống chung như sinh viên xa nhà.

Trên các hội nhóm tìm thuê nhà, không khó để thấy những dòng tin rao: “Tìm bạn ở ghép, chia sẻ chi phí”, “Thuê phòng nhỏ, miễn sao sạch sẽ”... Từ giấc mơ sở hữu đến thực tế ở tạm – khoảng cách ấy ngày một dài ra theo tốc độ tăng giá của thị trường.

Thuê nhà trọn đời – giải pháp thực dụng hay lối thoát ngắn hạn?

Với nhiều người trẻ, “thuê nhà trọn đời” đang dần được coi là lối sống hợp lý – khi việc vay tiền tỷ để mua nhà trở thành phương án quá mạo hiểm. Nhưng thuê mãi cũng là một loại trả giá âm thầm: không tài sản tích lũy, không điểm tựa dài hạn, và luôn đứng bên lề của sự ổn định.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng, với tốc độ tăng giá thuê hiện nay, thuê dài hạn cũng không hẳn là giải pháp bền vững. Tiền thuê trở thành “khoản chi vĩnh viễn”, không sinh lời, không tài sản – chỉ đổi lại một chỗ trú thân tạm bợ.

Trước nghịch lý này, nhiều chuyên gia và đại biểu Quốc hội đã lên tiếng đề xuất các giải pháp dài hạn. Đại biểu Hoàng Văn Cường từng khuyến nghị phát triển mô hình nhà ở cho thuê giống Singapore – những “ký túc xá thế hệ mới” dành cho người trẻ có thu nhập thấp. Về phía thị trường, Chủ tịch VARS Nguyễn Văn Đính cho rằng cần đẩy mạnh phát triển quỹ nhà ở xã hội và nhà cho thuê giá hợp lý, đặc biệt hướng tới đối tượng trí thức trẻ, công nhân viên chức.

An cư là ảo ảnh?

Dẫu vậy, khi giá nhà vẫn tiếp tục bứt tốc, thu nhập không theo kịp, và chính sách hỗ trợ còn nhỏ giọt, thì mọi nỗ lực cải thiện tình hình cũng chỉ như chiếc ô bé nhỏ giữa cơn bão lớn. Trong khi đó, người trẻ – thế hệ được kỳ vọng gánh vác tương lai đất nước – vẫn đang phải vật lộn giữa “giấc mơ có nhà” và “thực tế thuê trọn đời”.

An cư dường như không còn là nền tảng để lập nghiệp, mà đã trở thành một phép thử lòng kiên nhẫn và khả năng chịu đựng – mà không phải ai cũng vượt qua được.