Iran phải chọn giữa hạt nhân hoặc tồn tại?

Việc Nhà Trắng lạnh nhạt với đề xuất ngừng chiến của Tehran cho thấy Washington không chấp nhận bất kỳ kịch bản nào cho phép Iran trì hoãn hồ sơ hạt nhân, đồng thời sẵn sàng đẩy xung đột lên mức cao nhất.

Trong bài đăng mới nhất trên nền tảng Truth Social, ông Donald Trump phát đi cảnh báo trực diện, cho rằng Iran cần “khôn ngoan hơn” nếu muốn đạt được một thỏa thuận.

Đi kèm thông điệp là một hình ảnh mang tính biểu tượng – được cho là sản phẩm AI – mô tả nhà lãnh đạo Mỹ trong bối cảnh bùng nổ phía sau, cùng dòng chữ hàm ý chấm dứt cách tiếp cận mềm mỏng.

Động thái này được xem như lời khẳng định: Washington không chấp nhận đề xuất trì hoãn vấn đề hạt nhân mà Tehran đưa ra.

Đề xuất bị “làm lạnh”

Trước đó, Iran được cho là đã đề xuất một lộ trình “tạm gác hạt nhân”, ưu tiên chấm dứt xung đột và khôi phục lưu thông hàng hải tại Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng sống còn của khu vực.

Tuy nhiên, phía Mỹ phản ứng dè dặt. Nhà Trắng nhấn mạnh các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân phải được xử lý ngay từ đầu, thay vì đẩy sang giai đoạn sau.

Sự khác biệt về ưu tiên này tiếp tục khoét sâu khoảng cách giữa hai bên, khiến mọi nỗ lực nối lại đàm phán rơi vào trạng thái đình trệ.

Sức ép đi kèm điều kiện

Washington nhiều lần yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu và dừng hoạt động liên quan, coi đây là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào.

Ngược lại, Iran vẫn giữ quan điểm chương trình hạt nhân mang mục đích hòa bình và từ chối chuyển giao vật liệu chiến lược.

Song song, các biện pháp gây sức ép – từ trừng phạt đến phong tỏa hàng hải – vẫn được duy trì, khiến môi trường đối thoại càng thêm ngột ngạt.

Ngoại giao mắc kẹt giữa hai lập trường

Kế hoạch tổ chức vòng đàm phán tiếp theo đã không thành hiện thực khi phía Mỹ tuyên bố không cử phái đoàn. Washington cho rằng Iran cần chủ động hơn nếu muốn nối lại đối thoại, trong khi Tehran từ chối đàm phán khi các biện pháp phong tỏa chưa được dỡ bỏ.

Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, cũng chỉ trích cách tiếp cận “vừa gây sức ép vừa đàm phán”, cho rằng điều này làm suy yếu nền tảng cần thiết cho ngoại giao.

Thông điệp cứng rắn từ phía Mỹ đang đẩy tiến trình đàm phán vào thế khó. Khi mỗi bên giữ nguyên “lằn ranh đỏ”, khả năng đạt được đột phá trong ngắn hạn gần như đóng băng.

Cục diện hiện tại cho thấy cuộc chơi không còn là tìm điểm chung nhanh chóng, mà là cuộc thử sức bền – nơi áp lực, thời gian và chiến lược sẽ quyết định bên nào xuống thang trước.