Iran đẩy Mỹ vào bài toán khó

Việc Iran chuyển sang chiến lược "đánh phủ đầu" và Mỹ gia tăng phong tỏa đảo Kharg khiến rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng dầu mỏ qua eo biển Hormuz chạm đỉnh điểm, đe dọa trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Xung đột tại Eo biển Hormuz bước vào giai đoạn mới khi Iran thay đổi chiến thuật, trong khi Mỹ tìm cách kiểm soát tác động kinh tế và quân sự trước bầu cử giữa kỳ.

Ngày 5 tháng 9, Iran phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào các tàu chiến Mỹ tại Eo biển Hormuz, mặc dù không tàu nào bị trúng. Washington đáp trả bằng cách tấn công ba tàu chở dầu của Iran. Theo phát biểu của chuẩn tướng Mohammad Akraminia, quân đội Iran đang thay đổi các quy tắc tác chiến, từ học thuyết phòng thủ truyền thống sang tư duy chủ động hơn. Điều này cho thấy Iran có thể tiến hành tấn công trước khi đối mặt với mối đe dọa, đồng thời đáp trả ở quy mô lớn hơn.

Mỹ đang chịu sức ép kinh tế đáng kể từ cuộc xung đột. Giá dầu thô tăng mạnh do lo ngại về an ninh hàng hải tại Hormuz. Mỗi vòng leo thang yêu cầu Mỹ tiêu hao kho tên lửa và nguồn lực quân sự. Ngược lại, Washington tấn công các tàu chở dầu của Iran nhằm làm tăng chi phí kinh tế cho mỗi hành động quân sự của Tehran. Một cuộc tấn công xảy ra gần đảo Kharg, trung tâm hạ tầng xuất khẩu dầu thô của Iran, theo thông tin từ truyền thông Iran.

Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ vào tháng 11 tạo áp lực chính trị lên Nhà Trắng. Tổng thống Trump cần cân nhắc chi phí kéo dài cuộc chiến trong bối cảnh giá năng lượng tăng và dư luận Mỹ mệt mỏi. Trong khi đó, Iran dường như tin rằng kéo dài xung đột có lợi cho mình, vì Washington sẽ tiếp tục phải sử dụng nguồn lực quân sự. Cả hai bên cùng tin thời gian đứng về phía mình, tạo ra một tình huống khó kiểm soát.

Các ngành dầu khí toàn cầu, vận tải biển quốc tế, bảo hiểm hàng hải và năng lượng đang đánh giá lại chiến lược kinh doanh. Giá dầu Brent có thể tiếp tục biến động khi căng thẳng tại Hormuz gia tăng. Theo kế hoạch của Iran được đề cập trong phát biểu quân sự, các cơ sở năng lượng và hạ tầng thông tin liên lạc trong khu vực có thể trở thành mục tiêu mới, làm mở rộng phạm vi xung đột.

Khái niệm tấn công phủ đầu của Iran có thể làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm giữa hai bên. Khoảng cách giữa chuẩn bị phòng thủ và tấn công trước có thể ngày càng trở nên mờ nhạt. Khi một bên tấn công trước, bên còn lại gần như chắc chắn phải lựa chọn giữa đáp trả hoặc chấp nhận để đối phương định hình luật chơi mới. Cho đến nay, chưa bên nào cho thấy dấu hiệu muốn nhượng bộ, khiến nguy cơ leo thang tiếp tục vẫn còn lớn.