Iran bất ngờ mở cửa Hormuz cho 4 nước

ran đã cho phép tàu thuyền của 4 quốc gia gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Iraq và Qatar tự do đi qua eo biển Hormuz, bất chấp những hạn chế hàng hải vẫn đang được áp dụng trong khu vực.

Thông tin được ông Amir Hayat Moqaddam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc Quốc hội Iran, tiết lộ với Hãng thông tấn Sinh viên Iran (ISNA).

Theo ông Moqaddam, tàu thuyền của 4 quốc gia nói trên được phép lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này và phía Mỹ cũng sẽ không tiến hành chặn bắt.

Động thái của Tehran thu hút sự chú ý trong bối cảnh eo biển Hormuz bị đóng cửa kể từ khi xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel bùng phát ngày 28/2. Đến tháng 7, Washington tiếp tục tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng ở miền Nam Iran.

Vậy điều gì khiến Tehran dành ngoại lệ cho 4 quốc gia này?

 

Trung Quốc, Ấn Độ được phép qua lại nhưng phải trả phí

Lý giải về chính sách trên, ông Moqaddam cho biết Iran nhận được thuốc men từ Ấn Độ và sự ủng hộ chính trị từ Trung Quốc. Trong khi đó, Qatar đóng vai trò quan trọng trong các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel.

Đáng chú ý, cơ chế ưu đãi không hoàn toàn giống nhau giữa các quốc gia.

Theo nghị sĩ Iran, tàu của Ấn Độ và Trung Quốc sẽ phải trả phí quá cảnh, trong khi tàu Qatar được miễn khoản phí này. Ông không đề cập cụ thể đến chính sách thu phí đối với tàu Iraq.

Nhận định về động thái của Tehran, ông Rouzbeh Parsi, chuyên gia về Iran và nhà nghiên cứu liên kết tại Đại học Lund, cho rằng những tuyên bố của nghị sĩ Iran phần nào lý giải mục đích của chính sách. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hơn là cơ chế này có thực sự vận hành hiệu quả hay không.

Theo ông Parsi, Iran vốn đã phải đối mặt với các lệnh trừng phạt trong thời gian dài nên việc thiết lập những thỏa thuận trao đổi hàng hóa và thương mại có đi có lại không phải điều mới mẻ.

Điểm khác biệt hiện nay là Tehran đang tìm cách tạo ra những kẽ hở trong các biện pháp cấm vận, qua đó duy trì dòng lưu chuyển hàng hóa và dịch vụ thiết yếu ra vào đất nước.

Iran có thể thu về khoản tiền lớn từ hoạt động quá cảnh

Ông Nader Hashemi, Phó Giáo sư chuyên ngành chính trị Trung Đông tại Đại học Georgetown, nhận định Iran nhiều khả năng sẽ thu phí quá cảnh hoặc áp dụng một tỷ lệ nhất định trên giá trị hàng hóa để đổi lấy việc tàu thuyền được lưu thông an toàn.

Trong khi đó, ông Wolfgang Pusztai, chuyên gia phân tích an ninh và quốc phòng, cựu tùy viên quốc phòng Áo tại Libya, đánh giá đây là một bước đi có tính toán của Tehran.

Theo chuyên gia này, nếu cơ chế trên được triển khai hiệu quả, Iran có thể tạo ra nguồn thu đáng kể từ hoạt động vận tải hàng hải.

Đáng chú ý, Trung Quốc hiện là khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Iran, chiếm gần 90% tổng lượng dầu xuất khẩu của nước này. Việc tạo điều kiện cho tàu Trung Quốc lưu thông qua Hormuz vì thế có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động thương mại và xuất khẩu năng lượng của Tehran.

Không chỉ vậy, việc đưa Qatar và Ấn Độ vào nhóm quốc gia được hưởng cơ chế lưu thông thuận lợi cũng có thể giúp Iran tác động đến sự ủng hộ quốc tế dành cho chiến lược của Washington trong cuộc xung đột.

Ông Pusztai cho rằng việc miễn phí quá cảnh cho tàu Qatar càng cho thấy Tehran coi trọng vai trò ngoại giao của quốc gia vùng Vịnh này.