Iran bác tin đàm phán với Mỹ

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố việc đạt thỏa thuận tuyến hàng hải với Oman chỉ là "điều kiện cần chứ chưa đủ" để mở lại eo biển Hormuz, đồng thời phủ nhận đàm phán trực tiếp với Mỹ. Bất đồng về quyền kiểm soát và mức phí dịch vụ lên tới 1 triệu USD/tàu đang đặt thị trường năng lượng và vận tải biển toàn cầu trước áp lực chi phí mới.

Iran tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn về tương lai của eo biển Hormuz khi cho rằng việc thống nhất một tuyến hàng hải an toàn với Oman mới chỉ là "điều kiện cần", chưa đủ để khôi phục hoàn toàn hoạt động tại tuyến đường biển chiến lược này.

Phát biểu ngày 3/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định Hormuz không bị đóng cửa vì bất đồng giữa Iran và Oman mà là hệ quả của các hành động quân sự giữa Iran với Mỹ và Israel trong thời gian qua.

Theo ông Baghaei, các cuộc trao đổi với Oman về cơ chế bảo đảm an toàn hàng hải đang được tiến hành nghiêm túc. Tuy nhiên, việc thống nhất tuyến vận tải chỉ là một phần của tiến trình, trong khi nhiều vấn đề quan trọng khác vẫn chưa đạt đồng thuận.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Iran cũng phủ nhận thông tin đang diễn ra các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ. Trước những đồn đoán về việc Qatar và Pakistan làm trung gian cho các cuộc tiếp xúc giữa hai bên, Tehran khẳng định không tiếp đón bất kỳ phái đoàn nào và cũng không cử đại diện tham gia thương lượng với Washington.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, Oman từng đề xuất mô hình quản lý chung eo biển Hormuz theo tỷ lệ 50-50, trong đó Iran và Oman cùng chia sẻ quyền kiểm soát các tuyến hàng hải. Muscat cũng đề xuất áp dụng cơ chế đóng góp tự nguyện từ tàu thuyền tương tự mô hình eo biển Malacca.

Tuy nhiên, Tehran đã bác bỏ phương án này vì cho rằng chưa đáp ứng yêu cầu về an ninh quốc gia.

Phía Iran đề xuất một phương án khác, trong đó phần lớn tuyến hàng hải sẽ nằm trong vùng biển thuộc chủ quyền của nước này để bảo đảm quyền giám sát đối với tàu thuyền ra vào Hormuz. Tehran cũng cảnh báo eo biển sẽ tiếp tục đóng cửa nếu phương án này không được chấp thuận.

Hiện Oman được cho là đang nghiên cứu thêm một giải pháp mới với ba tuyến hàng hải riêng biệt, gồm tuyến qua vùng biển Iran, tuyến quốc tế và tuyến qua vùng biển Oman. Đến nay, Iran vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức đối với đề xuất này.

Bên cạnh vấn đề quyền kiểm soát, hai bên vẫn còn nhiều bất đồng về hướng di chuyển của tàu thuyền, mức phí sử dụng eo biển cũng như cơ chế bảo đảm an toàn hàng hải. Đây được xem là những nút thắt quan trọng khiến tiến trình mở lại Hormuz chưa thể đạt được đồng thuận.