Hậu Vingroup: Những cái tên nào đủ tầm gánh vác đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam?

Siêu dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trị giá 67 tỷ USD đang chuyển mình sang giai đoạn thực thi với nhiều biến động quan trọng: từ việc thay đổi chủ đầu tư, điều chỉnh hướng tuyến tại các địa phương đến sự thay đổi bất ngờ trong danh sách các tập đoàn tư nhân tham gia.

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư theo Nghị quyết 172/2024/QH15. Sau đó, Chính phủ tiếp tục ban hành nghị quyết triển khai nhằm tạo cơ sở pháp lý cho các bước chuẩn bị đầu tư.

Hiện Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao làm chủ đầu tư, phối hợp với các địa phương có tuyến đi qua để thực hiện các công việc chuẩn bị ban đầu, trong đó có bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Song song với đó, các hạng mục quan trọng như lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án, rà phá bom mìn và lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cũng đang được triển khai.

Một cơ chế đáng chú ý là nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được tách thành các dự án độc lập, sử dụng vốn từ ngân sách trung ương và địa phương. Cách làm này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian chuẩn bị và giúp các địa phương chủ động hơn trong quá trình triển khai.

Kiến nghị điều chỉnh hướng tuyến

Trong quá trình chuẩn bị, một số địa phương đã kiến nghị xem xét điều chỉnh hướng tuyến để phù hợp với điều kiện thực tế.

Đối với đề xuất của cử tri tỉnh Quảng Trị, cơ quan quản lý cho biết sau khi lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, các phương án hướng tuyến sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng dựa trên địa hình, dân cư và các yếu tố hạ tầng liên quan.

Mục tiêu là tìm ra phương án tối ưu, vừa hạn chế tác động đến đời sống người dân, vừa bảo đảm hiệu quả kết nối giao thông và phát huy hiệu quả đầu tư của tuyến đường sắt khi đi vào vận hành.

Vingroup rút lui, nhiều doanh nghiệp vẫn quan tâm

Trong khi dự án thu hút sự quan tâm lớn của khu vực tư nhân, Tập đoàn Vingroup đã quyết định rút lui khỏi kế hoạch tham gia để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực khác.

Tuy vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn bày tỏ mong muốn tham gia dự án, trong đó có THACO, liên danh Mekolor – Great USA, Xây dựng Thăng Long Quốc gia, Vận tải đường sắt Việt Nam, Discovery và Reign.

Bên cạnh việc tìm kiếm cơ hội đầu tư, một số doanh nghiệp trong nước cũng đang chủ động chuẩn bị năng lực sản xuất và công nghiệp hỗ trợ.

Tập đoàn Hòa Phát đã triển khai dự án sản xuất ray đường sắt và dự kiến đưa ra sản phẩm đầu tiên vào cuối năm 2027. Trong khi đó, THACO đang xây dựng tổ hợp cơ khí – công nghiệp đường sắt tại TP.HCM và thiết lập các quan hệ hợp tác trong lĩnh vực sản xuất đầu máy, toa xe.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng đề xuất xây dựng tổ hợp công nghiệp đường sắt với vốn đầu tư khoảng 17.500 tỷ đồng nhằm từng bước nội địa hóa công nghệ và thiết bị.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp xây dựng lớn như Đèo Cả, Vinaconex… đang chuẩn bị nhân lực, thiết bị và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để sẵn sàng tham gia vào dự án hạ tầng quy mô lớn này.

Hướng tới khởi công

Các cơ quan chức năng hiện đang hoàn thiện báo cáo về cơ chế đặc thù, phương thức đầu tư cũng như tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư.

Mục tiêu đặt ra là có thể khởi công dự án vào cuối năm nay, mở ra bước phát triển mới cho hệ thống hạ tầng giao thông và ngành công nghiệp đường sắt của Việt Nam.