24HMONEY đã kiểm duyệtHàng loạt hộ kinh doanh “biến mất”: Thuế có thực sự là "thủ phạm"?
Hàng loạt hộ kinh doanh truyền thống tạm ngừng hoạt động không phải do chính sách thuế, mà chủ yếu vì lo ngại kiểm tra hàng hóa không hóa đơn, cộng với áp lực cạnh tranh từ thương mại điện tử. Trong khi một bộ phận tiểu thương lùi bước, nhiều người khác đã chủ động thích nghi, chuyển đổi sang mô hình kinh doanh minh bạch hơn với hóa đơn điện tử.
Chợ truyền thống đìu hiu, cửa hàng đóng cửa hàng loạt, dấy lên câu hỏi lớn: điều gì đang thực sự diễn ra? Dư luận vội vã chỉ trích ngành thuế làm khó tiểu thương, đặc biệt với việc áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Thế nhưng, tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 19/6/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã khẳng định: "Ngành thuế không xử phạt, không gây khó khăn, mà đang tích cực hỗ trợ hộ kinh doanh áp dụng hóa đơn điện tử theo lộ trình phù hợp."
Sau thời kỳ dịch bệnh, chưa khi nào các tuyến phố buôn bán sầm uất, các khu chợ truyền thống tại Hà Nội, TP.HCM và nhiều địa phương khác lại chứng kiến làn sóng đóng cửa ồ ạt như hiện nay. Điều từng chỉ xảy ra khi cả xã hội giãn cách, nay bỗng xuất hiện trong trạng thái “bình thường mới”. Câu hỏi đặt ra: chuyện gì đang thực sự diễn ra phía sau cánh cửa sạp hàng im ắng?
Tâm lý phòng ngừa: Tiểu thương rút lui vì sợ kiểm tra
Tại chợ Ninh Hiệp – một trong những trung tâm đầu mối vải vóc lớn nhất miền Bắc, nhiều gian hàng đã đóng cửa. Dù không bị cưỡng chế, nhiều tiểu thương cho biết họ chủ động "nghỉ bán" để tránh rủi ro từ các đợt kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, do phần lớn sản phẩm là hàng thanh lý, không có giấy tờ hợp lệ. Cùng cảnh ngộ, các cửa hàng trên phố Nguyễn Trãi cũng treo biển “xả kho, nghỉ bán”, phần lớn do áp lực từ yêu cầu hóa đơn chứng từ và tâm lý lo ngại bị xử phạt trong các chiến dịch kiểm tra hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
Ở chợ Đồng Xuân, một trong những tiểu thương lâu năm chia sẻ rằng nhiều mặt hàng của chị được đặt may từ các xưởng nhỏ, nhận hàng kèm biên lai viết tay, không có hóa đơn điện tử theo chuẩn ngành thuế. Với hệ thống phân phối chủ yếu dựa vào mối quan hệ và niềm tin, việc yêu cầu hóa đơn điện tử khiến nhiều hộ bối rối, tạm ngừng kinh doanh để “nghe ngóng tình hình”.
Tác động từ thương mại điện tử và mô hình kinh doanh cũ kỹ
Không chỉ bị áp lực từ quản lý thị trường, nhiều hộ kinh doanh còn đối diện với cuộc cạnh tranh khốc liệt từ thương mại điện tử. Các nền tảng như Shopee, Lazada, TikTok Shop… tạo ra sân chơi mới với chi phí thấp hơn, khả năng tiếp cận rộng hơn. Một bộ phận tiểu thương đang chuyển dần sang hình thức bán online, khiến các khu chợ truyền thống mất dần sinh khí.
Các cửa hàng bán hàng xách tay – từng nở rộ như một trào lưu – cũng không còn hoạt động công khai. Một số đã "đóng cửa" gần hai tháng, chỉ bán cho khách quen qua kênh riêng, tránh bị xử lý do không có hóa đơn nhập khẩu hợp lệ. Tại các tuyến phố chuyên đồ hiệu “xách tay” như Hàng Ngang, Hàng Đào, nhiều cửa hàng đóng cửa ban ngày, chỉ hoạt động lén lút về đêm.
Hóa đơn điện tử không phải nguyên nhân chính, mà là chất xúc tác cho sự thay đổi mô hình
Không ít người vội vàng quy trách nhiệm cho chính sách thuế, đặc biệt là việc triển khai hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Tuy nhiên, dữ liệu từ cơ quan thuế cho thấy, số hộ thuộc diện bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số hộ kinh doanh tạm ngừng hoạt động. Cụ thể, trong gần 3.000 hộ tạm ngừng trong tháng 5–6 tại Hà Nội, chỉ khoảng 5% thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.
Nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở mô hình kinh doanh không còn phù hợp trong bối cảnh minh bạch hóa thị trường và nâng cao chuẩn quản lý. Việc các hộ ngần ngại chuyển đổi không hẳn vì chính sách phiền hà, mà bởi nhiều năm hoạt động trong vùng "xám", không quen với quy tắc sổ sách, hóa đơn, kê khai thuế đầy đủ. Sự lúng túng là điều dễ hiểu, nhưng cũng là bước ngoặt buộc phải đi qua.
Chuyển mình: Từ lùi bước sang thích nghi
Bên cạnh làn sóng tạm nghỉ, nhiều tiểu thương đã chọn cách đối diện và thích nghi. Tại các tuyến phố như Chùa Bộc, hoạt động kinh doanh đang dần ổn định trở lại. Các cửa hàng hiện đại hóa hệ thống bán hàng, sử dụng máy tính tiền, xuất hóa đơn điện tử, kê khai – nộp thuế theo đúng quy định. Nhiều chủ kinh doanh cho biết việc minh bạch hóa sổ sách không chỉ giúp tuân thủ pháp luật, mà còn tạo niềm tin với khách, giảm thiểu rủi ro dài hạn.
Theo đại diện cơ quan thuế, ngày càng nhiều hộ kinh doanh thể hiện tinh thần hợp tác trong quá trình chuyển đổi. Họ chủ động tìm hiểu chính sách, đầu tư thiết bị, tiếp cận các công cụ hỗ trợ để vận hành hệ thống hóa đơn điện tử hiệu quả.
Chính sách cần minh bạch, truyền thông cần trúng đích
Sự chuyển động của thị trường nhỏ lẻ thời gian qua phản ánh một thực tế rõ ràng: chuyển đổi sang kinh doanh minh bạch là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, để lộ trình này diễn ra suôn sẻ, cơ quan chức năng cần tăng cường đối thoại, hướng dẫn cụ thể và giải tỏa tâm lý lo ngại đang bao phủ lên nhiều hộ kinh doanh. Đồng thời, truyền thông cần đóng vai trò định hướng thay vì tạo nhiễu thông tin, tránh việc hiểu sai – hiểu lệch gây hoang mang.
Việc quản lý chặt là cần thiết, nhưng không nên đi cùng sự lạnh lùng. Một chính sách hiệu quả không chỉ nằm ở quy định cứng rắn, mà còn thể hiện qua sự mềm dẻo trong triển khai, lấy đồng hành làm trọng tâm – để không ai bị bỏ lại trên hành trình cải cách vì một môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững và công bằng hơn.
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường