Hàng giả lộng hành, chợ mạng thành sân sau của gian thương

Bất chấp những nỗ lực không ngừng nghỉ từ lực lượng chức năng, "cuộc chiến" chống hàng giả, hàng nhái vẫn đang chìm trong bế tắc, chưa tạo ra được chuyển biến căn cơ, để lại khoảng trống lớn cho vấn nạn này tiếp tục hoành hành.

Chỉ một cú click chuột, một món hàng giá “hời”, và một bài học đắt đỏ. Chưa bao giờ vấn nạn hàng giả, hàng nhái trên các sàn thương mại điện tử lại bùng phát dữ dội và gây bức xúc sâu sắc như hiện nay. Lợi dụng sự ẩn danh và khả năng lan truyền mạnh của môi trường trực tuyến, những kẻ buôn hàng giả đã và đang sử dụng vô vàn chiêu trò tinh vi nhằm qua mặt cơ quan chức năng và đánh lừa người tiêu dùng.

Cái bẫy ngọt ngào mang tên “giá rẻ”

Chị Phạm Thị Xuân (Hai Bà Trưng, Hà Nội) kể lại trải nghiệm mua sắm không thể quên: chỉ vài phút lướt mạng, chị “săn” được đôi giày thể thao gắn mác “chính hãng” với mức giá giảm chưa đến một nửa so với cửa hàng thật. Shop online sở hữu hàng ngàn đơn hàng, hàng trăm đánh giá 5 sao, giao diện đẹp mắt, thậm chí được sàn dán nhãn “yêu thích” và đặt tên mang từ khóa “Authentic”.

Nhưng niềm vui vỡ oà sớm vụn vỡ: mở hộp, sản phẩm nhận được là một đôi giày kém chất lượng, lem nhem keo dán, tem mác mờ nhòe. Gửi tin nhắn khiếu nại thì “shop bốc hơi”. Trong bức xúc, chị Xuân để lại đánh giá 1 sao với hy vọng không ai tiếp tục trở thành nạn nhân.

Tương tự, chị Nguyễn Hồng Nhung (Đống Đa, Hà Nội) đã chi tiền cho một loạt mỹ phẩm từ shop có vẻ ngoài “chuẩn chỉnh”: 4,9 sao, 275.000 người theo dõi, gắn mác “chính hãng”. Thế nhưng, chỉ sau vài lần sử dụng, chị tá hỏa phát hiện đây là hàng nhái. Shop im lặng, không một lời giải thích, chị Nhung đành bỏ dở toàn bộ sản phẩm.

“Vòi bạch tuộc” hàng giả và mảnh đất màu mỡ mang tên TMĐT

Những trường hợp như chị Xuân và chị Nhung không hề cá biệt. Thương mại điện tử – với sự linh hoạt, tính ẩn danh và tốc độ lan truyền cao – đang trở thành “thiên đường” cho hàng giả lộng hành. Chỉ vài thao tác, bất kỳ ai cũng có thể tạo lập gian hàng, sao chép ảnh sản phẩm của thương hiệu thật, gắn lời quảng cáo có cánh và đưa ra mức giá “mồi nhử”.

Trong cái bẫy được thiết kế khéo léo ấy, người tiêu dùng – đặc biệt là những người ham rẻ – dễ dàng “sa lưới”, rồi ôm về không chỉ nỗi thất vọng mà còn tiềm ẩn rủi ro về sức khỏe, an toàn.

Đề xuất siết chặt luật, tăng phạt gấp đôi

Trước thực trạng nhức nhối này, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến cho Dự thảo Nghị định mới thay thế Nghị định 98/2020, với điểm nhấn là nâng mức xử phạt tối đa lên 200 triệu đồng cho cá nhân và 400 triệu đồng cho tổ chức vi phạm.

Đặc biệt, những nhân vật có tầm ảnh hưởng như KOL, KOC, cùng các nền tảng TMĐT, livestream nếu tham gia quảng bá, tiếp tay cho hàng giả – sẽ phải đối diện với mức phạt nặng, thậm chí bị tước giấy phép, đình chỉ hoạt động và buộc hoàn trả toàn bộ khoản lợi bất chính.

Luật sư Lê Cao (Công ty Luật FDVN) nhận định: việc tăng mức phạt là cần thiết và mang tính răn đe. “Nhiều trường hợp, lợi nhuận từ hành vi bán hàng giả quá lớn so với mức xử phạt hiện tại. Nếu không mạnh tay, khó mà ngăn chặn triệt để tình trạng tái phạm,” ông nói.

Pháp luật có nhưng chưa đủ mạnh, thực thi còn nhiều lỗ hổng

Luật sư Lê Cao chỉ ra, hệ thống pháp luật hiện hành – từ Luật Thương mại điện tử, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đến Bộ luật Hình sự – đều có quy định, nhưng chưa theo kịp diễn biến thực tế. Sự tinh vi, biến hóa khôn lường của các đối tượng vi phạm khiến việc truy vết, xử lý gặp rất nhiều khó khăn.

“Nhiều cá nhân lợi dụng tính ẩn danh, chia nhỏ trách nhiệm và hoạt động chớp nhoáng để qua mặt cơ quan chức năng. Cần các công cụ pháp lý mạnh hơn, hiện đại hơn để xử lý hiệu quả,” ông nhấn mạnh.

Ông đề xuất ba hướng cần làm ngay: (1) xác lập rõ trách nhiệm pháp lý cho các nền tảng trung gian như Shopee, TikTok, Facebook; (2) nâng cấp công nghệ định danh và xử lý bằng chứng điện tử; (3) bổ sung chế tài đặc biệt nghiêm khắc cho các mặt hàng rủi ro cao như mỹ phẩm và thực phẩm chức năng.

“Vòi bạch tuộc” chưa bị chặt đầu

Ông Vũ Văn Trung – Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam – ví nạn hàng giả như “vòi bạch tuộc”: bị chặn đầu này lại mọc đầu khác. Nếu như trước đây, hàng giả chỉ len lỏi trong các khu chợ truyền thống, thì giờ đây đã chuyển mình sang các nền tảng số, với thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó kiểm soát hơn.

Từ góc độ bảo vệ người tiêu dùng, ông Trung đề xuất tăng cường ứng dụng công nghệ để xác thực hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, mã hóa sản phẩm... không chỉ để bảo vệ người tiêu dùng mà còn là “lá chắn” cho doanh nghiệp chân chính.

Không thể khoanh tay đứng nhìn

Cuộc chiến chống hàng giả không còn là câu chuyện của riêng ai – mà là trách nhiệm chung của các cơ quan quản lý, các nền tảng TMĐT, người tiêu dùng và toàn xã hội. Nếu không sớm siết luật và mạnh tay thực thi, nền kinh tế sẽ tiếp tục bị bào mòn bởi những “vòi bạch tuộc” mang tên hàng nhái – âm thầm, tinh vi và đầy nguy hiểm.