Hạn chế phương tiện cá nhân để cứu giao thông ở Hà Nội

Xe cá nhân ở Hà Nội tăng nhanh gấp hơn 10 lần tốc độ phát triển hạ tầng. Điều này là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng ùn tắc ngày càng nghiêm trọng ở nội đô.

Đến cuối năm 2024, địa bàn TP Hà Nội có khoảng hơn 9,2 triệu phương tiện. Ảnh: Nguyễn Chánh

Bùng nổ phương tiện cá nhân

Thống kê của Sở Giao thông Vận tải (GTVT) Hà Nội, năm 2024 thành phố xử lý được 13/33 điểm ùn tắc giao thông trong giờ cao điểm nhưng lại phát sinh thêm 16 điểm mới, nâng tổng số lên 36 điểm.

"Hiện nay, tình trạng ùn tắc trên địa bàn diễn biến hết sức phức tạp, nhiều tuyến đường, nút giao thông có mật độ phương tiện lớn, nguy cơ ùn tắc nhất là vào giờ cao điểm" - Sở GTVT đánh giá.

Nguyên nhân được ngành giao thông Hà Nội chỉ ra là do hệ thống kết cấu hạ tầng chưa được đầu tư hoàn thiện theo quy hoạch, mật độ dân cư lớn, tốc độ tăng dân số cơ học cao.

Hà Nội hiện mới chỉ có 2 tuyến đường sắt đô thị đưa vào hoạt động là Nhổn - ga Hà Nội (đoạn trên cao) và Cát Linh - Hà Đông. Ảnh: Nguyễn Chánh

Mạng lưới đường sắt đô thị chưa phát triển, tỉ lệ vận tải hành khách công cộng vẫn còn thấp, mới đạt được 19,5% nên việc sử dụng phương tiện cá nhân của người dân trong đô thị vẫn phổ biến.

Công tác quản lý thực hiện quy hoạch xây dựng, kiểm soát chặt chẽ việc xây dựng nhà cao tầng trong nội đô, di dời trường học, bệnh viện và các cơ quan, đơn vị... trong nội thành còn hạn chế.

Ứng dụng giao thông thông minh trong quản lý, điều hành giao thông để tối ưu hóa kết cấu cơ sở hạ tầng chưa có giải pháp mang tính tổng thể, lâu dài. Ý thức chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông của người dân chưa cao.

Ùn tắc trên đường Nguyễn Trãi (quận Thanh Xuân, Hà Nội), chiều 15.1. Ảnh: Nguyễn Chánh

Đặc biệt tốc độ gia tăng phương tiện giao thông cá nhân cao, khoảng 4-5% mỗi năm, cao gấp hơn 10 lần tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng giao thông (khoảng 0,35%/năm), làm cho mật độ giao thông trên nhiều tuyến đường, nút giao rất lớn, vượt quá lưu lượng thiết kế.

Theo thống kê, đến cuối năm 2024 địa bàn có hơn 9,2 triệu phương tiện (chưa bao gồm phương tiện của các cơ quan trung ương).

Trong đó thành phố đang quản lý hơn 8 triệu phương tiện các loại (gồm 1,1 triệu ôtô; 6,9 triệu xe máy) và khoảng 1,2 triệu phương tiện cá nhân (ôtô, xe máy) từ các tỉnh, thành phố khác lưu thông trên thành phố.

Cần lộ trình hạn chế xe cá nhân

Trao đổi với Lao Động, PGS.TS Nguyễn Hồng Thái - Trưởng khoa Vận tải Kinh tế, Trường Đại học Giao thông Vận tải cho rằng, hai vấn đề lớn mà Hà Nội đang đối mặt hiện nay là ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.

Nguyên nhân của ùn tắc là sự bùng nổ không kiểm soát của phương tiện cá nhân, cơ sở hạ tầng lại không theo kịp tốc độ phát triển của phương tiện và có ít cầu vượt, hầm chui tại các nút giao cắt.

"Điều này ảnh hưởng rất lớn đến thời gian đi lại, công sức, tâm lý và sức khỏe của người dân, dẫn đến tiêu hao nhiên liệu và hiệu quả công việc không cao" - ông Thái nói.

Để giải quyết vấn đề này, ông Thái cho rằng trước mắt phải giải quyết vấn đề về quy hoạch, không thể xây dựng quá nhiều nhà chung cư cao tầng trong khu vực nội đô, sự phát triển của giao thông không tương ứng với mật độ dân số. Cùng đó, phải giảm phương tiện cá nhân.

Hiện TP Hà Nội đang lên kế hoạch triển khai hạn chế phương tiện cá nhân tại một số quận nội thành, ông Thái cho rằng đây là việc cần thiết nhưng thành phố cần đưa ra lộ trình phù hợp vì đây không phải chuyện muốn là làm được ngay.

Vành đai 3 và nhiều tuyến đường nội đô Hà Nội đang quá tải nghiêm trọng. Ảnh: Trần Bằng

“Nếu giảm phương tiện cá nhân thì phải đi kèm với các kế hoạch khác nhằm đáp ứng nhu cầu di chuyển của người dân. Chúng ta không thể cứ nói cấm trước rồi bắt người dân tự tìm phương án thay thế được" - PGS.TS Nguyễn Hồng Thái cho hay.

Đại diện Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho rằng, ùn tắc giao thông dẫn đến ô nhiễm môi trường. Trong khi đất dành cho giao thông đô thị quá thấp (khoảng 10%), do đó cần phải phát triển giao thông công cộng và hạn chế phương tiện cá nhân để thay đổi thói quen đi lại của người dân.

Còn theo lãnh đạo Sở GTVT Hà Nội, vấn đề cốt lõi để xử lý ùn tắc giao thông hiện nay ở Thủ đô là quản lý phương tiện cá nhân.

"Mỗi năm thành phố tăng hàng trăm nghìn phương tiện thì không thể nào xử lý được ùn tắc. Phải có chế tài cao hơn để giải quyết vấn đề" - lãnh đạo Sở GTVT nhận định.