Góp vốn 50/50, tình bạn 10 năm… cuối cùng lại mất cả tiền lẫn bạn

Hãy thử tưởng tượng bạn và người bạn thân 10 năm quyết định cùng nhau mở một cửa hàng.

Hai người góp vốn bằng nhau, mỗi người 50%. Vì là bạn bè nên mọi thứ ban đầu khá đơn giản. Bạn nghỉ việc để đứng cửa hàng, lo từ tìm mặt bằng, tuyển người, nhập hàng đến xử lý khách. Bình vẫn giữ công việc cũ, ít có mặt hơn nhưng phụ trách tiền bạc, những lúc cửa hàng thiếu vốn nhập hàng hay cần tiền gấp, Bình lại là người đứng ra xoay xở.

Thời gian đầu chưa có lãi, hai người chẳng ai tính toán nhiều. Bạn không lấy lương. Bình cũng không thúc chuyện thu hồi vốn. Cả hai chỉ nói một câu rất quen: “Cứ làm cho ổn đã, có tiền rồi tính.”

Vấn đề là, đến khi cửa hàng bắt đầu kiếm được tiền thì câu “có tiền rồi tính” lại trở thành thứ khó tính nhất.

Bạn nói: “Tao làm toàn thời gian, ít nhất phải có lương. Lợi nhuận sau khi trả lương thì hai đứa chia 50/50.”

Bình không đồng ý: “Vốn góp bằng nhau thì lợi nhuận phải chia bằng nhau. Mày lấy lương trước thì phần tao chẳng phải ít đi sao?”

Bạn thấy mình đã bỏ công sức và cả công việc cũ để làm cửa hàng, nhưng cuối cùng lại được đối xử giống một người chỉ góp tiền.

Bình lại nghĩ khác. Cậu ấy vẫn đi làm bên ngoài, nhưng những lần cửa hàng thiếu vốn, chính cậu ấy là người phải bỏ tiền hoặc tìm cách xoay tiền. Với Bình, đó cũng là rủi ro.

Rồi tranh cãi bắt đầu xuất hiện.

Bạn muốn giữ lại một phần lợi nhuận để mở rộng cửa hàng.

Bình muốn chia tiền để thu hồi vốn.

Những chuyện trước đây chỉ cần một cuộc gọi là xong, giờ nói chuyện vài lần vẫn không thống nhất được.

Điều đáng tiếc là cửa hàng chưa chắc đã thất bại vì kinh doanh không tốt.

Nó thất bại vì hai người không còn thống nhất được cách mình sẽ cùng nhau kiếm tiền.

Và sau khi cửa hàng đóng cửa, tình bạn cũng không còn nguyên vẹn như trước.

Đây là kiểu câu chuyện rất dễ xảy ra khi hai người bước vào kinh doanh bằng sự tin tưởng, nhưng lại thiếu một thỏa thuận đủ rõ ràng.

Thứ nhất, góp vốn không đồng nghĩa với góp công. Một người bỏ tiền, một người bỏ thời gian và công sức mỗi ngày. Hai thứ đó đều có giá trị nhưng cần được ghi nhận theo cách khác nhau. Nếu một người làm toàn thời gian thì phải thống nhất ngay từ đầu: có lương hay không, mức bao nhiêu. Nếu một người liên tục bỏ thêm tiền thì đó là vốn góp thêm hay khoản cho công ty vay? Càng rõ từ đầu, càng ít chuyện để tính sau.

Thứ hai, đừng chờ đến lúc có lợi nhuận mới nói chuyện chia tiền. Khi chưa có tiền, ai cũng dễ rộng lượng. Nhưng khi lợi nhuận bắt đầu xuất hiện, mỗi người sẽ nhìn nó từ vị trí của mình. Người muốn lấy lại công sức, người muốn thu hồi vốn, người muốn tái đầu tư. Vì vậy, ngay từ đầu phải thống nhất lợi nhuận được tính như thế nào, giữ lại bao nhiêu, chia bao nhiêu và trong trường hợp nào được rút tiền.

Và thứ ba, 50/50 về vốn không có nghĩa 50/50 trong mọi quyết định. Ai phụ trách vận hành? Ai giữ tiền? Khoản chi bao nhiêu thì phải hỏi người còn lại? Nếu hai người bất đồng thì quyết định cuối cùng thuộc về ai? Những câu hỏi này nghe có vẻ khô khan khi mới bắt đầu, nhưng lại cực kỳ quan trọng khi công việc phát sinh vấn đề.

Có một sự thật hơi buồn trong kinh doanh:

Hai người tốt với nhau chưa chắc đã trở thành hai đối tác tốt.

Tình bạn có thể khiến hai người đủ tin nhau để bắt đầu.

Nhưng muốn đi đường dài, vẫn cần luật chơi rõ ràng.

Bởi khi chưa có tiền, người ta dễ nói “sau này tính”.

Đến khi có tiền rồi, đôi khi thứ phải tính lại chính là tình bạn.

Nếu là bạn, bạn nghĩ trong câu chuyện này ai có lý hơn: người trực tiếp bỏ công sức hay người bỏ thêm tiền để duy trì cửa hàng?