Gộp tỉnh dễ, giữ cán bộ mới là chặng đường khó

Thách thức lớn nhất hậu sáp nhập không phải là giải quyết cán bộ dôi dư, mà là tìm cách giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ nhân sự tài năng, những người đang gánh vác khối lượng công việc ngày càng tăng.

Sau sáp nhập tỉnh, thách thức không chỉ nằm ở cơ cấu bộ máy mà còn ở việc giữ chân những người đủ năng lực để vận hành hệ thống mới. Việc chậm ban hành bảng lương mới và phụ cấp chưa tương xứng đang làm xói mòn động lực của đội ngũ cán bộ, công chức – những người đáng ra phải là trụ cột trong giai đoạn chuyển tiếp.

Tại tọa đàm về vận hành chính quyền địa phương hai cấp – mô hình chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam – nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng, thách thức lớn nhất không phải là xử lý tình trạng dôi dư, mà là làm sao giữ chân và khơi dậy động lực làm việc cho đội ngũ cán bộ giỏi, giàu kinh nghiệm.

TS Hà Quang Ngọc, nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Nội vụ, phân tích: Khi chức năng từ cấp huyện chuyển về xã, khối lượng công việc không những không giảm mà còn tăng đáng kể do xã được giao thêm quyền từ cấp tỉnh. Trong khi đó, nếu chế độ đãi ngộ không hợp lý, rất dễ xảy ra tâm lý so bì giữa người nghỉ hưu sớm được hỗ trợ tài chính và người ở lại tiếp tục làm việc trong điều kiện vất vả hơn.

Thực tế tại Thái Nguyên – một trong những địa phương chuẩn bị sáp nhập đơn vị hành chính – cho thấy tâm lý hoài nghi và băn khoăn vẫn tồn tại ở một bộ phận cán bộ cấp xã. Dù lãnh đạo tỉnh khẳng định không ai bị buộc thôi việc nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, nhưng lo ngại về khối lượng công việc tăng, điều kiện đi lại xa xôi và quyền lợi sau sáp nhập vẫn là rào cản vô hình trong việc ổn định nhân sự.

Để giảm thiểu xáo trộn, tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức đối thoại định kỳ, công khai vị trí việc làm, đồng thời mở rộng cơ hội thăng tiến trong môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đó mới chỉ là giải pháp tạm thời. Về dài hạn, Chính phủ cần sớm ban hành gói phụ cấp trách nhiệm cho cán bộ xã tiếp nhận thêm đầu việc, đồng thời rút ngắn tiến độ cải cách tiền lương để tạo ra động lực bền vững.

TS Hà Quang Ngọc nhấn mạnh: “Trước mắt, cán bộ vẫn sẽ làm việc theo bộ máy hiện tại, nhưng về lâu dài, nếu không có chính sách đãi ngộ xứng đáng thì rất khó duy trì được mô hình chính quyền hai cấp. Trước đây, lãnh đạo cấp huyện có phụ cấp và khen thưởng theo thời gian công tác; vậy nay khi không còn cấp huyện, những người đảm nhiệm vai trò tương đương ở cấp xã có được tiếp tục hưởng các chính sách đó không? Câu hỏi này cần lời giải rõ ràng.”

Theo Nghị quyết 76/2025/UBTVQH15, những cán bộ, công chức, viên chức chịu ảnh hưởng từ việc sắp xếp đơn vị hành chính nhưng tiếp tục công tác sẽ được giữ nguyên lương và phụ cấp chức vụ trong vòng 6 tháng. Sau đó, các chế độ này sẽ được điều chỉnh theo hệ thống mới.

Luật Cán bộ, công chức sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua cũng đặt nền tảng cho cải cách thu nhập: lương, thưởng và thu nhập khác sẽ gắn trực tiếp với kết quả và sản phẩm công việc, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng địa phương.

Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ chỉ đạo xây dựng định mức chi trả thu nhập gắn với hiệu quả công tác, thay vì duy trì cơ chế cào bằng. Đây được xem là bước chuyển quan trọng để tạo động lực làm việc, nâng cao hiệu quả công vụ, đồng thời giữ chân những người có năng lực trong hệ thống chính quyền mới.