Giúp việc theo giờ hút lao động

Ngày đầu đi lau dọn nhà cửa suốt ba tiếng, Hà Thị Minh trở về với bả vai và cánh tay phải mỏi nhừ, bù lại kiếm được hơn 240.000 đồng tiền công.

Người mẹ 36 tuổi bắt đầu giúp việc theo giờ qua ứng dụng công nghệ từ đầu tháng 7, sau lần thấy tin tuyển dụng đăng trên hội nhóm mạng xã hội. Chị quyết định nghỉ bán đồ ăn vặt trước cổng trường - công việc thường phải dậy lúc 4h để chuẩn bị hàng, trong khi còn chăm hai con dưới 6 tuổi khiến chị đuối sức, thiếu ngủ.

Minh vào ca sáng lúc 9h sau khi đưa con gái lớn đến trường, xong ca chiều lúc 16h cũng vừa kịp đón con tan lớp. Chị thường di chuyển trong bán kính 8 km quanh Cầu Diễn. Mỗi ngày hai ca, mỗi ca ba tiếng với mức thu nhập 60.000-100.000 đồng mỗi giờ tùy diện tích, khối lượng công việc. Tổng số tiền thu nhập mỗi ca được hiển thị ngay trên ứng dụng đặt dịch vụ.

Công việc của chị chủ yếu là dọn nhà, lau kính, vệ sinh bếp, bàn ghế, giặt quần áo. Minh quen làm việc nhà từ bé, thích sạch sẽ. Có lần dọn quá kỹ, chị chưa kịp hoàn thành một phòng vệ sinh khi đã hết ca. Khách hàng dù không bắt bẻ được những khu vực khác nhưng vẫn chê Minh "làm chậm". Chị chỉ cười mong thông cảm vì mới vào nghề, hứa ca sau sẽ dọn bù.

"Không công việc nào là nhẹ nhàng hay kiếm tiền dễ nên mình cứ chịu khó", chị cười, nói không ngại việc chân tay, miễn là kiếm được tiền nuôi con.

Những lựa chọn như Minh đang ngày càng phổ biến, khi ứng dụng công nghệ và thời gian làm việc linh hoạt khiến giúp việc theo giờ thu hút lao động nữ nhiều lứa tuổi. Vũ Thị Hồng Nhung, chuyên viên phát triển đối tác của công ty chuyên cung cấp dịch vụ dọn nhà, mỗi ngày tư vấn 7-10 ứng viên đến đăng ký. Nhóm 40-50 tuổi vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhưng độ tuổi ứng tuyển đang ngày càng trẻ hóa và đa dạng ngành nghề hơn. Trước đây thường là phụ nữ trung niên, nay thêm nhiều người nuôi con nhỏ, sinh viên, thậm chí nhân viên văn phòng làm thêm để tăng thu nhập. Họ có thể nhận ca buổi tối hoặc cuối tuần để thêm 3-4 triệu đồng mỗi tháng.

Theo Nhung, thù lao 60.000-100.000 đồng mỗi giờ là một trong những yếu tố hấp dẫn khi người làm có thể nhìn thấy khoản tiền được nhận ngay. Mức này có thể gấp đôi tiền công các ngành phục vụ, bán hàng, thường dao động quanh lương tối thiểu 25.000-30.000 đồng mỗi giờ. Tùy vào cách mỗi người sắp xếp thời gian và chọn ca, dọn nhà theo giờ có thể trở thành công việc cho thu nhập chính hoặc việc làm bán thời gian.

Khoảng 30% người ứng tuyển chọn ca theo kiểu bán thời gian, trong khi 70% vẫn nhận các ca định kỳ có số giờ làm việc tương đương hành chính, khoảng 8 tiếng mỗi ngày. Nhiều phụ nữ trung niên lên Hà Nội nuôi con học đại học hoặc sống cùng con, trông cháu rồi tranh thủ đi làm. Thay vì ở lại nhà chủ như trước, họ có xu hướng chọn giờ làm cố định, sáng đi tối về.

Những người độ tuổi trên 50 thường chọn ca cố định vì muốn có môi trường quen thuộc và hạn chế di chuyển. Họ đảm nhận việc dọn dẹp toàn bộ căn nhà, nấu ăn hai bữa, là ủi quần áo, thu nhập có thể đạt 8-10 triệu đồng mỗi tháng. Trông trẻ hay chăm sóc người già không phải là nhiệm vụ chính, song người giúp việc có thể hỗ trợ trong tình huống phát sinh.

"Quan trọng nhất là xong việc hết ca họ về, nhẹ đầu óc và không ở cùng gia chủ như giúp việc truyền thống", cô nhận định.

Song theo Nhung, trong số người ứng tuyển, một phần không quen đến nhà người khác làm công việc chân tay nên thử vài ngày rồi bỏ. Công việc không đơn thuần là cầm khăn lau dọn mà còn đòi hỏi sức lực, kỹ năng và cả thái độ chuyên nghiệp. Trước khi nhận việc, họ đều được đào tạo để kiểm tra tay nghề, hướng dẫn dùng các loại hóa chất phù hợp và quy tắc ứng xử.

"Sự thay đổi của đời sống đô thị đang thúc đẩy mô hình giúp việc theo giờ và phần nào thay đổi hình thức giúp việc truyền thống, tùy nhu cầu chủ nhà và kỹ năng người làm dịch vụ", ông Phan Hồng Minh, người sáng lập ứng dụng JupViec đánh giá. Đơn vị này đang cung ứng khoảng 3.000 người chuyên dọn nhà theo giờ cũng như định kỳ cho hơn 300.000 lượt khách hàng tại 5 tỉnh thành.

Ông phân tích sự gia tăng của các khu chung cư, diện tích sống thu hẹp và nhu cầu giữ không gian riêng khiến nhiều gia đình không còn cần người giúp việc toàn thời gian mà chọn hình thức theo giờ. Họ tiết kiệm được chi phí khi không phải lo chỗ ăn ở, quần áo cho người làm, hạn chế va chạm phát sinh cũng như ảnh hưởng ngôn ngữ, lối sống của người ngoài lên con cái. Chủ nhà được đảm bảo thông tin, lai lịch người làm rõ ràng. Trong bối cảnh nhiều gia đình thắt chặt chi tiêu, ứng dụng này vẫn tăng trưởng khoảng 20% lượng khách đặt dịch vụ dọn nhà theo giờ.

Xu hướng phần nào tác động tới sự thay đổi mô hình truyền thống, khi người giúp việc không còn gắn bó toàn thời gian với gia chủ. Thay vào đó, họ tiếp cận công việc mà không cần gắn với một gia đình cố định. Phụ nữ có thêm thời gian cho bản thân, chăm sóc con cái mà vẫn có thể chủ động nhận việc để tăng thu nhập.

Ông Minh cho rằng nguồn cung giúp việc theo giờ không thiếu, nhưng để tuyển được người làm dịch vụ chất lượng tốt lại không dễ. Bởi mỗi gia đình là một môi trường làm việc, mỗi chủ nhà lại có những yêu cầu riêng. Người làm vì thế ngoài chuyên môn tay nghề cần thái độ, trách nhiệm để vượt qua những rào cản vô hình này. Ngược lại, họ cũng được hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống, từ chối khi khách hàng yêu cầu trèo ra ngoài cửa sổ để lau dọn hoặc leo lên cao để lau quạt trần khi chỉ có một mình. Mỗi khu vực có một người giám sát sẵn sàng hỗ trợ người giúp việc khi có tình huống phát sinh.

"Điều quan trọng nhất là tâm lý người giúp việc đang thay đổi khi dần vượt qua rào cản mặc định đây là nghề kém sang mà coi như ngành dịch vụ", ông nói, thêm rằng công việc ngược lại mang về thu nhập tương đối tốt cho nhiều phụ nữ trong phân khúc việc làm phổ thông. Họ đi làm, có tiền, có thời gian trò chuyện với các chị em khác và chủ động được ngày nghỉ.

Hà Thị Minh nhận được hơn 3 triệu đồng tiền công cho hơn 50 giờ làm việc sau hai tuần đầu đi làm. Khoản tiền vừa đủ phụ chồng đóng tiền phòng trọ, điện nước. Thu nhập không bằng xe đồ ăn vặt trước đây, nhưng đổi lại chị không phải thức khuya dậy sớm, đưa đón con cái mà không phải nhờ bà ngoại quá nhiều.

Sau gần hai tháng làm quen công việc, Minh dần có khách hàng quen và thường được đánh giá tốt. Tuần trước con út hai tuổi bị ốm, chị chủ động đăng ký giảm còn một ca trong ngày. Chị tính cứ làm, cho đến khi con lớn rồi tính tiếp hoặc sau này về quê.