“Gian lận phi thuế quan” - Điều mà nước Mỹ đang nhắm tới?

Thực chất là như thế nào? Bài học nào cho nhà đầu tư Việt Nam với nhân tố mới này?

 

 

Số đông chỉ biết tới thuế quan nhưng có một thứ còn tinh vi hơn cả thuế– đó là “non-tariff cheating”. Nôm na là “thuế nhưng vô hình” .

Mới nhất, Mr. Trump tuyên bố thẳng thừng 8 chiêu trò mà các quốc gia dùng để gian lận trong thương mại toàn cầu. Nghe thì tưởng chuyên ngành, nhưng thực ra... sát sườn với túi tiền của bạn đó.

 

Nhiều bạn có thể chưa hiểu ý nghĩa của tuyên bố trên. Vậy cùng tôi bóc từng lớp một nhé:

 

1. Thao túng tiền tệ – phá giá kiểu “khôn lỏi”

Một quốc gia giảm giá nội tệ để hàng hóa rẻ hơn khi xuất khẩu – trông có vẻ thông minh, nhưng thực chất là làm loạn cán cân thương mại và phá vỡ lòng tin đầu tư. Điều mà Trung Quốc đang làm ngay lúc này.

 

Ở Việt Nam, chuyện này từng khiến Mỹ đưa chúng ta vào danh sách giám sát. Để làm gì? Để cảnh báo nhà đầu tư rằng: "Tôi để ý đấy, đừng nghĩ tôi không biết".

 

Bạn đã bao giờ tự hỏi rằng: Nếu bạn là quỹ đầu tư, bạn có đổ tiền vào một nền kinh tế mà tỷ giá bất ổn có thể “biến hình” bất cứ lúc nào theo chỉ đạo của chính phủ?

 

2. Thuế VAT – trợ giá trá hình

Về lý thuyết là khuyến khích xuất khẩu, thực tế là bóp méo cạnh tranh. Với các nước nhập khẩu, đây không khác gì một loại thuế nhập khẩu trá hình.

 

Ở Việt Nam, chính sách này nếu không minh bạch sẽ bị soi kỹ. Không chỉ Mỹ, mà cả EU, Nhật, Úc đều ghét kiểu chơi như thế.

 

3. Phá giá hàng hóa – bán lỗ để giết đối thủ

Học kinh tế không ai không biết điều này. Chiêu này phổ biến đến mức... quen tai: bán rẻ hơn giá vốn để chiếm lĩnh thị trường. Hậu quả? Doanh nghiệp nội địa chết lâm sàng, rồi khi thị trường không còn ai – nó tăng giá trở lại.

Việt Nam từng bị kiện phá giá nhiều lần – từ tôm, cá, đến thép. Thắng thua chưa bàn, nhưng tiền luật sư đã khiến nhiều doanh nghiệp “xanh mặt”. Thị trường hiện nay ngày một mở và minh bạch. Thế giới cần công bằng với luật chơi rõ ràng không cần anh 'khôn'.

4. Trợ cấp chính phủ – nuôi zombie sống bằng ngân sách.

Trợ cấp không sai. Nhưng trợ cấp để sản phẩm rẻ bất thường, triệt tiêu cạnh tranh, và sống nhờ vào máu thuế dân thì không khác gì nuôi zombie kinh tế. Đúng không nào ?

5. Rào cản nông sản – bảo hộ kiểu đạo đức

EU cấm ngô biến đổi gen? Nhật bắt trái cây phải đều như photoshop? Nghe có vẻ vì sức khỏe người dân, nhưng đằng sau là bảo hộ nông sản nội địa.

Việt Nam xuất khẩu nông sản vào EU thường mắc ngay “bẫy tiêu chuẩn”. Kết quả? Doanh nghiệp nản, nhà đầu tư né, và người nông dân vẫn quanh quẩn với mô hình “trồng rồi chờ số phận”.

6. Tiêu chuẩn kỹ thuật – sân chơi chỉ dành cho “người bản địa”

“Bài test quả bóng bowling” của Nhật là huyền thoại. Nếu không đạt, hàng hóa không được vào thị trường. Đằng sau là gì? Định nghĩa lại tiêu chuẩn để gạt bớt đối thủ.

Khi các FTA như EVFTA, CPTPP ký kết, nếu Việt Nam không nâng cấp tiêu chuẩn – thì hàng hóa chúng ta không thể hòa nhập. Nhà đầu tư nhìn vào và hiểu ngay: nơi này chưa sẵn sàng cho game toàn cầu.

7. Ăn cắp bản quyền – lỗ hổng khiến dòng vốn sợ hãi

Hàng fake, phần mềm crack, nhái công nghệ… là những thứ khiến Apple, Pfizer, Tesla... nói “No” với thị trường mới nổi.

Việt Nam đã cải thiện rất nhiều, nhưng chưa đủ để tạo niềm tin bền vững. Vì nhà đầu tư công nghệ không cần một nơi rẻ – họ cần một nơi an toàn cho chất xám.

8. Trung chuyển hàng hóa để lách thuế – “gắn nhãn” để né thuế

Hàng Trung Quốc → Gắn mác Việt Nam → Xuất sang Mỹ. Thoát được thuế? Có thể. Nhưng nếu bị phát hiện? Cả quốc gia chung số phận

Sau chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, nhiều công ty Trung Quốc tìm đường “đội lốt” Việt Nam. Nhà đầu tư Mỹ thấy gì? Rủi ro, không phải cơ hội.

________________________________________

Kết: Thị trường không phải là nơi “ai khôn lỏi thì sống”

Đây cũng là thử thách với Việt Nam nếu muốn thu hút dòng tiền chất lượng – cần minh bạch, công bằng và sòng phẳng hơn. Đó không chỉ là trách nhiệm của chính phủ, mà còn là bài học cho doanh nghiệp và cả nhà đầu tư cá nhân.