MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Giá điện "leo thang": "Gánh nặng" chi phí, "bóng ma" lạm phát.

EVN khẳng định việc tăng giá điện thêm 4,8% chỉ gây tác động "không đáng kể" đến CPI và đời sống người dân. Nhưng thực tế lại không đơn giản đến vậy. Bởi khi giá điện tăng, mặt bằng chi phí sản xuất – tiêu dùng lập tức bị đẩy cao, kéo theo áp lực lạm phát lan rộng. Điều khiến dư luận bức xúc hơn cả là tư duy vận hành một chiều: cứ EVN báo lỗ là người dân phải móc ví gánh thay.

Giá điện tăng 4,8%: Cảnh báo làn sóng lạm phát mới và yêu cầu minh bạch từ EVN

Từ ngày 10/5/2025, giá bán lẻ điện bình quân chính thức điều chỉnh tăng thêm 4,8%, nâng mức giá lên hơn 2.200 đồng/kWh. Đây là lần điều chỉnh thứ hai kể từ năm 2023, đưa tổng mức tăng trong ba năm qua vượt 17%. EVN cho biết áp lực chi phí đầu vào, đặc biệt do sản lượng thủy điện giảm gần 7 tỷ kWh, là nguyên nhân chính khiến giá điện buộc phải tăng.

Tuy nhiên, khác với nhận định từ phía EVN rằng tác động tới chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và đời sống người dân là "không đáng kể", nhiều chuyên gia kinh tế và đại diện doanh nghiệp cho rằng đây là một cú hích rõ ràng vào mặt bằng chi phí và lạm phát – trong bối cảnh nền kinh tế đang cần lực kéo để phục hồi, chứ không phải sức nặng từ giá đầu vào.

Tăng giá điện: Không chỉ là con số, mà là cú hích vào giá cả và niềm tin

Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh thẳng thắn nhận định: “Giá điện là yếu tố đầu vào thiết yếu của toàn bộ nền kinh tế. Khi giá điện tăng, chi phí sản xuất lập tức đội lên, đẩy giá thành sản phẩm tăng theo và tạo ra vòng xoáy lạm phát”. Theo ông, trong bối cảnh hiện nay, việc tăng giá điện không chỉ làm trầm trọng thêm khó khăn với sản xuất và tiêu dùng, mà còn đi ngược lại mục tiêu kích thích tăng trưởng đang được Chính phủ theo đuổi.

Quan trọng hơn, ông Trinh cho rằng việc EVN liên tục báo lỗ để làm căn cứ tăng giá là điều không thể chấp nhận nếu không có sự minh bạch: “Phải làm rõ EVN lỗ ở đâu, vì sao lỗ, và việc tăng giá lần này sẽ bù đắp được bao nhiêu phần trong khoản lỗ đó. Không thể cứ mỗi lần lỗ là lại đẩy gánh nặng lên vai người dân và doanh nghiệp”.

Ông cũng cảnh báo, trong khi doanh nghiệp đang “thắt lưng buộc bụng”, sản xuất gặp khó vì đơn hàng sụt giảm, nhu cầu tiêu dùng giảm sút thì việc tăng giá điện lúc này chẳng khác nào “đổ thêm dầu vào lửa”.

Doanh nghiệp gồng mình chịu trận

Ở góc nhìn doanh nghiệp, phản ứng về đợt tăng giá điện lần này là khá rõ rệt. Ông Phạm Văn Việt – Tổng Giám đốc Công ty Việt Thắng Jean – cho biết: “Ngành dệt may vốn tiêu thụ điện năng rất lớn. Khi giá điện tăng, chi phí đầu vào bị đội lên, làm giảm sức cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế”.

Tại một doanh nghiệp cơ khí lớn ở TP.HCM, chi phí điện mỗi tháng dao động từ 400 – 500 triệu đồng. Với mức tăng 4,8%, đơn vị này sẽ phải chi thêm hàng chục triệu đồng mỗi tháng – trong khi đơn hàng đã ký cố định, không thể điều chỉnh giá bán tức thì. “Chúng tôi đang bị kẹp giữa chi phí leo thang và hợp đồng không đổi. Không thể nâng giá bán ngay, buộc phải chấp nhận lỗ”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Câu hỏi lớn: EVN đang lỗ thật hay thiếu minh bạch?

Điều gây tranh cãi không chỉ nằm ở mức tăng, mà ở cách EVN lập luận cho việc tăng giá: chi phí tăng, nên giá buộc phải tăng. Nhưng hiệu quả sử dụng vốn, quản trị tài chính, tính minh bạch trong báo cáo lỗ lãi – vẫn là những dấu hỏi lớn chưa được giải đáp rành mạch.

Theo Bộ Công Thương, chi phí sản xuất điện năm 2023 đã vượt 528.600 tỷ đồng, tương đương 2.088,9 đồng/kWh. Trong khi đó, EVN hiện đang gánh khoản lỗ tỷ giá hơn 18.000 tỷ đồng chưa xử lý, chưa kể lỗ lũy kế từ các năm trước. Giới chuyên gia cho rằng việc tăng giá điện để cứu lỗ là cách “chữa cháy tạm thời” nếu không đi kèm cải cách sâu về quản lý và minh bạch chi phí.

Ông Nguyễn Tiến Thỏa – nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) – cho rằng tăng giá điện là xu hướng tất yếu trong dài hạn, nhưng chỉ có thể chấp nhận được khi giá được tính đúng, tính đủ và công khai. Ông cảnh báo: “Người dân cần được biết họ đang trả tiền cho cái gì. Bao nhiêu phần trong giá điện là chi phí thực tế, bao nhiêu là do yếu kém vận hành? Nếu tiếp tục áp dụng biểu giá không phản ánh đúng chi phí sản xuất, sẽ dẫn đến méo mó tín hiệu thị trường”.

Đặc biệt, ông Thỏa nhấn mạnh khoản lỗ tỷ giá 18.000 tỷ đồng là hệ quả từ quản trị tài chính yếu kém suốt nhiều năm, và người tiêu dùng không thể tiếp tục là “chiếc ví khẩn cấp” để EVN xử lý hậu quả đó.

Tăng giá điện là hệ quả, không thể là giải pháp

Bản chất của giá điện không đơn thuần là một con số kinh tế, mà là chỉ dấu sức khỏe của hệ thống năng lượng và độ hiệu quả trong quản lý nhà nước. Nếu cứ mỗi lần thua lỗ là tăng giá, thiếu cơ chế kiểm soát độc lập và thiếu minh bạch, thì niềm tin thị trường sẽ bị xói mòn.

Như một chuyên gia ngành tài chính từng cảnh báo: “Nếu không cải cách gốc rễ, thì dù tăng giá điện 4,8% hay 10% cũng không cứu nổi hệ thống đã lún sâu vào thua lỗ. Và người tiêu dùng vẫn sẽ là người trả giá cho những sai lầm không thuộc về họ”.