24HMONEY đã kiểm duyệtGiả danh công an – Chiêu thức lừa đảo không bao giờ lỗi thời
Dù số nạn nhân lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã giảm lần đầu tiên sau nhiều năm nhờ các biện pháp mạnh tay và rào cản kỹ thuật mới, thiệt hại vẫn ở mức hàng nghìn tỷ đồng, cho thấy rủi ro chưa hề hạ nhiệt. Trong bối cảnh mạo danh công an tiếp tục là thủ đoạn phổ biến nhất, mã độc và lộ dữ liệu cá nhân gia tăng, an ninh mạng người dùng cá nhân vẫn là bức tranh đan xen giữa tín hiệu tích cực về ý thức phòng vệ và những thách thức ngày càng tinh vi trên không gian số.
Báo cáo an ninh mạng người dùng cá nhân năm 2025 do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) công bố ngày 7/1 cho thấy các mối đe dọa trên không gian số đang vượt xa khả năng tự vệ của phần lớn người dùng.
Lừa đảo trực tuyến hạ nhiệt, nhưng rủi ro vẫn ở mức báo động
Theo Bộ Công an, trong 11 tháng năm 2025, thiệt hại do tội phạm lừa đảo trực tuyến vẫn ở mức rất lớn, ước tính trên 6.000 tỷ đồng.
Khảo sát an ninh mạng năm 2025 cho thấy bức tranh lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đã xuất hiện những gam màu tích cực, song chưa đủ để cho phép xã hội nới lỏng cảnh giác. Tỷ lệ người dùng trở thành nạn nhân lừa đảo trong năm qua đã giảm mạnh so với năm 2024, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên sau nhiều năm leo thang liên tục.
Cụ thể, cứ khoảng 555 người tham gia khảo sát thì có 1 người từng bị lừa đảo, tương đương 0,18%. Con số này thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ 0,45% của năm trước đó. Theo Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, đây là kết quả của loạt biện pháp mạnh tay từ cơ quan chức năng, đặc biệt là các chuyên án triệt phá đường dây lừa đảo xuyên biên giới được Bộ Công an triển khai ở cường độ cao trong và ngoài nước.
Song song với đó, công tác truyền thông, cảnh báo và phổ biến kỹ năng nhận diện lừa đảo được đẩy mạnh trên nhiều nền tảng đã góp phần nâng cao “sức đề kháng” của cộng đồng trước các kịch bản lừa đảo vốn ngày càng tinh vi.
Tuy nhiên, mặt trái của bức tranh vẫn rất rõ nét. Thống kê của Bộ Công an cho thấy, chỉ trong 11 tháng năm 2025, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến vẫn vượt mốc 6.000 tỷ đồng – một con số đủ để nhắc nhở rằng mức độ nguy hiểm của tội phạm mạng chưa hề suy giảm tương xứng với tỷ lệ nạn nhân.
Những rào cản kỹ thuật mới, đặc biệt là quy định xác thực sinh trắc học đối với tài khoản ngân hàng cá nhân và doanh nghiệp, đã khiến việc sử dụng tài khoản “rác” trở nên khó khăn hơn. Việc các ngân hàng tăng cường chia sẻ dữ liệu với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an cũng giúp việc phong tỏa dòng tiền lừa đảo diễn ra nhanh và hiệu quả hơn. Dù vậy, theo các chuyên gia, đây mới chỉ là cuộc chạy đua giai đoạn đầu giữa biện pháp phòng vệ và thủ đoạn phạm tội.
Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Công nghệ của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cảnh báo: lừa đảo trực tuyến vẫn là một “hệ sinh thái tội phạm” liên tục tự làm mới. Các đối tượng sẵn sàng thử nghiệm công nghệ, kịch bản và phương thức tiếp cận mới để vượt qua các lớp phòng thủ hiện có, khiến rủi ro với người dùng luôn thường trực.
Mạo danh công an: Thủ đoạn đứng đầu bảng xếp hạng
Khảo sát năm 2025 cho thấy các hình thức lừa đảo quen thuộc vẫn chiếm ưu thế, từ mạo danh cơ quan chức năng, giả trúng thưởng, giả shipper, giả người quen cho tới kết bạn tình cảm và mời gọi đầu tư tài chính. Điểm khác biệt nằm ở mức độ tinh vi và khả năng thao túng tâm lý ngày càng cao.
Các đối tượng dựng lên kịch bản cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự, yêu cầu giữ liên lạc để gây áp lực tâm lý.
Đáng chú ý, mạo danh công an đã vươn lên trở thành hình thức lừa đảo phổ biến nhất. Các đối tượng dựng kịch bản liên quan đến án hình sự, gây áp lực tâm lý bằng yêu cầu “giữ bí mật điều tra”, sau đó buộc nạn nhân chuyển tiền “chứng minh trong sạch” hoặc cài đặt phần mềm giả danh phục vụ điều tra. Không ít vụ việc còn được dàn dựng công phu với trụ sở công an giả, nhiều người đóng vai khác nhau và tương tác qua video call để tạo cảm giác “thật đến đáng sợ”.
Xếp sau là thủ đoạn thông báo trúng thưởng, nhận quà để chiếm đoạt tiền. Trong khi đó, lừa đảo đầu tư lợi nhuận cao đã tụt xuống vị trí thứ ba, phản ánh mức độ cảnh giác gia tăng của người dân trước các lời hứa làm giàu nhanh chóng. Các hình thức giả shipper và lừa đảo tình cảm tiếp tục tồn tại dai dẳng, dù không mới nhưng vẫn hiệu quả với một bộ phận người dùng.
Một thực tế đáng lo khác là thói quen trình báo khi bị lừa đảo vẫn chưa được cải thiện. Chỉ hơn 32% nạn nhân cho biết họ báo cáo sự việc với cơ quan chức năng; phần còn lại chủ yếu chỉ cảnh báo người quen, thậm chí chấp nhận mất tiền trong im lặng. Theo các chuyên gia, đây chính là “điểm nghẽn” lớn trong phòng, chống lừa đảo, khi thiếu dữ liệu khiến việc điều tra và cảnh báo sớm gặp nhiều khó khăn.
An ninh mạng cá nhân: sáng – tối đan xen
Ngoài lừa đảo, các rủi ro an ninh mạng khác cũng gia tăng. Năm 2025, hơn 34% người dùng từng gặp sự cố liên quan đến mã độc, tăng mạnh so với năm trước. Hệ thống nTrust ghi nhận gần 63.000 loại mã độc mới trên thiết bị di động, trong đó có hàng trăm ứng dụng giả mạo nhằm đánh cắp dữ liệu hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị.
Tình trạng lộ lọt và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân vẫn phổ biến khi gần 90% người dùng cho biết từng bị mời chào dịch vụ dù không đăng ký hay có nhu cầu, cho thấy dữ liệu cá nhân tiếp tục bị khai thác tràn lan.
Ở chiều ngược lại, điểm sáng nằm ở sự cải thiện rõ rệt về ý thức an ninh mạng. Phần lớn người dùng đã chú ý hơn đến quyền truy cập ứng dụng, chủ động kiểm tra thông tin trước khi chuyển tiền, sử dụng mật khẩu mạnh và xác thực hai lớp. Đặc biệt, tỷ lệ người tìm hiểu hoặc tham gia các khóa học nâng cao kỹ năng an ninh mạng tăng mạnh, phản ánh nhu cầu tự bảo vệ ngày càng rõ nét trong xã hội số.
Theo Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, những chuyển biến tích cực này là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, an ninh mạng cá nhân vẫn là một “mặt trận mở”, nơi chỉ một phút lơ là cũng có thể phải trả giá rất đắt.
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường