MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

GDP, tín dụng đều vọt: Tiền chạy đi đâu mà dân vẫn 'thắt lưng buộc bụng'?

Nửa đầu năm 2025 chứng kiến những con số tăng trưởng kinh tế và tín dụng đầy ấn tượng, phản ánh một chu kỳ phục hồi mạnh mẽ. Thế nhưng, đằng sau bức tranh “bùng nổ” ấy là những nghịch lý khó phớt lờ: vì sao GDP tăng, tín dụng mở rộng, mà sức mua của người dân vẫn mờ nhạt và doanh nghiệp vẫn chật vật tiếp cận vốn? Câu hỏi không chỉ là chuyện thị trường, mà là dấu hiệu của những điểm nghẽn sâu hơn trong cấu trúc phân phối và vận hành dòng tiền của nền kinh tế.

Nửa đầu năm 2025, tăng trưởng GDP đạt mức cao nhất trong 15 năm qua, tín dụng tăng 9,9% - mức kỷ lục nhiều năm. Những con số tưởng chừng rực rỡ ấy lại phản chiếu một thực tế trái ngược: tiêu dùng nội địa vẫn “lặng sóng”, người dân thắt chặt chi tiêu, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn. Nghịch lý này hé lộ một nền kinh tế tăng trưởng nhưng thiếu lan tỏa – nơi dòng tiền được bơm mạnh nhưng chưa chảy đến đúng nơi cần thiết.

Dù thuế VAT giảm 2%, chị Vân Anh (Cầu Giấy, Hà Nội) vẫn giữ thói quen tiết kiệm, ưu tiên thực phẩm thiết yếu, hạn chế chi tiêu không cần thiết. Thu nhập không cải thiện, chi phí sinh hoạt tăng, rủi ro thuế đối ứng từ Mỹ ảnh hưởng đến việc làm khiến nhiều gia đình chọn lối sống phòng thủ. Chính tâm lý này góp phần lý giải vì sao tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ trong 6 tháng đầu năm chỉ tăng 9,3% – thấp hơn đáng kể so với nhịp tăng trưởng GDP.

Tăng trưởng đến từ đâu?

Chuyên gia Nguyễn Xuân Thành (Trường Chính sách công & Quản lý Fulbright) chỉ ra hai trụ cột chính của tăng trưởng: xuất khẩu và đầu tư công. Tranh thủ thời gian trước khi Mỹ áp thuế đối ứng, các doanh nghiệp xuất khẩu đã đẩy mạnh giao hàng, giúp kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 432 tỷ USD – tăng 16,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, niềm vui xuất khẩu chưa trọn vẹn, bởi mặt bằng thuế mới sẽ sớm hình thành, tạo áp lực dài hạn lên sản xuất trong nước.

Trụ cột thứ hai là đầu tư công. Giải ngân vốn tăng tới 25%, mức chưa từng có. Đặc biệt, chi ngân sách vượt thu, cho thấy chính sách tài khóa đã chuyển từ thận trọng sang hỗ trợ. Đồng thời, cung tiền cũng tăng 7,1% (so với chỉ 2,1% cùng kỳ 2024), chứng tỏ chính sách tiền tệ đang mở rộng để kích cầu tăng trưởng.

Tăng trưởng lệch pha: Công bùng nổ – Dân dè dặt

Dù các chỉ số kinh tế vĩ mô tích cực, nhưng động lực tăng trưởng vẫn chủ yếu đến từ khu vực FDI và khối Nhà nước. Ông Trần Ngọc Báu – CEO WiGroup – cảnh báo, sức mua yếu, đầu tư tư nhân chậm và khu vực hộ gia đình vẫn “đứng ngoài” là những điểm nghẽn lớn của nền kinh tế.

Một khảo sát của NielsenIQ cho thấy giá trị tiêu dùng trong nhóm hàng FMCG gần như đi ngang (0%), sản lượng giảm, tăng trưởng đến từ tăng giá – cho thấy cầu yếu rõ rệt. Cục Thống kê cũng xác nhận chỉ số bán lẻ tăng chưa đến 9%, thấp hơn mặt bằng trung bình 9-12%, báo hiệu sự suy giảm kéo dài của tiêu dùng hộ gia đình.

Tiền chảy đi đâu?

Tăng trưởng tín dụng mạnh, nhưng tiền không chảy về khu vực sản xuất. Dữ liệu cho thấy dòng tín dụng đổ vào bất động sản – đặc biệt là để đảo nợ trái phiếu – tăng vọt, trong khi sản xuất, thương mại, vận tải tăng trưởng chậm. Tín dụng tiêu dùng cũng không thể bứt phá trong bối cảnh người dân thắt chặt hầu bao.

Tổng giá trị trái phiếu bất động sản lưu hành đã giảm mạnh, khiến doanh nghiệp địa ốc buộc phải quay lại vay ngân hàng để đáo hạn. Áp lực đáo hạn 35.000 – 40.000 tỷ đồng mỗi quý trong hai năm tới sẽ tiếp tục hút dòng tiền vào bất động sản – lĩnh vực đang có dấu hiệu phục hồi nhưng vẫn không tạo ra sức lan tỏa như sản xuất hay tiêu dùng.

Tăng trưởng đang đi trên một chân

Nền kinh tế đang chạy bằng "chân công" – nơi Nhà nước đẩy mạnh chi tiêu và đầu tư công – trong khi "chân dân" vẫn loay hoay vì thu nhập không tăng, chi phí leo thang, rủi ro thuế quan cận kề. Sự lệch pha giữa tăng trưởng kinh tế và thu nhập thực tế cần được nhận diện rõ, để chính sách thời gian tới không chỉ duy trì đà tăng, mà phải khơi thông động lực bền vững đến từ khu vực tư nhân và người tiêu dùng.