Gần 24.000 tỷ đồng được "bơm" ra thị trường, tín hiệu gì từ NHNN?

Trong bối cảnh lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng tăng đột biến lên tới 11%/năm, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã triển khai trở lại nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap) USD/VND với quy mô tối đa 1 tỷ USD. Động thái này có thể giúp bơm gần 24.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng với chi phí vốn thấp hơn đáng kể so với mặt bằng lãi suất liên ngân hàng hiện nay.

Ngày 1/6, NHNN thông báo thực hiện giao dịch hoán đổi USD/VND với các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Theo đó, NHNN mua USD giao ngay và bán lại USD theo kỳ hạn 14 ngày. Ngày thanh toán được xác định là T+1, tương ứng ngày 2/6.

Tỷ giá mua USD giao ngay được NHNN áp dụng ở mức 23.932 VND/USD, trong khi tỷ giá bán USD kỳ hạn là 23.944 VND/USD. Với hạn mức tối đa 1 tỷ USD, lượng tiền đồng có thể được bơm ra thị trường lên tới khoảng 23.932 tỷ đồng nếu các tổ chức tín dụng sử dụng hết hạn mức được cấp.

Sau thời gian 14 ngày, các ngân hàng tham gia sẽ hoàn trả khoảng 23.944 tỷ đồng để mua lại số USD đã bán cho NHNN. Chênh lệch giữa tỷ giá mua giao ngay và bán kỳ hạn là 12 VND/USD, tương đương khoảng 12 tỷ đồng trên quy mô giao dịch 1 tỷ USD.

Quy đổi theo năm, mức chênh lệch này tương ứng khoảng 1,3%/năm. Khi cộng thêm lãi suất USD kỳ hạn 14 ngày trên thị trường liên ngân hàng ở mức khoảng 3,7%/năm, chi phí vốn VND ngầm định thông qua kênh hoán đổi vào khoảng 5%/năm. Mức này cao hơn lãi suất vay trên kênh cầm cố giấy tờ có giá (OMO) nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với lãi suất liên ngân hàng hiện hành.

Trong bối cảnh lãi suất VND qua đêm trên thị trường liên ngân hàng tăng vọt lên 11%/năm trong phiên 1/6, nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ được xem là kênh tiếp cận vốn bổ sung cho các ngân hàng đang nắm giữ nguồn USD, bên cạnh hoạt động vay mượn trên thị trường liên ngân hàng hoặc vay vốn từ NHNN thông qua OMO.

Từ đầu năm đến nay, bên cạnh việc duy trì thường xuyên kênh thị trường mở, NHNN cũng nhiều lần sử dụng nghiệp vụ hoán đổi USD/VND để hỗ trợ thanh khoản VND mỗi khi thị trường xuất hiện áp lực tăng lãi suất ngắn hạn.

Về bản chất, đây là hình thức bơm thanh khoản có thời hạn. Các ngân hàng tạm thời bán USD cho NHNN để nhận VND phục vụ nhu cầu vốn ngắn hạn và sẽ mua lại lượng ngoại tệ này khi hợp đồng đáo hạn. Do đó, lượng tiền đồng được bổ sung chỉ mang tính tạm thời và sẽ được thu hồi sau 14 ngày.

Song song với kênh hoán đổi ngoại tệ, NHNN cũng đẩy mạnh hỗ trợ thanh khoản thông qua thị trường mở. Trong phiên 2/6, cơ quan điều hành chào thầu tổng cộng 46.000 tỷ đồng trên kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá, gồm 20.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày, 12.000 tỷ đồng kỳ hạn 35 ngày và 14.000 tỷ đồng kỳ hạn 56 ngày. Lãi suất áp dụng cho cả ba kỳ hạn đều ở mức 4,5%/năm.

Kết quả, hơn 35.000 tỷ đồng đã được các tổ chức tín dụng vay thành công. Trong khi đó, lượng giấy tờ có giá đáo hạn trong phiên đạt 21.383 tỷ đồng. NHNN tiếp tục không phát hành tín phiếu mới, qua đó bơm ròng khoảng 13.619 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng. Dư nợ lưu hành trên kênh cầm cố giấy tờ có giá tăng lên 345.931 tỷ đồng.

Trước đó, NHNN cũng ghi nhận tuần hỗ trợ thanh khoản mạnh nhất trong vòng một tháng khi bơm ròng 30.733 tỷ đồng thông qua nghiệp vụ thị trường mở.

Theo đánh giá của giới phân tích, việc NHNN liên tục tăng cường hỗ trợ thanh khoản nhằm giảm áp lực vốn ngắn hạn đang xuất hiện trong hệ thống ngân hàng. Tăng trưởng tín dụng đã có dấu hiệu tăng tốc trở lại, kéo theo nhu cầu vốn của các tổ chức tín dụng gia tăng đáng kể.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất huy động sau giai đoạn giảm sâu đã bắt đầu chững lại. Một số ngân hàng thậm chí đã điều chỉnh tăng nhẹ lãi suất ở các kỳ hạn trung và dài hạn nhằm thu hút nguồn vốn.

Đây cũng được xem là nguyên nhân khiến NHNN liên tiếp ban hành các văn bản chỉ đạo trong tháng 5, yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm chủ trương giảm lãi suất. Cơ quan quản lý đồng thời yêu cầu các NHNN khu vực rà soát, kiểm tra những tổ chức tín dụng có mặt bằng lãi suất huy động và cho vay cao hơn mức bình quân của hệ thống.