Fed giữa tâm bão: Quyền lực của Powell đang bị thách thức?

Chủ tịch Fed Jerome Powell đang đối mặt với thời khắc cam go nhất sự nghiệp, khi áp lực chính trị từ Nhà Trắng ngày càng đè nặng, thúc ép ông phải hạ lãi suất – bất chấp những tín hiệu kinh tế chưa đủ rõ ràng. Cuộc đấu giữa độc lập chính sách tiền tệ và toan tính chính trị đang bước vào giai đoạn căng thẳng chưa từng thấy.

Jerome Powell giữa cơn bão chính trị: Ghế Chủ tịch Fed lung lay dữ dội

Sau nhiều tháng giữ thái độ im lặng trước làn sóng chỉ trích công khai từ Tổng thống Donald Trump, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell dường như đã bước vào “vùng nguy hiểm” khi Nhà Trắng bất ngờ gia tăng sức ép với các cáo buộc nặng nề liên quan tới dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá hơn 2,5 tỷ USD. Đây có thể là “giọt nước tràn ly” đẩy mối quan hệ vốn căng thẳng giữa Powell và chính quyền Trump tới ngưỡng đối đầu công khai.

Cụ thể, các cố vấn của Nhà Trắng cáo buộc ông Powell hoặc đã nói sai sự thật trước Quốc hội, hoặc đã buông lỏng quản lý dự án cải tạo trụ sở, mở ra khả năng pháp lý để sa thải ông với “lý do chính đáng” – một động thái chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Fed hiện đại.

Phản ứng của Fed lần này không còn là sự im lặng thường thấy. Ngay cuối tuần qua, cơ quan này đã chủ động công bố bản "Câu hỏi thường gặp" (FAQ) trên website chính thức, giải trình chi tiết về các hạng mục và lý do đội chi phí hơn 33% so với kế hoạch ban đầu. Cùng lúc, ông Powell cũng đề nghị Tổng Thanh tra nội bộ Fed tiến hành rà soát toàn diện dự án.

Theo bản công bố, dự án cải tạo trụ sở gồm ba tòa nhà tại trung tâm thủ đô Washington ban đầu có ngân sách 1,9 tỷ USD, nhưng chi phí đã tăng lên 2,5 tỷ USD do phát sinh từ giá vật liệu, nhân công, thay đổi thiết kế, phát hiện lượng lớn amiăng và ô nhiễm đất… Những yếu tố này được Fed khẳng định là hoàn toàn nằm trong tính chất kỹ thuật thông thường của các công trình liên bang.

Tuy nhiên, Nhà Trắng, đặc biệt là Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách (OMB) Russell Vought, vẫn lên tiếng chỉ trích, gọi đây là một “dự án xa hoa”, với các hạng mục “phô trương” như phòng ăn VIP và sân vườn mái – điều mà Fed lập tức bác bỏ. Fed khẳng định “không có phòng VIP nào được xây mới”, còn “sân vườn trên mái” thực chất chỉ là mái xanh phía trên bãi đậu xe, phổ biến tại nhiều cơ quan liên bang và được khuyến khích bởi chính... OMB.

Ngoài áp lực từ chính quyền, Fed còn bị chỉ trích bởi cựu Thống đốc Kevin Warsh – người từng được cân nhắc cho ghế Chủ tịch Fed trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Warsh gọi chi phí cải tạo là “vô lý”, và ngầm chỉ trích Fed đã đi lệch khỏi sứ mệnh cốt lõi. Trong bối cảnh nhiệm kỳ của ông Powell sẽ kết thúc vào tháng 5/2026, Warsh được xem là ứng viên sáng giá thay thế – điều khiến căng thẳng nội bộ càng thêm sắc cạnh.

Đáng chú ý, Tổng thống Trump đã nhiều lần công khai yêu cầu ông Powell từ chức, với lý do không chịu hạ lãi suất. Phát biểu gần đây tại Căn cứ Không quân Andrews, ông Trump nhấn mạnh: “Sẽ rất tuyệt nếu Powell từ chức”.

Hệ quả không chỉ dừng ở một chiếc ghế

Nếu ông Powell thực sự bị buộc phải rời vị trí, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại một Chủ tịch Fed bị sa thải vì mâu thuẫn với Tổng thống – kéo theo hệ lụy nặng nề đối với uy tín và tính độc lập của chính sách tiền tệ Mỹ.

Ông Padhraic Garvey, Giám đốc nghiên cứu khu vực Mỹ của ngân hàng ING, cảnh báo: “Việc sa thải Powell sẽ gây sốc cho thị trường trong ngắn hạn và có thể khiến dòng tiền tháo chạy khỏi tài sản rủi ro”. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng nếu kỳ vọng về một Fed “bồ câu hơn” hình thành – tức dễ dãi hơn về lãi suất – thì thị trường có thể đảo chiều tích cực ngay sau đó.

Một số nhà phân tích lại cho rằng, dù ông Powell ra đi hay tiếp tục, Fed đã bị tổn hại về uy tín. Bà Nancy Tengler – CEO của Laffer Tengler Investments – nhận định: “Thị trường đang mất dần niềm tin vào năng lực dẫn dắt của Fed. Những quyết định sai lầm trong quá khứ, như tăng lãi suất quá sớm năm 2018 hay chậm trễ kiểm soát lạm phát năm 2021, đều là vết gợn khó xóa”.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng cá nhân Chủ tịch không đơn phương quyết định chính sách. Fed vẫn là một Ủy ban Thị trường Mở (FOMC) gồm nhiều thành viên, với biên bản họp gần đây cho thấy sự chia rẽ nội bộ rõ nét. Do đó, dù có lãnh đạo mới, chính sách tiền tệ chưa chắc sẽ thay đổi ngay.

Một tổn thương dài hạn cho thể chế độc lập

Cuộc khủng hoảng ghế nóng của ông Powell cho thấy: ranh giới giữa độc lập tài chính và áp lực chính trị đang bị bào mòn. Ngay cả khi ông vượt qua sóng gió lần này, một thông điệp đã được gửi đi – rằng bất kỳ ai ngồi ghế Chủ tịch Fed đều có thể bị lôi kéo vào những toan tính chính trị ngắn hạn, thay vì hoạch định vì ổn định vĩ mô dài hạn.