Fed đứng trước nguy cơ đánh mất quyền lực tối cao

Cuộc đối đầu pháp lý và nhân sự trực diện giữa cựu Chủ tịch Fed với chính quyền đương nhiệm đang đẩy hệ thống tài chính vĩ mô nước Mỹ vào một tiền lệ chưa từng có trong lịch sử dân chủ.

Rời ghế quyền lực cao nhất tại Fed, ông Jerome Powell lập tức đưa ra lời cảnh báo đanh thép về làn sóng chính trị hóa đang gặm nhấm định chế tài chính này. Việc tước bỏ quyền độc lập của Ngân hàng Trung ương không chỉ là một nước đi sai lầm về chính sách, mà còn là đòn chí mạng giáng vào vị thế trường tồn của nền kinh tế Mỹ.

Fed đứng trước nguy cơ đánh mất quyền lực tối cao

Phát biểu khi nhận Giải thưởng John F. Kennedy về Lòng dũng cảm, cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell cho rằng việc xây dựng một ngân hàng trung ương độc lập cần nhiều năm vun đắp nhưng có thể bị phá hủy chỉ trong thời gian rất ngắn.

Theo ông, những định chế như hệ thống tòa án, trường đại học và ngân hàng trung ương là các trụ cột tạo nên sức mạnh quốc gia. Một khi các thể chế này mất đi tính độc lập và sự tín nhiệm, hậu quả sẽ không chỉ dừng ở lĩnh vực kinh tế mà còn ảnh hưởng đến nền tảng vận hành của xã hội.

Lời cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Fed đang đối mặt áp lực chính trị ngày càng lớn. Thời gian qua, Tổng thống Donald Trump liên tục chỉ trích Fed, kêu gọi ông Powell từ chức và thúc đẩy các động thái thay đổi nhân sự tại cơ quan này.

Tiền lệ nguy hiểm

Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell kết thúc ngày 15/5 và người kế nhiệm là Kevin Warsh đã chính thức nhậm chức một tuần sau đó. Dù không còn giữ vị trí lãnh đạo cao nhất, ông Powell vẫn tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc Fed.

Giới quan sát cho rằng quyết định này phần nào phản ánh những lo ngại về tương lai của tính độc lập tại ngân hàng trung ương Mỹ trong bối cảnh tranh cãi chính trị ngày càng gay gắt.

Theo ông Powell, nếu các quan chức Fed có thể bị sa thải chỉ vì khác biệt quan điểm chính sách với chính quyền, điều đó sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho các đời tổng thống tiếp theo. Xa hơn, công chúng có thể mất niềm tin vào tính khách quan của các quyết định tiền tệ.

Từ nhiều thập kỷ qua, Fed được thiết kế để hoạt động độc lập với các áp lực chính trị nhằm bảo đảm các quyết sách về lãi suất và tiền tệ phục vụ lợi ích dài hạn của nền kinh tế, thay vì các mục tiêu ngắn hạn.

Thông điệp vượt ra ngoài Fed

Khi trao Giải thưởng John F. Kennedy về Lòng dũng cảm cho ông Powell, Quỹ Thư viện John F. Kennedy đánh giá cựu Chủ tịch Fed đã kiên định bảo vệ một trong những thể chế phi chính trị quan trọng nhất nước Mỹ bất chấp áp lực kéo dài nhằm vào cá nhân và sự nghiệp của ông.

Thông điệp của Powell không chỉ dành cho Fed. Đó còn là lời nhắc nhở về giá trị của những thể chế độc lập – nền móng được xây dựng trong nhiều thập kỷ nhưng có thể bị lung lay nếu niềm tin công chúng bị xói mòn.