Fed "đi trên dây": Cân bằng lạm phát, tăng trưởng giữa "lằn ranh" chính trị.

Mọi ánh mắt đổ dồn về Fed – nơi mỗi quyết định lãi suất giờ đây không chỉ định hình đường đi của lạm phát hay tăng trưởng, mà còn là nước cờ sống còn trong bàn cờ chính trị đầy toan tính. "Diều hâu" hay "bồ câu", mỗi lựa chọn đều mang theo cái giá không rẻ.

“Bóng ma lạm phát” – Thử thách bền bỉ đang siết chặt Fed trong thế gọng kìm

Trong những tuần gần đây, mọi con mắt tại Phố Wall và Washington đều dồn về một mối quan tâm then chốt: lạm phát. Dù đã có phần hạ nhiệt, bài toán này vẫn dai dẳng và tiếp tục là “nút thắt cổ chai” trong chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Các số liệu gần đây cho thấy những tín hiệu tích cực ban đầu: chỉ số lạm phát tiêu dùng ưa thích của Fed giảm từ 2,5% xuống 2,3%, lạm phát lõi (loại trừ thực phẩm và năng lượng) cũng giảm từ 2,8% xuống 2,6% trong tháng 3. Tuy vậy, các con số này vẫn còn cách xa mục tiêu 2% mà Fed coi là “chuẩn mực ổn định”. Thậm chí, trung bình quý I/2025, lạm phát vẫn neo ở mức 3,6% — một tỷ lệ mà các nhà kinh tế mô tả là “báo động đỏ”.

Các chuyên gia từ Oxford Economics thẳng thắn chỉ ra: “Lạm phát tiếp tục là yếu tố xa rời mục tiêu nhất của Fed, do đó sẽ là tâm điểm số một.” Và đây không phải là cảnh báo suông. Fed vẫn còn nguyên dư âm bài học cay đắng từ năm 2021, khi họ đánh giá lạm phát chỉ là hệ quả tạm thời từ đứt gãy chuỗi cung ứng — trước khi chứng kiến giá cả bùng phát, lên đỉnh 9,1% vào tháng 6/2022.

Ông Vincent Reinhart, kinh tế trưởng tại BNY Mellon, bình luận sắc lạnh: “Fed hiện bị ám ảnh bởi sai lầm quá khứ. Lần này, họ sẽ không dám lơ là. Họ sẽ chờ bằng chứng rõ ràng hơn và hành động một cách thận trọng hơn nhiều.”

Cái bóng từ Trump và thuế quan mới: Cơn gió ngược cho chính sách tiền tệ

Tình thế của Fed càng trở nên nan giải khi yếu tố chính trị chen ngang: những tín hiệu về khả năng quay lại của chính quyền Donald Trump cùng lời đe dọa áp thuế mới. Barclays cảnh báo rằng nếu các mức thuế quan này được kích hoạt, lạm phát lõi có thể leo lên 3,8% trong năm 2025. Một kịch bản vừa tăng áp lực lạm phát, vừa bóp nghẹt dư địa cắt giảm lãi suất, khiến Fed đứng trước thế lưỡng nan: hạ lãi suất sớm thì thổi bùng lạm phát, giữ lãi suất cao thì đẩy kinh tế vào nguy cơ suy thoái.

Bức tranh kinh tế Mỹ: Tăng trưởng chao đảo, nhưng không sụp đổ

Dữ liệu GDP quý I gây bất ngờ với mức giảm 0,3% (tính theo tốc độ hàng năm). Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhập khẩu hàng hóa tăng vọt đến 50%, khi doanh nghiệp Mỹ đẩy mạnh mua vào trước nguy cơ áp thuế. Vì nhập khẩu bị trừ khỏi GDP, giới phân tích cho rằng con số này bóp méo thực trạng kinh tế thật sự.

Goldman Sachs dự báo cú “ngược dòng” sẽ xảy ra trong quý II khi hiệu ứng nhập khẩu lắng xuống. Các động lực nền tảng của nền kinh tế vẫn cho thấy sự bền bỉ: chi tiêu tiêu dùng tăng 1,8%, đầu tư doanh nghiệp bứt phá với mức tăng tới 22,5%. Morgan Stanley bổ sung: “Doanh số bán lẻ cuối cùng – chỉ số loại trừ thương mại và hàng tồn kho – vẫn tăng 2,3%, phản ánh sức cầu nội địa mạnh mẽ, kể cả khi chịu tác động bởi tâm lý 'mua trước tránh thuế'.”

Thị trường lao động tiếp tục giữ vai trò “cột trụ cuối cùng”: tháng 4 ghi nhận thêm 177.000 việc làm mới, với trung bình 155.000 việc làm mỗi tháng trong ba tháng gần đây. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp lịch sử: 4,2%.

Tuy nhiên, niềm tin tiêu dùng và doanh nghiệp đang rạn nứt. Các cuộc khảo sát tâm lý cho thấy sự sụt giảm rõ rệt kể từ khi có tin về áp thuế và đợt bán tháo cổ phiếu gần đây. Dù các nhà kinh tế cho rằng đây không phải dấu hiệu suy thoái rõ ràng (dựa vào kinh nghiệm 2022–2023), Goldman Sachs vẫn khẳng định: Fed cần thêm “dữ liệu cứng” từ thị trường lao động và các chỉ số thực tế khác trước khi có thể cắt giảm lãi suất.

Fed bị siết chặt bởi chính trị và kỳ vọng xã hội

Thêm một biến số khó lường: những dự báo của Chủ tịch Fed New York, John Williams – một “lá phiếu vàng” trong Ủy ban chính sách – cho thấy ông kỳ vọng lạm phát có thể quay về mức 3,5–4% trong năm nay, trong khi tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng lên 4,5–5% trong năm tới. Morgan Stanley cảnh báo: “Fed sẽ khó lòng cắt giảm lãi suất để cứu thị trường lao động, nếu lạm phát tăng trước và vượt xa mục tiêu.”

Chưa kể, các chính sách hạn chế nhập cư có thể khiến tăng trưởng lực lượng lao động chững lại, tạo ra “ảo giác” về thị trường việc làm vẫn ổn ngay cả khi tuyển dụng đình trệ — càng khiến Fed khó hành động dứt khoát.

“Cơn bão” mang tên Donald Trump và áp lực độc lập thể chế

Tất cả diễn ra trong bối cảnh chính trị nóng rực. Cựu Tổng thống Trump liên tục công kích Fed, đòi cắt lãi suất, thậm chí từng bóng gió về khả năng sa thải Chủ tịch Jerome Powell. Bộ trưởng Tài chính mới – ông Scott Bessent – cũng đồng tình, cho rằng lãi suất cao không còn cần thiết.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố "không còn lạm phát", khẳng định giá xăng chỉ 1,98 USD/gallon và giá hàng hóa đã giảm – những tuyên bố bị giới chuyên gia phản bác dữ dội. Trên thực tế, giá hàng tạp hóa tăng 2,4% so với cùng kỳ, giá xăng dù giảm so với năm trước nhưng vẫn ở mức trung bình 3,18 USD/gallon.

Ông Preston Mui, chuyên gia tại Employ America, cảnh báo: “Nếu Fed cắt giảm lãi suất ngay lúc này, họ có thể bị xem là cúi đầu trước áp lực chính trị – điều sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và tính độc lập của họ.”

Không chỉ ông Trump, Fed còn bị giám sát chặt chẽ bởi các nhân vật có ảnh hưởng. Elon Musk – người đứng đầu Bộ Hiệu quả Chính phủ dưới chính quyền Trump – chỉ trích dự án nâng cấp trụ sở Fed với kinh phí 2,5 tỷ USD, gọi đó là "lãng phí tiền thuế". Cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh cũng công kích: “Fed đang trả giá cho chính sai lầm của họ. Đã đến lúc cần một chiến lược tái định hướng để lấy lại uy tín.”

Dù bị công kích từ nhiều phía, Chủ tịch Powell vẫn giữ vững lập trường. Trong phát biểu mới nhất, ông nhấn mạnh: “Fed chỉ đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu, không phải dựa trên áp lực chính trị.”