Fed đang chuẩn bị thay đổi chiến lược lãi suất: Kỷ nguyên "lãi suất cực thấp kéo dài" có thể đã kết thúc?

Góc nhìn sau bài phát biểu mới nhất của Chủ tịch Jerome Powell

Trong một phát biểu gần đây tại hội thảo nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Chủ tịch Jerome Powell cho biết Fed đang tiến hành rà soát lại toàn bộ khung chính sách tiền tệ – một bước đi được đánh giá là nhằm thích ứng với bối cảnh kinh tế mới sau đại dịch COVID-19.

“Môi trường kinh tế đã thay đổi đáng kể kể từ năm 2020, và quá trình rà soát sẽ phản ánh những đánh giá của chúng tôi về các thay đổi đó,” ông Powell nhấn mạnh.

Điều gì đang diễn ra?

Fed hiện vẫn duy trì mục tiêu lạm phát 2% như đã định hình từ năm 2012. Tuy nhiên, sau cuộc khủng hoảng tài chính 2007–2009, lãi suất toàn cầu đã duy trì ở mức cực thấp trong thời gian dài. Khi lãi suất chạm ngưỡng 0%, dư địa để Fed kích thích tăng trưởng bằng cách hạ lãi suất gần như không còn.

Chính vì vậy, vào năm 2020, Fed đưa ra một khung chính sách mới, trong đó áp dụng chiến lược "trung bình lạm phát" (Average Inflation Targeting – AIT): cho phép lạm phát vượt mức 2% trong một khoảng thời gian để bù đắp giai đoạn trước đó lạm phát dưới mục tiêu. Mục đích là giữ lãi suất thấp trong thời gian dài hơn, hỗ trợ tăng trưởng và thị trường lao động.

Nhưng rồi đại dịch COVID-19 xảy ra, và việc mở cửa nền kinh tế từ năm 2021 kéo theo những cú sốc cung, nhu cầu tăng vọt và lạm phát nhanh chóng vượt kiểm soát – đạt 6% vào cuối năm 2021. Chiến lược "cho phép lạm phát vượt mục tiêu một chút" gần như bị vô hiệu hóa trong thực tiễn. Như Powell thẳng thắn thừa nhận:

“Ý tưởng cố tình để lạm phát vượt nhẹ mục tiêu đã không còn phù hợp với bối cảnh thực tế.”

Tại sao đây là lúc cần điều chỉnh lại khung chính sách?

Một trong những lý do chính: lãi suất thực (real interest rates) sau đại dịch đã tăng lên đáng kể. Điều này phản ánh kỳ vọng rằng lạm phát trong tương lai có thể biến động mạnh hơn do các cú sốc cung xảy ra thường xuyên và kéo dài – điều vốn hiếm gặp trong giai đoạn 2010s. Fed nhận định đây là thách thức nghiêm trọng cho cả nền kinh tế lẫn chính sách tiền tệ.

Hơn nữa, bài học rút ra từ giai đoạn 2021–2022 cho thấy khung chính sách năm 2020 không đủ linh hoạt để phản ứng với các tình huống ngoài dự kiến. Do đó, Fed đang khởi động lại quá trình rà soát khung chính sách – dự kiến hoàn tất vào tháng 8 hoặc 9 năm nay.

Nhưng điều gì sẽ không thay đổi?

Dù có những điều chỉnh nhất định, Fed vẫn giữ vững nguyên tắc cốt lõi:

Mục tiêu lạm phát 2% vẫn được bảo toàn

Uy tín của Fed trong việc kiểm soát lạm phát vẫn là ưu tiên hàng đầu

Powell nhấn mạnh rằng kỳ vọng của người dân về việc lạm phát sẽ quay về mức trước đại dịch là yếu tố then chốt giúp Fed "hạ nhiệt" lạm phát trong hai năm qua mà không tạo ra cú sốc lớn về thất nghiệp. Điều này cho thấy kỳ vọng lạm phát vẫn mang tính "tự hoàn thành" (self-fulfilling) – một yếu tố tâm lý nhưng có ảnh hưởng rõ rệt đến thực tế kinh tế.

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt Nam

Việc Fed xem xét thay đổi khung chính sách cho thấy một điều rõ ràng: kỷ nguyên "lãi suất cực thấp kéo dài" nhiều khả năng đã kết thúc. Trong tương lai, mức lãi suất trung lập (neutral rate) có thể cao hơn so với thập kỷ trước – điều này đồng nghĩa với việc chi phí vốn toàn cầu có thể duy trì ở mức cao hơn, ảnh hưởng đến dòng tiền vào các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Nhà đầu tư cần theo dõi sát quá trình Fed tái định hình chiến lược, vì nó sẽ ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất dài hạn, chi phí đi vay, định giá tài sản và cả biến động tỷ giá. Nếu Fed đang ngầm "thiết lập lại mặt bằng lãi suất mới", các chiến lược đầu tư cần điều chỉnh tương ứng.