EU gia tăng trừng phạt Nga: Thị trường dầu đang “bình thản” hay sắp bùng nổ?

1. Bối cảnh mới: Gói trừng phạt thứ 18 của EU và mục tiêu siết xuất khẩu dầu Nga

- Ngày 18/7, Liên minh châu Âu đã phê duyệt gói trừng phạt thứ 18 nhằm vào Nga liên quan đến cuộc xung đột Ukraine. Điểm đáng chú ý lần này là EU mở rộng phạm vi, không chỉ ngăn dòng chảy dầu thô trực tiếp từ Nga mà còn cấm nhập khẩu các sản phẩm dầu tinh chế được chế biến từ dầu Nga tại các quốc gia thứ ba. Trong đó, Nayara Energy (Ấn Độ) trở thành mục tiêu cụ thể vì công ty này đang đóng vai trò trung gian quan trọng, tái xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu Nga sang EU.

- Động thái này thể hiện nỗ lực bịt kín lỗ hổng lách trừng phạt từng tồn tại suốt thời gian qua. Khi EU và G7 áp trần giá dầu Nga, Nga đã linh hoạt chuyển hướng bán sang Ấn Độ, Trung Quốc, rồi gián tiếp quay lại châu Âu dưới dạng sản phẩm lọc dầu.

- Với gói trừng phạt mới, Brussels hy vọng sẽ làm gián đoạn kênh trung gian, cắt bớt nguồn thu từ dầu của Moscow, đồng thời buộc các quốc gia nhập khẩu lớn như Ấn Độ phải lựa chọn giữa thị trường EU và mối quan hệ năng lượng với Nga.

2. Thị trường dầu phản ứng thận trọng: Vì sao giá không biến động mạnh?

- Trái với lo ngại ban đầu về nguy cơ thiếu cung, giá dầu WTI ghi nhận vào ngày 21/7/2025 vẫn chỉ dao động quanh mức 66,40 USD/thùng – gần như không thay đổi so với các phiên trước đó. Theo các chuyên gia của ING, phản ứng “bình thản” này phản ánh quan điểm thị trường cho rằng hiệu lực thực tế của lệnh cấm có thể không lớn như mục tiêu chính trị đặt ra.

- Một yếu tố quan trọng là Nga đã phần nào thích nghi với các đòn trừng phạt trước đây, mở rộng mạng lưới khách hàng ngoài phương Tây, thiết lập cơ sở hạ tầng tài chính và logistics riêng. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng tuyên bố Moscow đã xây dựng được “khả năng miễn nhiễm” trước các lệnh cấm mới.

- Ngoài ra, lệnh cấm của EU tuy cứng rắn nhưng lại cần thời gian để thực thi triệt để, đặc biệt là việc kiểm soát xuất xứ dầu thô trong các sản phẩm tinh chế tại các nước thứ ba, vốn phức tạp về quy trình xác minh và thực thi.

3. Các yếu tố khác đang chi phối giá dầu

- Bên cạnh lệnh trừng phạt của EU, thị trường dầu mỏ tuần này còn chịu tác động đan xen từ nhiều yếu tố lớn:

- Sản lượng dầu đá phiến Mỹ đang chững lại, số lượng giàn khoan hoạt động giảm xuống mức thấp nhất từ tháng 9/2021, báo hiệu sản lượng mới có thể không tăng mạnh trong ngắn hạn.

- Iran tuyên bố sẽ tổ chức đàm phán hạt nhân với Anh, Pháp và Đức tại Istanbul. Nếu tiến trình này đạt bước tiến, nguồn cung dầu Iran có thể quay lại thị trường mạnh mẽ hơn, bù đắp cho phần thiếu hụt từ Nga.

- Thuế quan Mỹ – EU dự kiến có hiệu lực từ 1/8 đang gây áp lực đến triển vọng tiêu thụ dầu toàn cầu. Một thỏa thuận thương mại nếu không đạt được kịp thời có thể làm chậm tăng trưởng nhu cầu năng lượng.

- Những yếu tố này tạo ra thế cân bằng giữa rủi ro thiếu hụt nguồn cung từ Nga và triển vọng bổ sung từ Iran cùng khả năng cầu suy yếu.

4. Triển vọng giá dầu trong ngắn hạn: Biên độ vẫn hẹp

- Theo các nhà phân tích của IG Markets, trong bối cảnh hiện tại, giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục di chuyển trong vùng biên 64–70 USD/thùng. Thị trường sẽ cần thêm thông tin để có thể bứt phá ra khỏi vùng dao động này. Các yếu tố cần theo dõi bao gồm:

Hiệu lực thực thi lệnh cấm của EU với sản phẩm dầu từ Nga.

Phản ứng của Ấn Độ và các quốc gia nhập khẩu lớn đối với các quy định mới.

Diễn biến đàm phán hạt nhân Iran – phương Tây.

Số liệu tồn kho dầu thô Mỹ, nếu tiếp tục giảm mạnh sẽ là tín hiệu hỗ trợ giá.

Thỏa thuận thương mại Mỹ – EU, nhất là trước hạn chót 1/8.

5. Kết luận

- Lệnh trừng phạt mới của EU đánh dấu bước siết chặt hơn trong chiến lược cô lập năng lượng Nga, nhưng phản ứng thực tế của thị trường dầu cho thấy tâm lý giới đầu tư đang thiên về kịch bản “nhiễu loạn nhưng không gián đoạn lớn”. Trong ngắn hạn, giá dầu khó tăng đột biến trừ khi xuất hiện cú sốc bất ngờ về địa chính trị hoặc dữ liệu tồn kho cho thấy nguồn cung thực sự eo hẹp hơn dự báo.

- Nhà đầu tư cần theo sát diễn biến thực thi lệnh cấm, đàm phán Iran và các tín hiệu từ nguồn cung Mỹ để điều chỉnh chiến lược giao dịch phù hợp, tránh bị cuốn theo tin tức chính trị một chiều.