EU bước vào tuần quyết định, dồn sức chặn đòn thuế của Mỹ

Ủy ban châu Âu đang nỗ lực thuyết phục Mỹ "hạ nhiệt" chính sách thuế quan trong tuần này, trong bối cảnh căng thẳng thương mại vẫn hiện hữu và kinh tế EU duy trì tăng trưởng khiêm tốn giữa các rủi ro địa chính trị.

Bất chấp tuyên bố cứng rắn từ Tổng thống Trump về việc nhân đôi thuế nhập khẩu thép và nhôm lên 50%, Ủy ban châu Âu (EC) vẫn bước vào tuần lễ ngoại giao quyết định với mục tiêu tháo ngòi căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương. Trong thế trận ngày càng siết chặt bởi chủ nghĩa bảo hộ Mỹ, Brussels buộc phải tìm đường mở khóa.

Ủy ban châu Âu (EC) ngày 2/6 tuyên bố sẽ thúc đẩy các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm giảm hoặc gỡ bỏ các hàng rào thuế quan thương mại, bất chấp việc Tổng thống Donald Trump vừa tuyên bố sẽ tăng gấp đôi thuế nhập khẩu với thép và nhôm lên 50%.

Theo kế hoạch, Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic sẽ gặp Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer bên lề Hội nghị OECD tại Paris vào ngày 4/6. Đồng thời, các nhóm kỹ thuật của EC cũng sẽ làm việc song song với giới chức Mỹ tại Washington nhằm tìm kiếm giải pháp tháo gỡ căng thẳng thương mại giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Phía Nhà Trắng xác nhận các cuộc tiếp xúc đang diễn ra trong tinh thần xây dựng. Thư ký báo chí Karoline Leavitt cho biết Washington "vẫn lạc quan" về khả năng đạt được một thỏa thuận với EU trong thời gian tới.

EC nhấn mạnh, ưu tiên hàng đầu hiện nay là nỗ lực đối thoại để hóa giải xung đột thương mại đang có nguy cơ leo thang. Brussels bày tỏ quan ngại trước kế hoạch tăng thuế của Mỹ, cho rằng động thái này sẽ làm gia tăng bất ổn cho cả hai nền kinh tế. Người phát ngôn thương mại EC, ông Olof Gill, khẳng định hai bên đã nhất trí đẩy nhanh tiến trình đàm phán.

Hiện EU vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức trước thông tin rằng Washington yêu cầu các đối tác thương mại, bao gồm EU, phải trình phương án đàm phán cuối cùng trước ngày 4/6. Trong bối cảnh đó, châu Âu đang chịu áp lực lớn từ loạt biện pháp thuế quan của Mỹ, bao gồm mức thuế 25% áp lên thép và ô tô, cùng với thuế "đáp trả tương ứng" 10% áp dụng tạm thời, dự kiến hết hiệu lực vào tháng 7/2025.

Về phần mình, EU từng tuyên bố áp dụng gói thuế đáp trả trị giá 21 tỷ euro nhưng đã tạm hoãn ngay sau đó để nhường chỗ cho đàm phán. Tuy nhiên, nếu các cuộc đối thoại không đạt tiến triển, Brussels cảnh báo sẽ kích hoạt loạt biện pháp phòng vệ thương mại mới, có thể ảnh hưởng đến lượng hàng nhập khẩu từ Mỹ trị giá tới 95 tỷ euro. Thời điểm có hiệu lực có thể là ngày 14/7, hoặc sớm hơn tùy diễn biến thực địa.

Dù quan hệ thương mại hai bờ Đại Tây Dương đối mặt nhiều thách thức, EC vẫn đặt mục tiêu duy trì ổn định kinh tế nội khối. Tính riêng năm 2024, Mỹ ghi nhận mức thâm hụt thương mại hàng hóa với EU là 236 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ước tính của EC, nếu tính cả dịch vụ – lĩnh vực các doanh nghiệp Mỹ chiếm ưu thế – con số này giảm còn khoảng 57 tỷ USD. Brussels cho biết sẵn sàng mở rộng nhập khẩu khí đốt hóa lỏng và nông sản Mỹ nhằm cân bằng cán cân thương mại.

Từ đầu nhiệm kỳ, Tổng thống Trump liên tục sử dụng chính sách thuế quan như một công cụ mặc cả với EU, áp mức 25% đối với thép, nhôm và ô tô nhằm gây áp lực giảm thặng dư thương mại.

Tuy nhiên, bất chấp môi trường đối ngoại nhiều rủi ro và nền kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại, EU vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực. Theo Dự báo Kinh tế Mùa Xuân 2025 của EC công bố ngày 19/5, GDP toàn khối dự kiến tăng 1,1% trong năm nay và đạt 1,5% vào năm 2026. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ tiêu dùng nội địa và thị trường lao động ổn định. Quý I/2025, kinh tế EU tăng trưởng 0,3% – tiếp nối mức 0,4% của quý IV/2024, vượt kỳ vọng trước đó.

Dù vậy, EC vẫn hạ nhẹ triển vọng cả năm 2025 do lo ngại thương mại toàn cầu chững lại và các rủi ro địa chính trị leo thang. Một số biện pháp thuế mới được tích hợp vào mô hình dự báo, dù thấp hơn dự kiến ban đầu, nhưng vẫn tạo áp lực lên thương mại song phương.

Tăng trưởng toàn cầu ngoài EU được điều chỉnh xuống còn 3,2% cho cả năm 2025 và 2026, giảm so với mức 3,6% của dự báo mùa Thu 2024 – chủ yếu do kinh tế Mỹ và Trung Quốc giảm tốc. Theo đó, xuất khẩu hàng hóa của EU trong năm 2025 chỉ tăng 0,7%, nhưng xuất khẩu dịch vụ vẫn giữ được đà tăng và đóng vai trò là điểm tựa cho cán cân thương mại.

Tiêu dùng cá nhân được dự báo tăng 1,5% trong năm 2025 và 1,6% năm 2026, nhờ thị trường việc làm khởi sắc và áp lực lạm phát hạ nhiệt. Năm 2024, kinh tế EU tạo thêm 1,7 triệu việc làm – mức cao kỷ lục – và dự kiến tăng thêm 2 triệu việc làm trong hai năm tới. Tỷ lệ thất nghiệp được kỳ vọng giảm còn 5,7% vào năm 2026 – mức thấp lịch sử.

Về tài khóa, thâm hụt ngân sách EU dự kiến ở mức 3,3% GDP trong năm 2025 và 2026, nhỉnh hơn mức 3,2% của năm 2024. Tỷ lệ nợ công toàn khối cũng được điều chỉnh tăng nhẹ từ 83,2% năm 2025 lên 84,5% năm 2026, phản ánh các gói chi tiêu để hỗ trợ tăng trưởng và ổn định xã hội.