El Salvador ôm Bitcoin: Quyết định táo bạo hay canh bạc ngông cuồng?

El Salvador là quốc gia đầu tiên trên thế giới công nhận bitcoin là tiền tệ hợp pháp

Thu hàng trăm triệu USD lợi nhuận từ Bitcoin, El Salvador được ca ngợi như một biểu tượng của chủ nghĩa mạo hiểm thành công. Thế nhưng, sau ánh hào quang là những thỏa hiệp lặng lẽ với IMF và bóng mờ của một tương lai tài chính chưa hề chắc chắn.

Từ một quyết định gây chấn động toàn cầu, El Salvador đã gặt hái lợi nhuận hàng trăm triệu USD nhờ chiến lược tích lũy Bitcoin. Nhưng phía sau ánh hào quang là những nhượng bộ lặng lẽ với IMF và một tương lai tài chính nhiều ẩn số.

Quả ngọt từ sự táo bạo

Gerardo Morán, một công nhân 20 tuổi, là một trong những công dân El Salvador đầu tiên cảm nhận trực tiếp “trái ngọt” từ canh bạc Bitcoin. Anh tích lũy tài sản số từ tiền lương hàng tháng và mua được chiếc xe đầu tiên của mình – một thành quả mà với đồng USD, có thể vẫn chỉ là giấc mơ xa vời.

Câu chuyện nhỏ của Morán phản ánh bức tranh lớn mà chính quyền Tổng thống Nayib Bukele đã vẽ: đưa quốc gia Trung Mỹ trở thành biểu tượng táo bạo trong cuộc cách mạng tiền số. Tính đến giữa tháng 7, giá trị kho dự trữ hơn 6.240 BTC của El Salvador đã đạt mốc 760 triệu USD, mang về khoản lãi "trên sổ sách" hơn 440 triệu USD – so với giá mua trung bình khoảng 42.000 USD/BTC.

Đó là kết quả của chiến lược “buy the dip” không khoan nhượng của Tổng thống Bukele, bất chấp sự phản đối kịch liệt từ IMF và các chính trị gia Mỹ. Ngay cả khi bị cáo buộc tạo điều kiện cho dòng tiền bất hợp pháp, Bukele vẫn thách thức các định chế truyền thống và tận dụng mọi đợt sụt giá để gia tăng tích trữ tài sản số.

Bitcoin – Từ chiến lược đầu tư đến đời sống thường nhật?

Dù lợi nhuận tích lũy là điều không thể phủ nhận, câu hỏi đặt ra là: Bitcoin đã thực sự trở thành đồng tiền của người dân El Salvador chưa?

Dù có những nỗ lực như bệnh viện công Chivo Pets chỉ chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin, hay chương trình giáo dục "Mi Primer Bitcoin" đào tạo người dân, thì thực tế phũ phàng là: chỉ 8% người dân được khảo sát từng sử dụng Bitcoin trong năm 2024. Với phần lớn dân chúng, Bitcoin vẫn là một biểu tượng hơn là một phương tiện thanh toán thực tế.

Cú "twist" từ IMF: Khi sự thật được hé lộ

Giữa bối cảnh giá Bitcoin tăng vọt, một tiết lộ bất ngờ từ IMF đã làm lộ ra khoảng tối trong chiến lược của El Salvador. Báo cáo công bố ngày 15/7 cho biết, chính phủ nước này thực tế đã dừng mọi hoạt động mua Bitcoin bằng ngân sách nhà nước từ tháng 2, trái ngược hoàn toàn với tuyên bố “gom 1 BTC mỗi ngày” từ chính Tổng thống Bukele.

Cam kết được ký kết giữa El Salvador và IMF – nhằm nhận khoản vay 1,4 tỷ USD – buộc chính phủ phải chấm dứt việc mua BTC, tư nhân hóa ví điện tử Chivo và biến Bitcoin từ phương tiện thanh toán bắt buộc thành tùy chọn. Những động thái này cho thấy một sự nhượng bộ âm thầm, đi ngược lại hình ảnh “chống dòng” mà chính quyền Bukele xây dựng suốt nhiều năm.

Hai luồng tường thuật, một tương lai giằng co

Trên một mặt trận, El Salvador là biểu tượng chống lại hệ thống tài chính truyền thống, một quốc gia kiên định đi theo con đường số hóa tài chính. Trên mặt trận khác, chính phủ nước này đang âm thầm thỏa hiệp để đổi lấy sự ổn định tài khóa và sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế.

Mâu thuẫn giữa hai luồng thông điệp ấy đặt ra nhiều câu hỏi: Liệu có các giao dịch mua bí mật được thực hiện thông qua các thực thể tư nhân liên kết với nhà nước? Liệu chiến lược Bitcoin chỉ là lớp áo chính trị được may khéo để giữ lấy sự ngưỡng mộ từ cộng đồng tiền số toàn cầu?

Cờ vẫn chưa tàn

Trong khi El Salvador tạm “đứng im”, các quốc gia và tổ chức khác như Metaplanet (Nhật Bản) và The Blockchain Group (Pháp) vẫn tiếp tục gom Bitcoin, cho thấy xu hướng tích trữ tài sản số vẫn đang lan rộng.

Tới thời điểm hiện tại, canh bạc Bitcoin của El Salvador mang lại lợi nhuận ròng đáng kể – ít nhất là về lý thuyết. Nhưng câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: Liệu nguồn lợi này có được quy đổi thành cải thiện đời sống dân sinh hay sẽ mãi chỉ là dòng số trên ví lạnh?

Hơn hết, liệu Bukele – một trong những nhà lãnh đạo cá tính nhất của thế giới tiền số – có tiếp tục dấn bước sau khi “giao kèo IMF” đáo hạn, hay El Salvador sẽ trở lại lối mòn tài chính truyền thống?