ECB đối mặt với “tai nạn tài chính” nếu tăng lãi suất quá nhanh

Các nhà đầu tư đang ngày càng lo ngại rằng nếu Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) quá quyết liệt trong việc siết chặt chính sách tiền tệ thì có thể gây ra sự hỗn độn trên thị trường trái phiếu còn tồi tệ hơn cuộc khủng hoảng nợ ở khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) cách đây một thập kỷ.

Nợ chính phủ trên toàn Eurozone đã giảm mạnh kể từ sau cuộc họp của EBC hồi tuần trước, khi Chủ tịch ECB Christine Lagarde từ chối loại bỏ khả năng tăng lãi suất trong năm nay, trong bối cảnh ngân hàng này đối phó với lạm phát cao. Với các nhà đầu tư trái phiếu, triển vọng này đặc biệt gây quan ngại vì ECB trước đó đã liên tục nhấn mạnh rằng sẽ giảm dần việc mua trái phiếu quy mô lớn trước khi nâng lãi suất.“ECB là cơ quan duy nhất vẫn kiểm soát việc mua trái phiếu, nhưng giờ thì cơ quan này đang buộc phải thoái lui chương trình đó”, James Athey, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Aberdeen Standard Investments.Điều quan trọng là làn sóng bán tháo đã khiến các nước nợ nhiều nhất là bên chịu thiệt hại nặng nhất. Đây cũng là các nước được hưởng lợi một cách bất cân xứng nhờ chương trình mua của ECB. Điều này làm nới rộng khoảng cách chi phí vay giữa các thành viên Eurozone. Nếu ECB nhanh chóng chấm dứt chương trình này, các nhà đầu tư có thể một lần nữa chọn tập trung vào các gánh nặng nợ nần của Italy và Hy Lạp, những nước có tỷ lệ nợ công lần lượt là 160 và 200% GDP.

Mức chênh lệch nội suy 10 năm của Hy Lạp – khoản lãi suất phụ trội mà Athens cần phải trả cho các nhà đầu tư nhiều hơn để họ từ bỏ trái phiếu siêu an toàn của Đức, đã tăng 2 điểm phần trăm từ mức 1,4% trong tuần này. Trong khi đó, mức chênh lệch nội suy 10 năm của Italy, cũng đã tăng lên hơn 1,6%, mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2020.Các mức của Hy Lạp và Italy vẫn thấp hơn nhiều so với sự biến động mạnh trong thời kỳ đầu dịch COVID-19, và cũng thấp hơn nhiều so với các mức chênh lệch xuất hiện trong các cuộc khủng hoảng nợ của Eurozone, khi Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha phải tái cấu trúc các khoản nợ của mình, trong khi Italy và Tây Ban Nha tới gần việc bị loại khỏi thị trường trái phiếu. Nhưng ngay cả như vậy, tốc biến đổi của thị trường trong những ngày gần đây lại khiến người ta nhớ lại dư âm khó chịu của vòng xoáy tăng lãi suất cách đây một thập kỷ, khi chi phí vay tăng cao đã làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của nợ, và dẫn đến việc bán trái phiếu chủ quyền.“Tôi nghĩ rằng nếu ECB vội vã chấm dứt chương trình mua tài sản, có thể gây hậu quả lớn hơn”, Athey nói.

Lần gần nhất ECB tăng lãi suất là vào năm 2011, một bước đi khi đó được coi là phải làm, trong bối cảnh Eurozone đã rơi vào giai đoạn tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng nợ. Một số nhà đầu tư đang hy vọng rằng những trải nghiệm như vậy sẽ là lời nhắc nhở cho bà Lagarde và các cộng sự hành động chậm hơn.

“Chấm dứt chương trình mua tài sản hiện tại và nâng lãi suất sẽ tăng nguy cơ xảy ra các vụ tai nạn tài chính, đặc biệt là khi mức nợ đã tăng cao trong thời điểm dịch bệnh, và nhiều ngân hàng trung ương khác đang bắt đầu siết chặt chính sách”, Joachim Fels, cố vấn kinh tế toàn cầu tại hãng đầu tư trái phiếu Pimco.

“Với những rủi ro đó, và bài học từ những năm 2008 và 2011, những cái đầu lạnh vẫn nhiều khả năng có tiếng nói tại ECB. Tuy nhiên, rủi ro về một lỗi chính sách khác rõ ràng đã tăng lên”, ông Fels nói.

Bà Lagarde đã giúp ngăn chặn sự gia tăng chênh lệnh nội suy khi hôm 7/2, bà khẳng định rằng chính sách siết chặt của ECB sẽ diễn ra “từ từ”. Bà gợi ý rằng các khoản tái đầu tư vào các trái phiếu đáo hạn theo chương trình mua trái phiếu trị giá 1,85 nghìn tỷ Euro của ECB sẽ giúp ngăn chặn bất cứ chi phí vay nào cao hơn.Dù chiến thuật của Chủ tịch ECB là trấn an, nhưng điều đó là không đủ để chống lại làn sóng bán tháo các khoản nợ liên quan đến Italy và Tây Ban Nha, theo chiến lược gia Antoine Bouvet của ING. “Các công cụ được cung cấp để chống lại sự gia tăng chênh lệch nội suy đang thiếu sức mạnh”, ông cho biết.

Một số nhà đầu tư nhấn mạnh rằng chi phí vay của Italy vẫn còn thấp hơn nhiều so với mức bền vững của nợ, và một lần nữa có thể gây ra quan ngại. Lãi suất trung bình đối với các khoản nợ chưa thanh toán là khoảng 2,5%. Với việc lợi suất trái phiếu 10% là 1,87%, Rome có thể tiếp tục cắt chi phí vay trung bình, theo Lain Stealy.

Với mức tăng trưởng danh nghĩa cao, một tổng thống thân thiện với thị trường và sự hỗ trợ từ quỹ phục hồi 800 tỷ Euro của EU, Italy có thể chịu được mức lãi suất cao hơn so với một thập kỷ trước, theo Stealy.

Dù vậy, việc bán trái phiếu Italy và các nước có cùng “số phận” đã là một nỗi đau cho nhiều nhà đàu tư, những người đã đặt tiền của họ vào các tài sản rủi ro hơn để lấy thêm chút lãi suất, với sự thừa nhận rằng ECB sẽ rất chậm rãi giảm chương trình kích thích quy mô lớn.

“ECB có rất nhiều kế hoạch để tăng lạm phát, nhưng không có kế hoạch nào về việc sẽ làm gì nếu lạm phát thật sự tăng cao”, Ludovic Colin, quản lý danh mục cấp cao tại Vontobel Asset Management. “Khu vực Eurozone về tổng thể có thể chịu được mức lãi suất cao hơn. Nhưng vấn đề chúng ta đang phải đối mặt là bạn phải đạt được điều đó nhanh như thế nào. Với ECB, đây sẽ như việc cố hạ cánh một chiếc máy bay phản lực trong một cơn bão mà không bị rơi”, ông cho biết.

Theo Financial Times