Đường kiểm soát (Line Of Control): Kỷ nguyên mới trong quan hệ Mỹ - Trung

Tác giả là một kinh tế gia, nên có cái nhìn thuyền về góc độ kinh tế. Nhiều đánh giá và nhận định trong bài viết này cũng có phần thiên kiến và chủ quan từ góc nhìn của tác giả.

Lyric Hughes Hale vừa có bài viết trên đăng trong link dưới đây:

https://media.assettype.com/newindianexpress%2F2025-02-20...

Theo Lyric Hughes, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn căng thẳng mới, khi những mâu thuẫn sâu sắc về kinh tế, công nghệ và địa chính trị ngày càng lộ rõ. Tư tưởng tự cường kinh tế của Chủ tịch Tập Cận Bình, kết hợp với phản ứng của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump, đã hình thành một “Đường kiểm soát” mới, không chỉ mang tính kinh tế mà còn mang tính hệ thống toàn diện.

CHIẾN LƯỢC TỰ CƯỜNG VÀ TÁC ĐỘNG NỘI TẠI CỦA TRUNG QUỐC

Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc theo đuổi mục tiêu tự cường kinh tế, giảm phụ thuộc vào nước ngoài. Tuy nhiên, nền kinh tế Trung Quốc phải đối mặt với tăng trưởng chậm lại, khủng hoảng bất động sản, áp lực nhân khẩu học, và tiêu dùng nội địa suy giảm. Đại dịch COVID-19 làm trầm trọng thêm các thách thức, khi chiến lược Zero-COVID gây ra sự thoái trào tiêu dùng và dòng vốn đầu tư nước ngoài rút đi.

KẾT THÚC THỜI KỲ CẢI CÁCH CỦA TRUNG QUỐC

Năm 2018, việc bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước cho phép Chủ tịch Tập Cận Bình nắm quyền lâu dài, đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ "cải cách và mở cửa" sau năm 1978. Giáo sư Carl Minzner nhận định Trung Quốc đang quay lại mô hình lãnh đạo tập trung, làm giảm động lực cải cách và đổi mới mà nền kinh tế nước này từng dựa vào để tăng trưởng nhanh trong quá khứ.

SỰ ĐỐI ĐẦU TOÀN DIỆN MỸ - TRUNG QUỐC

Một “Đường kiểm soát” mới đã hình thành giữa Mỹ và Trung Quốc, bao phủ nhiều lĩnh vực: thương mại (thuế quan, dịch chuyển chuỗi cung ứng), tài chính (hạn chế niêm yết, kiểm soát ngân hàng), công nghệ (cấm TikTok, trừng phạt Huawei), quân sự (hoạt động tại Biển Đông, Đài Loan), và ngoại giao (liên minh Quad, AUKUS đối đầu Vành đai và Con đường). Đại dịch COVID-19 đã thử thách khả năng tự cường của cả hai nước, với Mỹ phục hồi nhanh hơn nhờ sự linh hoạt kinh tế và gói kích thích tài khóa lớn.

CÁC YẾU TỐ CHIẾN LƯỢC THEN CHỐT

- An ninh lương thực: Mỹ tự cung cấp, trong khi Trung Quốc phụ thuộc nhập khẩu lớn.

- Năng lượng: Mỹ xuất siêu năng lượng; Trung Quốc nhập khẩu dầu và khí tự nhiên hóa lỏng.

- Công nghệ cao: Mỹ vẫn dẫn đầu về thiết kế bán dẫn, AI và điện toán lượng tử.

- Khoáng sản chiến lược: Mỹ, Australia và đồng minh đang xây dựng chuỗi cung ứng thay thế cho Trung Quốc.

- Tài chính toàn cầu: Đồng USD duy trì vai trò chủ đạo; nỗ lực quốc tế hóa đồng nhân dân tệ còn hạn chế.

VÀNH ĐAI VÀ CON ĐƯỜNG: CHIẾN LƯỢC VÀ RỦI RO

Sáng kiến Vành đai và Con đường do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng nhằm đảm bảo nguồn cung nguyên liệu và thị trường quốc tế, nhưng đang đối mặt với gia tăng rủi ro vỡ nợ và sự nghi ngờ toàn cầu. Nhiều dự án lớn bị hủy hoặc đình trệ, làm giảm hiệu quả chiến lược mở rộng ảnh hưởng.

KẾT LUẬN

Cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc hiện không chỉ là xung đột kinh tế mà là cuộc đối đầu toàn diện về địa chính trị, công nghệ và tài chính. Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Putin cùng chia sẻ tầm nhìn về một thế giới đa cực, nhưng những giới hạn nội tại có thể khiến tham vọng này khó thành hiện thực. Mặc dù Trung Quốc tìm cách tự cường, nhưng mức độ hội nhập toàn cầu sâu rộng khiến khả năng tách rời hoàn toàn là rất khó khăn. Tương lai mối quan hệ Mỹ - Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào những lựa chọn chiến lược tại các điểm nóng như Đài Loan và Biển Đông.