Dòng tiền minh bạch: Mọi giao dịch đều nằm trong "tầm ngắm"

Trong bối cảnh chính sách thuế mới, các chiêu trò "né thuế" qua tiền mặt, chuyển khoản đang lan rộng nhưng cơ quan thuế khẳng định sẽ dùng dữ liệu liên thông và nghiệp vụ chuyên sâu để giám sát, truy thu và xử lý nghiêm mọi hành vi trốn thuế.

Cục Thuế khẳng định sẽ tận dụng dữ liệu liên thông và nghiệp vụ giám sát để phát hiện mọi hành vi trốn thuế, bất kể dòng tiền lưu chuyển dưới hình thức nào. Đây là lời cảnh báo đanh thép về kỷ nguyên minh bạch tài chính.

Từ "rỉ tai né thuế" đến cảnh báo hình sự: Trò chơi trốn thuế online đang đến hồi siết chặt

Chính sách thuế mới có hiệu lực từ 1/6 đã không chỉ khiến một bộ phận người kinh doanh cá thể “rụt rè” mà còn tạo ra làn sóng lan truyền những chiêu né thuế công khai trên mạng xã hội. Từ rỉ tai nhau mẹo lách luật đến công khai hướng dẫn né thuế trên Facebook, một cuộc chạy đua tinh vi né nghĩa vụ tài chính đang âm thầm diễn ra – và cũng đang lọt vào tầm ngắm của cơ quan thuế.

Một tài khoản bán hàng online mang tên Ngọc.H thông báo dừng hỗ trợ thu hộ tiền (COD) vì các đơn vị vận chuyển bắt đầu thu VAT từ 1/6. Đồng thời, người này khuyến khích khách chuyển khoản trước để “tránh mất thêm 9,5% tiền thuế” – bao gồm 8% VAT và 1,5% thuế thu nhập cá nhân. Cách trình bày tưởng minh bạch, nhưng thực chất là một gợi ý tinh vi để khách hàng và người bán cùng "né thuế".

Không dừng lại ở đó, nhiều tài khoản còn hướng dẫn “giả danh nội dung chuyển khoản” bằng các dòng tin như “Happy birthday”, “Cảm ơn đêm qua”, hoặc “Quỹ từ thiện XYZ”… miễn sao không nhắc đến "mua bán", "tiền hàng", "đặt cọc"... – tất cả đều nhằm xóa dấu vết giao dịch kinh doanh.

Một số cửa hàng thậm chí treo biển chỉ chấp nhận tiền mặt, từ chối chuyển khoản. Có nơi công khai cộng thêm 1,5% nếu khách chọn thanh toán qua ngân hàng – một cách gián tiếp khuyến khích giao dịch "ngoài sổ sách".

Theo bà Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, các hình thức trên đều tiềm ẩn yếu tố trốn thuế, bởi chính sách thuế từ trước tới nay không phân biệt hình thức thanh toán. Mức khoán 1,5% với hộ kinh doanh hay 4,5% với ngành ăn uống (gồm VAT và thuế TNCN) vẫn giữ nguyên. Điều này đặt ra câu hỏi: Phải chăng từ trước đến nay, không ít hộ kinh doanh đã âm thầm phớt lờ pháp luật thuế?

Ngành thuế “truy vết” đa tầng: Không còn chỗ ẩn nấp

Ông Mai Sơn – Phó Cục trưởng Cục Thuế Hà Nội – cho biết hiện tượng người bán sử dụng tài khoản không chính chủ, chia nhỏ dòng tiền, ngừng thu COD, hoặc cố tình không ghi nội dung giao dịch đang được theo dõi sát. Những hành vi này không thể qua mặt được hệ thống đối chiếu dữ liệu liên ngành giữa thuế – ngân hàng – công an – Bộ Công Thương – các sàn TMĐT và đơn vị vận chuyển.

"Người bán thu tiền mặt? Đã có dữ liệu từ đơn vị vận chuyển. Dùng tài khoản người thân? Hệ thống sẽ phát hiện giao dịch bất thường. Chuyển khoản liên tục cả ngày? Chúng tôi có biện pháp nghiệp vụ để xử lý." – ông Sơn nhấn mạnh.

Ngành thuế khẳng định mục tiêu không phải siết bừa, mà là đảm bảo công bằng giữa các hộ kinh doanh: người tuân thủ không thể chịu thiệt thòi so với người né thuế.

Truy thu, xử phạt, truy tố: Không còn là cảnh báo suông

Từ 1/6, theo Nghị định 70/2025, nếu tổ chức, cá nhân có doanh thu trên 1 tỷ đồng mà không xuất hóa đơn sau khi đã được cơ quan thuế nhắc nhở, thì hành vi đó được xác định là trốn thuế có chủ đích. Hệ quả không chỉ là truy thu – mà còn có thể bị xử lý hình sự nếu gây thất thu lớn.

Dù vậy, lãnh đạo ngành thuế cũng cho biết sẽ có lộ trình hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi sang hóa đơn điện tử, không gây sốc hoặc xáo trộn đột ngột. “Thuế không tăng, chỉ là sự minh bạch được nâng lên. Ai càng né, càng phải trả giá đắt hơn.” – ông Sơn nhấn mạnh.

Về phía các hộ khoán, nếu doanh thu thực tế sau khi xuất hóa đơn không vượt quá 50% so với mức đã khoán thì sẽ không bị điều chỉnh thuế, không bị truy thu quá khứ. Điều này nhằm tạo tâm lý an tâm, tránh “phản ứng phòng vệ” dẫn đến việc quay về giao dịch tiền mặt.