Đòn nắn gân rực lửa giữa Mỹ và Iran

Khi eo biển huyết mạch bị khóa chặt bằng thủy lôi và tên lửa phòng không, mọi quân bài đàm phán trên bàn tiệc ngoại giao Mỹ - Iran đều phải lật ngửa.

Ngày 31/5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-1 Predator của Mỹ sau khi phương tiện này bị cáo buộc xâm nhập vùng lãnh hải Iran.

Theo truyền thông nhà nước Iran, thiết bị bay trên bị phát hiện đang thực hiện các hoạt động thù địch và nhanh chóng bị hệ thống phòng không của IRGC đánh chặn. Phía Mỹ hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Diễn biến xảy ra chỉ vài ngày sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cảnh báo có thể tiến hành các hoạt động quân sự tại eo biển Hormuz nhằm đối phó với các tàu tham gia rải thủy lôi. Đáp lại, hải quân IRGC tuyên bố bất kỳ sự can thiệp nào của Washington vào việc "quản lý" Hormuz đều sẽ phải đối mặt với phản ứng quân sự cứng rắn.

Hormuz tiếp tục là tâm điểm căng thẳng

Theo các thông báo phát trên hệ thống liên lạc hàng hải, Iran khẳng định eo biển Hormuz vẫn đang đóng cửa và tàu thuyền chỉ được phép đi qua khi có sự chấp thuận của lực lượng hải quân nước này, đồng thời phải tuân thủ các tuyến đường được chỉ định.

Tehran cũng cảnh báo mọi hành vi vi phạm có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng đối với an ninh hàng hải khu vực.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó tuyên bố Washington sẽ tìm cách chấm dứt việc phong tỏa vận tải biển tại Hormuz. Tuy nhiên, Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn, đồng thời cho biết Nga và Trung Quốc sẽ được hưởng một số điều kiện ưu đãi đặc biệt liên quan đến hoạt động đi lại qua tuyến hàng hải này.

Đàm phán tiếp diễn, sức ép vẫn gia tăng

Song song với căng thẳng quân sự, các cuộc thương lượng giữa Mỹ và Iran vẫn đang được duy trì.

Theo nhiều nguồn tin quốc tế, ông Trump đã đề xuất điều chỉnh một số nội dung trong dự thảo thỏa thuận mới theo hướng siết chặt hơn các điều khoản liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Một trong những vấn đề được Washington đặc biệt quan tâm là cách thức xử lý các vật liệu hạt nhân của Iran.

Phía Mỹ nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm Iran không phát triển vũ khí hạt nhân và mở lại Hormuz cho hoạt động hàng hải quốc tế.

Ở chiều ngược lại, truyền thông Iran cho biết một bản dự thảo ghi nhớ không chính thức đang đề cập khả năng Tehran được tiếp cận khoảng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa sau khi thỏa thuận có hiệu lực. Tuy nhiên, Nhà Trắng trước đó đã bác bỏ một số thông tin tương tự và cho rằng đây là những nội dung thiếu căn cứ.

Trừng phạt tiếp tục được siết chặt

Trong lúc đàm phán chưa đạt đột phá, Washington vẫn gia tăng áp lực kinh tế đối với Tehran.

Ngày 29/5, Bộ Tài chính Mỹ công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào một mạng lưới bị cáo buộc hỗ trợ Iran thu mua hàng hóa có nguồn gốc từ Mỹ phục vụ lĩnh vực quốc phòng. Nhiều cá nhân và tổ chức liên quan cũng bị đưa vào danh sách trừng phạt.

Trước đó, cơ quan phụ trách giám sát hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz của Iran cũng đã trở thành mục tiêu trong các gói trừng phạt mới của Washington.

Những diễn biến liên tiếp trong những ngày gần đây cho thấy Hormuz không chỉ là tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, mà còn đang trở thành điểm nóng địa chính trị có nguy cơ kéo căng quan hệ Mỹ - Iran lên một nấc thang mới.