"Dọn lại" thị trường thuốc: Cơ hội vàng cho những ông lớn mới?

Thị trường dược phẩm đang bước vào giai đoạn rà soát và tái cấu trúc sâu rộng, tạo nên một cuộc thanh lọc cần thiết. Trong bối cảnh này, cơ hội bứt phá sẽ nghiêng về những chuỗi nhà thuốc tiên phong trong vận hành bài bản và minh bạch, những đơn vị đã chuẩn bị sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới của ngành dược.

Một cuộc “đại phẫu” chưa từng có đang diễn ra trong ngành dược phẩm, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng Việt Nam. Từ đầu tháng 6/2025, hàng loạt sản phẩm bị rút giấy công bố – không loại trừ cả những cái tên từng chiếm trọn lòng tin người tiêu dùng như Dove, Bioderma hay Berocca. Nhiều doanh nghiệp nội địa cũng chủ động rút lui trước khi bị hậu kiểm, phản ánh không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là chiến lược phòng vệ khôn ngoan giữa cơn bão quy chuẩn mới.

Cùng lúc, cơ quan chức năng tăng tốc kiểm tra từ nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn bán lẻ đến việc kê khai thuế và quản lý bán thuốc trực tuyến. Những mô hình vận hành chắp vá, thiếu minh bạch – vốn từng tồn tại nhờ “vùng xám” của thị trường – đang đứng trước nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi.

Người tiêu dùng – chất xúc tác âm thầm của cuộc cải tổ

Không chỉ các cơ quan quản lý, chính người tiêu dùng cũng đang đẩy nhanh tốc độ thanh lọc. Sau đại dịch, hành vi tiêu dùng đã thay đổi căn bản: người dân sẵn sàng chi trả cao hơn cho sức khỏe, với mức chi tiêu bình quân tăng gấp 10 lần so với năm 2000, nhưng đòi hỏi minh bạch, an toàn và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Hóa đơn rõ ràng, giá niêm yết, dịch vụ hậu mãi, hàng hóa chuẩn hóa – tất cả trở thành tiêu chuẩn mới của niềm tin. Đây chính là bệ phóng cho các chuỗi nhà thuốc chuyên nghiệp trỗi dậy, trong đó nổi bật nhất là Long Châu.

Long Châu: Chuẩn hóa để bứt tốc

Nếu chiến dịch “dọn dẹp” thị trường là một đợt thủy triều quét sạch mô hình cũ, thì Long Châu – chuỗi nhà thuốc của FPT Retail – lại là kẻ đã xây kè từ sớm. Từ 8 cửa hàng vào năm 2017, Long Châu đã tăng tốc thần tốc lên hơn 2.000 điểm bán, đóng góp tới 1/5 doanh thu toàn thị trường thuốc năm 2024 với con số ấn tượng: 25.000 tỷ đồng.

Không chờ thị trường đổi chiều mới hành động, Long Châu đã lựa chọn chuẩn hóa vận hành ngay từ ngày đầu: hệ thống công nghệ thống nhất, xuất hóa đơn VAT, truy xuất nguồn gốc thuốc, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Khi cơ quan chức năng kiểm tra diện rộng, chuỗi này gần như không gặp lực cản nào – một lợi thế chiến lược mà phần lớn các nhà thuốc nhỏ lẻ không có.

Trái lại, các chuỗi từng là đối trọng của Long Châu lại bắt đầu chững lại. Pharmacity thu hẹp từ 1.100 còn 950 cửa hàng. An Khang gần như “đóng băng” với quy mô hơn 300 điểm bán suốt hai năm. Họ đang bị đè nặng bởi chi phí tuân thủ ngày càng cao trong khi lợi nhuận chưa đủ dày để nâng cấp toàn bộ hệ thống.

Mô hình cũ không còn đất sống

Hơn 50.000 nhà thuốc nhỏ lẻ – chủ yếu hoạt động theo mô hình hộ kinh doanh cá thể – đang rơi vào trạng thái báo động. Họ không đủ nguồn lực để đáp ứng cùng lúc ba trục yêu cầu: hóa đơn, kiểm soát nguồn gốc, nghĩa vụ thuế. Ngay cả “lối thoát” là bán thuốc online giờ đây cũng bị siết chặt – muốn kinh doanh phải có mã số thuế, kê khai và nộp thuế đầy đủ như cửa hàng truyền thống. Những lợi thế cũ như giá rẻ, linh hoạt, né thuế… đang biến mất.

Trật tự mới: Ai trụ vững, ai bị loại?

Đợt cải tổ này không đơn thuần là kiểm tra – nó là một cuộc tái định hình toàn diện. Những mô hình “chạy bằng niềm tin” sẽ bị gạt ra bên lề. Trật tự mới ưu tiên tính minh bạch, khả năng quản trị và tuân thủ pháp luật.

Long Châu đang hội tụ đủ ba yếu tố: công nghệ vận hành đến từ FPT, tài chính vững vàng, và một đội ngũ quản lý hiểu rõ thị trường. Trong khi các đối thủ phải dừng lại để sửa mình, Long Châu tiếp tục mở rộng mà không cần đánh đổi chất lượng hay rủi ro pháp lý – lợi thế mà không nhiều doanh nghiệp dược phẩm hiện có.

Cuộc chơi đã đổi, người tiêu dùng không còn như xưa

Quan trọng hơn cả, người tiêu dùng cũng đã bước sang “trạng thái mới” – không dễ dãi, không dễ tin, và sẵn sàng từ chối những điểm bán thiếu minh bạch. Họ muốn nhiều hơn một viên thuốc – họ muốn sự yên tâm trong từng hóa đơn, từng gói hàng, từng chính sách chăm sóc.

Long Châu, trong giai đoạn chuyển mình của toàn thị trường, không chỉ giữ vai trò người đi trước, mà đang tiến gần đến vị trí dẫn dắt toàn bộ hệ sinh thái bán lẻ dược phẩm. Và khi chuẩn hóa trở thành luật chơi bắt buộc, thì kẻ đã chuẩn hóa từ sớm chính là người viết lại luật.