"Doanh nghiệp có lãnh đạo nữ gặt hái thành công tài chính vượt trội"

Chuyên gia nhận định, sự góp mặt của nữ giới trong HĐQT không chỉ thúc đẩy các quyết định toàn diện mà còn nâng cao quản trị, liêm chính và định hình chiến lược rủi ro theo hướng khác biệt, tạo lợi thế cho doanh nghiệp.

Nữ giới và yếu tố S trong phát triển bền vững

Tại Diễn đàn Nữ Thành viên HĐQT 2025 với chủ đề “Hội đồng Quản trị đa dạng và bao trùm – Yếu tố quan trọng của phát triển bền vững” do Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) tổ chức ngày 5/3, ông Nguyễn Anh Phong – Tổng giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) – nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên ESG và phát triển bền vững, các doanh nghiệp niêm yết và công ty đại chúng không thể đứng ngoài xu thế, mà ngược lại, cần tiên phong trong quá trình chuyển đổi này. Tuy nhiên, nếu yếu tố E (Môi trường) và G (Quản trị) đã nhận được nhiều sự quan tâm, thì yếu tố S (Xã hội), đặc biệt là đa dạng giới, vẫn chưa được chú trọng đúng mức.

“Đối với doanh nghiệp niêm yết, yếu tố S đóng vai trò quan trọng, thể hiện qua các giá trị về đa dạng, công bằng và bao trùm, đặc biệt là sự tham gia của nữ giới trong Hội đồng Quản trị (HĐQT)”, ông Phong chia sẻ.

Lợi thế cạnh tranh từ sự đa dạng giới

Lãnh đạo HNX cho biết, thực tiễn tại nhiều doanh nghiệp đã chứng minh rằng sự hiện diện của nữ giới trong ban lãnh đạo không chỉ giúp cải thiện kết quả tài chính mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng một nền văn hóa doanh nghiệp đa dạng. Những phẩm chất như sự nhạy bén, khả năng lắng nghe, tư duy chiến lược và phong cách lãnh đạo linh hoạt giúp nữ giới có lợi thế trong quản trị và điều hành doanh nghiệp.

Đồng quan điểm, TS. Melita Mehjabeen – Giảng viên Viện Quản trị Kinh doanh (IBA) thuộc Đại học Dhaka, đồng thời là thành viên HĐQT độc lập tại nhiều tập đoàn đa quốc gia – nhấn mạnh rằng nữ thành viên HĐQT không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn củng cố tính bền vững của doanh nghiệp.

Cụ thể, sự tham gia của phụ nữ giúp thúc đẩy quá trình ra quyết định bao trùm, tăng cường quản trị và đảm bảo liêm chính. Các nghiên cứu cho thấy, một HĐQT đa dạng giới thường có các cuộc thảo luận chuyên sâu hơn, tỷ lệ gian lận thấp hơn và hệ thống quản trị minh bạch hơn.

Ngoài ra, nữ thành viên HĐQT cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình khẩu vị rủi ro của doanh nghiệp, cân bằng giữa sự thận trọng và táo bạo. Sự đa dạng về góc nhìn giúp hạn chế tư duy theo nhóm, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động thị trường.

“Vai trò của nữ lãnh đạo không chỉ giới hạn trong phòng họp mà còn lan tỏa mạnh mẽ ra bên ngoài. Họ là người truyền cảm hứng, cố vấn và dẫn dắt thế hệ lãnh đạo tương lai, thúc đẩy sự đa dạng ở mọi cấp độ tổ chức”, TS. Melita Mehjabeen nhấn mạnh.

Chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều thách thức

Xu hướng gia tăng sự hiện diện của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo cấp cao tại doanh nghiệp đang ngày càng rõ nét. Theo báo cáo của Grant Thornton International, tỷ lệ phụ nữ nắm giữ vị trí lãnh đạo cấp cao tại các doanh nghiệp tầm trung trên toàn cầu đã tăng từ 19,4% trong những năm đầu khảo sát lên 33% vào năm 2024. Điều này phản ánh sự chuyển biến trong tư duy quản trị và tầm quan trọng của yếu tố đa dạng giới trong doanh nghiệp hiện đại.

Tuy nhiên, tiến trình này vẫn còn gặp không ít rào cản. Báo cáo “Phụ nữ trong phòng họp HĐQT: Góc nhìn toàn cầu” của Deloitte cho thấy, đến năm 2023, phụ nữ mới chỉ chiếm 23,3% số ghế trong HĐQT trên toàn thế giới. Tại Sở Giao dịch Chứng khoán Dhaka (DSE), tỷ lệ nữ giới trong HĐQT thậm chí còn giảm cả về số lượng tuyệt đối lẫn số nữ thành viên HĐQT độc lập.

Tại Việt Nam, theo Báo cáo đánh giá Quản trị công ty cho Doanh nghiệp niêm yết năm 2024, tỷ lệ nữ giới trong HĐQT chỉ khoảng 18%. Trên bảng xếp hạng các sàn chứng khoán châu Á theo tiêu chí cân bằng giới trong HĐQT, Việt Nam đứng thứ hai với tỷ lệ 21%, chỉ sau Malaysia (26%), trong khi mức trung bình khu vực chỉ đạt 16%.

Thúc đẩy sự thay đổi từ chính HĐQT

Trước thực trạng này, các chuyên gia cho rằng cần có những hành động thiết thực từ nhiều phía để thúc đẩy sự đa dạng trong HĐQT. Quan trọng hơn, bản thân các HĐQT cũng cần đặt ra những câu hỏi quan trọng và thực hiện các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra sự thay đổi.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp mạnh mẽ để cải thiện tình trạng này. Theo Deloitte, trong số sáu quốc gia có tỷ lệ nữ giới trong HĐQT cao nhất, có năm quốc gia đã ban hành quy định về hạn ngạch giới, yêu cầu tỷ lệ nữ giới trong HĐQT dao động từ 33% đến 40%.

Bên cạnh đó, áp lực từ nhà đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng, buộc doanh nghiệp phải cân nhắc yếu tố đa dạng giới khi hoạch định chiến lược. Không ít quỹ đầu tư lớn trên thế giới hiện nay đã đưa ra yêu cầu rõ ràng về tỷ lệ nữ giới trong HĐQT như một trong những tiêu chí đánh giá doanh nghiệp.

Quan trọng hơn cả, chính các HĐQT cần chủ động đặt ra mục tiêu cụ thể nhằm tăng cường sự hiện diện của nữ giới trong ban lãnh đạo. Khi doanh nghiệp coi trọng sự đa dạng không chỉ về giới tính mà còn về tư duy và quan điểm, họ không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo dựng nền tảng vững chắc hơn cho sự phát triển bền vững.